Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ziekenhuis, Nieuwstraat 41
Deventer, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Ziekenhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1874 - 1896
- Address
- Nieuwstraat 41, 7411 LG Deventer (and others)
- Place
- Deventer
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.25446, 6.15427
- Monument number
- 510760
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het ZIEKENHUIS van de Zusters van Liefde, het "Sint Josephgesticht", bevindt zich in een deel van de stad waar al van oudsher meerdere van dergelijke instellingen te vinden zijn, onder meer het Sint Elisabethsgasthuis (monument nummer 510762). Drie gevels van het in verschillende fasen gebouwde pand grenzen aan de (drie) straten. Het oorspronkelijke hoofdgebouw en tevens het oudste deel (1874-1896) ligt met de lange gevel aan de Bruynssteeg en grenst met de zijgevel aan de Tibbensteeg. Het gedeelte dat met de voorgevel aan de Nieuwstraat ligt is in 1896 gebouwd; de zijgevel ligt eveneens aan de Tibbensteeg. Het gedeelte aan de Nieuwstraat uit 1896 is in de Neo-Renaissance stijl gebouwd, naar ontwerp van W.A.M. (Wolter) te Riele Gzn. Het ontwerp van het oudere gedeelte aan de Bruynssteeg is van G.J. te Riele Wzn, de vader van Wolter te Riele. De in 1873 ontworpen kapel is in 1969 gesloopt. De toren op de hoek Nieuwstraat/Tibbensteeg is met een gedeelte van de voorbouw in 1915 een verdieping verhoogd door de bouwkundige A.H. Feberwee in verband met de inrichting van een Röntgenkamer. Tussen de twee genoemde bouwdelen bevinden zich enkele aanbouwen. De vleugel met verdieping en plat dak aan de Tibbensteeg is jonger en kent twee bouwfasen. Het bouwdeel rechts is op de begane grond sterk veranderd. Aan de Tibbensteeg bevindt zich een bouwgedeelte, plaatselijk met twee verdiepingen onder een plat dak. De sloop van de kapel met aanbouwen en van een laag gebouw tegen de begane grond van de noordelijke dwarsvleugel heeft zijn sporen nagelaten op de nog aanwezige bouwdelen. Het gebouw fungeerde na het vertrek van het ziekenhuis als opvangcentrum, bejaardenhuis en gezinsvervangend tehuis.
Omschrijving
Deel Nieuwstraat: ZIEKENHUIS opgetrokken in baksteen over twee bouwlagen, deels met souterrain, vanaf een H-vormige plattegrond onder zadeldaken met leien in Maasdekking. Het geheel staat op een uitgemetselde plint. De gevels zijn doorspekt met banden in geel metselwerk, ter hoogte van de raamdorpels lopen waterlijsten, muurankers in siersmeedwerk. De voorgevel van het blok aan de Nieuwstraat (O) wordt gedomineerd door een middenrisaliet onder steekkap met trapgevel, waarin zich de gemoderniseerde entree bevindt. Op de verdieping drie vensters in rondboognissen, de buitenste twee hoger opgaand. In de geveltop een nis met een beeld van St. Joseph onder een neogotisch baldakijn. Rechts van het middenrisaliet op beide verdiepingen centraal een smal tweeruits venster, geflankeerd door twee bredere vierruits vensters, allen in rondboognissen. Op de verdieping tussen de ramen drie blindnissen. In het dakschild twee dakkapellen onder steekkappen. Links van het risaliet een deels risalerend gevelvlak met vier vensterassen met dezelfde vierruits vensters als rechts. Op de verdieping twee blindnissen tussen de vensters. Geheel links, op de hoek met de Tibbensteeg, een octogonale hoektoren onder inzwenkend tentdak. Het ziekenhuis heeft in de Tibbensteeg twee getrapte kopgevels (Z). In de rechter is een stenen bas-reliëf met bijbelcitaat ingemetseld. In de geveltop een tweeruits venster. De linker gevel heeft op de begane grond twee kruisvensters en op de verdieping twee zesruits vensters met traceringen in de boogtrommel. Tussen de vensters blindnissen. Tussen de twee bouwdelen een poort met kantelen en een ijzeren hek. Achter het hek links een risaliet onder een steekkap met trapgevel die in het verlengde ligt van het risaliet aan de tuinzijde. In het risaliet twee vensterassen met zesruits vensters. Rechts van het risaliet een octogonale klokkentoren onder een ingezwenkte spits met sierijzeren bekroning. Aan de tuinzijde (W) heeft het ziekenhuis rechts een risaliet met een attiekzone die hoger opgaat dan de gevel. Op beide verdiepingen drie grote drielichtvensters, hier bevonden zich operatiekamers. Links van het risaliet heeft dit bouwdeel op beide verdiepingen een loggia van korfbogen. De loggia's worden ontsloten via balkondeurpartijen op iedere travee. In het dakschild boven iedere travee een dakkapel onder steekkap.
Interieur
In centrale hal van het ziekenhuis bevindt zich een rijk gedecoreerd trappenhuis onder een houten gewelf van in elkaar geschoven tongewelven met daklichten met glas-in-lood. Onder het gewelf op natuurstenen consoles eveneens natuurstenen rondgesloten vensters met traceringen waarin glas-in-lood is opgenomen. De trappen en bordessen zijn uitgevoerd in rijk houtsnijwerk en worden gedragen door houten korbelen. Vertrekken en gangen aan het trappenhuis worden ontsloten door kozijnen onder rondbogen met traceringen, gevat in schoon metselwerk van geglazuurde steen. In de deuren glas-in-lood. De indeling van de verdiepingen is gehandhaafd, de architectonische detaillering is deels nog aanwezig in de vorm van houtsnijwerk.
Het oudere deel uit 1874-1896. Dit gedeelte, in plattegrond uitgegroeid tot een E, ligt met de voorzijde aan de Bruynssteeg. Het complex, met verdieping, is opgetrokken in baksteen onder zadeldaken met leien in Maasdekking. De boogaanzetten van de ramen zijn verbonden door een muizentandlijst, de raamdorpels van de verdieping zijn opgenomen in een waterlijst, de muurankers zijn uitgevoerd in siersmeedwerk en onder de bakgoot bevindt zich een gemetselde sierlijst in blok- en muizentanden. In het dakvlak bevinden zich een vijftal kleine neogotisch vormgegeven dakkapellen met piron. De lange gevel wordt gedomineerd door een centrale en hogere gevelvoorsprong met een extra verdieping. Deze neogotisch vormgegeven risaliet is de kopgevel van een (nu centrale) dwarsvleugel, beëindigd door een trapgevel. De hieraan vastgebouwde, in 1969 afgebroken lagere kapel, stak hier de binnenhof in. Dit gedeelte is met de linkervleugel aan de Bruynssteeg het eerste gedeelte van het oudste verpleeghuis (1871). Het risaliet telt drie nissen met spitsbogen en driepas, in welke nissen de (gewijzigde) ramen zijn opgenomen. De topgevel buigt mee met de spitsbogen en is met overhoekse pinakels bekroond. Het bouwlichaam aan de Bruynssteeg heeft aan de achterzijde een geleding en detaillering die overeenkomt met de voorzijde. De aan de achterzijde geplaatste dakkapellen zijn echter wat forser van formaat en kenmerken zich met name door een veelhoekig overstek en flinke pirons. Het bouwlichaam eindigt aan beide zijden met een trapgevel. Het gedeelte rechts van de middenrisaliet, gebouwd in 1880, heeft zijn trapgevel aan de Tibbensteeg. Deze kent drie vensterassen en heeft in de geveltop drie rechtgesloten vensters onder een spitsboog. De vleugel met verdieping en platdak aan de Tibbensteeg is jonger en kent twee bouwfasen. In het linkergedeelte bevindt zich aan de steegzijde een dichtgezette poort (1915) met rechts daarvan drie ramen. Rechts van de bouwnaad een op de begane grond sterk veranderd bouwdeel van 7 traveeën. Tussen de middenvleugel en die aan de Tibbensteeg bevindt zich een bouwgedeelte, plaatselijk met twee verdiepingen onder een platdak. Tussen het beschreven complex en het hoofdgebouw aan de Nieuwstraat bevindt zich een tussenbouw van twee verdiepingen. Deze tussenbouw bestaat uit een verbindingsgang op twee verdiepingen met daarvoor een gebouwtje van twee verdiepingen, deels onder een zadeldak met trapgevel (W), deels onder platdak (O). Dit gebouwtje onderscheidt zich met name door een meerzijdige trapuitbouw over beide verdiepingen rechts van de trapgevel, bekroond door kantelen op een fors uitgevallen spitsboogfries. Rechts (N) van de aansluiting met de voormalige kapel bevindt zich, vooruitspringend, nog een traptorentje met een torenspits. Uit de gesloopte kapel zijn drie gebrandschilderde ramen verplaatst naar de tussenbouw, naast de nieuw ingerichte kapel in de vleugel aan de Tibbensteeg (nu (1996) in gebruik bij de Russisch Orthodoxe Kerk). Op de ramen zijn afgebeeld het rijke roomse leven, de kruiswegstaties en afbeeldingen van de heiligen Aloysius, Theresia, Maria, Joseph, Vincentius en Antonius van Padua.
Waardering
Ziekenhuis van cultuur-, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang: - in de geschiedenis van de (rooms katholieke) ziekenzorg - als bijzondere bouwopdracht in het oeuvre van de architecten Te Riele - in de stedenbouwkundige ontwikkelingsgeschiedenis van Deventer - vanwege de beeldbepalende ligging te midden van vergelijkbare inrichtingen - de gaafheid van het exterieur en delen van het interieur
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The HOSPITAL of the Sisters of Charity, the "Sint Josephgesticht", is located in a part of the city where multiple such institutions have been found since ancient times, including the Sint Elisabethsgasthuis (monument number 510762). Three facades of the building, constructed in various phases, border on the (three) streets. The original main building and also the oldest part (1874-1896) is situated with its long facade on the Bruynssteeg and borders with its side facade on the Tibbensteeg. The section with its front facade on the Nieuwstraat was built in 1896; the side facade also lies on the Tibbensteeg. The section on the Nieuwstraat from 1896 was built in the Neo-Renaissance style, designed by W.A.M. (Wolter) te Riele Gzn. The design of the older section on the Bruynssteeg is by G.J. te Riele Wzn, the father of Wolter te Riele. The chapel designed in 1873 was demolished in 1969. The tower at the corner of Nieuwstraat/Tibbensteeg was raised by one storey in 1915 together with part of the front building by the architect A.H. Feberwee in connection with the installation of an X-ray room. Between the two mentioned building sections there are several extensions. The wing with storey and flat roof on the Tibbensteeg is more recent and has two building phases. The building section on the right has been greatly altered on the ground floor. On the Tibbensteeg there is a building section, locally with two storeys under a flat roof. The demolition of the chapel with extensions and of a low building against the ground floor of the northern transverse wing has left its traces on the still-existing building sections. After the hospital moved away, the building functioned as a reception centre, home for the elderly and family placement home.
Description
Section Nieuwstraat: HOSPITAL constructed in brick over two storeys, partly with basement, from an H-shaped floor plan under gabled roofs with slates in Dutch bond. The whole stands on a mortared plinth. The facades are interspersed with bands in yellow brickwork; at the height of the window sills run drip mouldings, wall anchors in ornamental ironwork. The front facade of the block on the Nieuwstraat (E) is dominated by a central risalit under a stepped gable, which contains the modernised entrance. On the upper storey three windows in round-arched recesses, the two outer ones rising higher. In the gable top a niche with an image of St. Joseph under a neogothic baldachin. To the right of the central risalit on both storeys centrally a narrow two-light window, flanked by two wider four-light windows, all in round-arched recesses. On the upper storey between the windows three blind niches. In the roof panel two roof dormers under stepped gables. To the left of the risalit a partly risalited facade section with four window bays with the same four-light windows as on the right. On the upper storey two blind niches between the windows. Far left, at the corner with the Tibbensteeg, an octagonal corner tower under a sweeping pyramidal roof. The hospital has in the Tibbensteeg two stepped gabled end-facades (S). In the right one a stone bas-relief with biblical quotation is set into the masonry. In the gable top a two-light window. The left facade has on the ground floor two cross windows and on the upper storey two six-light windows with tracery in the arch tympanum. Between the windows blind niches. Between the two building sections a gate with crenellations and an iron grille. Behind the grille on the left a risalit under a stepped gable which is in line with the risalit on the garden side. In the risalit two window bays with six-light windows. To the right of the risalit an octagonal bell tower under an swept spire with ornamental ironwork finial. On the garden side (W) the hospital has on the right a risalit with an attic storey which rises higher than the facade. On both storeys three large three-light windows; operating theatres were located here. To the left of the risalit this building section has on both storeys a loggia of corbel arches. The loggias are accessed via French door units on each bay. In the roof panel above each bay a roof dormer under a stepped gable.
Interior
In the central hall of the hospital is a richly decorated staircase under a wooden vault of interlocking barrel vaults with skylights with leaded glass. Under the vault on natural stone consoles similarly natural stone round-closed windows with tracery into which leaded glass is incorporated. The stairs and landings are executed in rich woodcarving and are supported by wooden corbels. Rooms and corridors at the staircase are accessed through frames under round arches with tracery, set in fine masonry of glazed stone. In the doors leaded glass. The division of the storeys has been maintained, the architectural detailing is partly still present in the form of woodcarving.
The older section from 1874-1896. This section, in floor plan developed into an E-shape, is situated with its front on the Bruynssteeg. The complex, with storey, is constructed in brick under gabled roofs with slates in Dutch bond. The arch springing of the windows are connected by a dentil moulding, the window sills of the upper storey are incorporated in a drip moulding, the wall anchors are executed in ornamental ironwork and beneath the eaves gutter there is a mortared ornamental moulding in block and dentil pattern. In the roof plane there are five small neogothically designed roof dormers with cresting. The long facade is dominated by a central and higher facade projection with an extra storey. This neogothically designed risalit is the end-facade of a (now central) transverse wing, ended by a stepped gable. The lower chapel built onto this, demolished in 1969, projected here into the inner courtyard. This section with the left wing on the Bruynssteeg is the first section of the oldest nursing home (1871). The risalit has three niches with pointed arches and trefoils, in which niches the (modified) windows are incorporated. The gable top curves along with the pointed arches and is crowned with diagonal pinacles. The building body on the Bruynssteeg has on the rear side articulation and detailing that corresponds with the front. The roof dormers placed on the rear side are, however, somewhat more robust in form and are characterised in particular by a polygonal overhang and substantial cresting. The building body ends on both sides with a stepped gable. The section to the right of the central risalit, built in 1880, has its stepped gable on the Tibbensteeg. This has three window bays and has in the gable top three straight-headed windows under a pointed arch. The wing with storey and flat roof on the Tibbensteeg is more recent and has two building phases. In the left section there is on the street side a blocked-up gate (1915) with three windows to its right. To the right of the building joint a building section greatly altered on the ground floor of 7 bays. Between the central wing and that on the Tibbensteeg there is a building section, locally with two storeys under a flat roof. Between the described complex and the main building on the Nieuwstraat there is an intermediate building of two storeys. This intermediate building consists of a connecting corridor on two storeys with in front of it a small building of two storeys, partly under a gabled roof with stepped gable (W), partly under flat roof (E). This small building is distinguished in particular by a multi-sided stepped projection over both storeys to the right of the stepped gable, crowned by crenellations on a robust stepped-arch frieze. To the right (N) of the connection with the former chapel there is, projecting forward, still a small staircase tower with a tower spire. Three stained-glass windows from the demolished chapel have been relocated to the intermediate building, next to the newly fitted chapel in the wing on the Tibbensteeg (now (1996) in use by the Russian Orthodox Church). Depicted on the windows are the rich Catholic life, the Stations of the Cross and images of the saints Aloysius, Theresa, Mary, Joseph, Vincent and Anthony of Padua.
Valuation
Hospital of cultural-historical, architectural-historical and urban planning significance: - in the history of (Roman Catholic) hospital care - as a particular building commission in the oeuvre of the architects Te Riele - in the urban planning development history of Deventer - because of the prominent location in the midst of comparable institutions - the integrity of the exterior and parts of the interior
Nearby in the register
- Sociale zorg, liefdadigheid, Bagijnenstraat 17Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwstraat 25Woonhuisunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Bagijnenstraat 9Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Nieuwstraat 8Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.