Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Boekel
Enschede, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Tuin
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1914 - 1918
- Address
- Slaghekkeweg 18, 7532 RE Enschede
- Place
- Enschede
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.23025, 6.93693
- Monument number
- 510645
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 21 Enschede, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Omstreeks 1901 is in opdracht van dhr. H. ter Kuile door Karel Muller een zomerhuis gebouwd. In de eerste wereldoorlog (1914-1918) werd hierbij de TUIN aangelegd door de tuinarchitect Louis van der Swaelmen (1883-1929). Van deze tuin is komt het rechthoekige deel ten oosten van het huis beschermd.
Van der Swaelmen is in Nederland weinig bekend, maar in België, waar hij werkte als architect, stedebouwkundige en landschapsarchitect, kreeg hij in de jaren twintig enige faam wegens zijn vooraanstaande rol in de tuinstad-beweging aldaar. In verband met de 1e wereldoorlog werd hij geëvacueerd en in de omgeving van Enschede ondergebracht. De familie Ter Kuile kwam met hem in contact via lezingen over tuinarchitectuur die hij gaf. In opdracht van de familie heeft hij gedurende de oorlogsjaren de tuin bij het huis ontworpen. Er zijn geen andere tuinen van Van der Swaelmen in Nederland bekend. In België heeft hij meer tuinen aangelegd. Van de tuin zijn geen ontwerptekeningen bekend. Door uitbreiding van het huis is het terras nu kleiner dan oorspronkelijk het geval was. Het beschermde deel van de tuin vormt een onderdeel van een complex van huis met bijgebouwen en omliggend terrein. Al deze overige elementen, inclusief het (gewijzigde) huis, zijn voor bescherming van rijkswege van ondergeschikt belang.
De beschermde langwerpige zijtuin bestaat uit verschillende delen: het terras, de binnentuin met een gazon en bassin omgeven door bloemborders en de moestuin. Dit geheel is vrijwel symmetrisch aangelegd langs een hoofdas die aansluit op de terrasdeuren in het risalerende deel van de oostgevel van het huis. Oorspronkelijk was dit een open veranda.
Omschrijving
De deeltuin vormt een zelfstandige tuin. Grenzend aan de oostzijde van het huis ligt een deel met borders en bassin; ten oosten hiervan ligt een voormalige moestuin. Zuidoostelijk van de voormalige moestuin ligt een, nu vervallen, tennisbaan. Aan de zuidzijde van het geheel grenst een weide waar omheen bomen en heesters.
Door de strakke ordening van de deeltuin langs een recht pad, een vernuftig spel van hoogteverschillen in terrein en hagen en door een geringe vernauwing, begeleid door afwisseling in vormen en materialen (gazon, water, beplanting), is een spannende ruimtelijke opbouw verkregen.
De rechthoekige tuin is symmetrisch aangelegd met verschillende niveausen is omgeven door hagen.
De tuin is ontwikkeld langs een als pad vormgegeven symmetrie-as in oostelijke richting, waarop enkele dwars-assen, soms uitgevoerd als perk of border, soms als verharding.
De hagen zijn ongeveer een meter hoog nabij het huis en verspringen naar het oosten toe naar een hoogte van 2 m. uitgevoerd in taxus, behalve aan de zuidzijde, waar een rosacea soort (vermoedelijk niet oorspronkelijk) is gebruikt.
Het hoofdniveau van de tuin sluit rondom als gazon of border op de hagen aan. In twee etappes van respectievelijk 40 cm (2 treden en 60 cm (5 treden) loopt de tuin aan de westkant omhoog naar het terras bij het huis. Het hoofdniveau omsluit het centrale deel van de tuin dat 60 cm (4 treden) lager ligt en dat bestaat uit een groot rechthoekig gazon aan de westzijde, een 5 m brede strook verharding op de belangrijkste dwars-as en een rechthoekige vijver, waar het pad op de hoofdas doorheen loopt.
De niveauverschillen zijn strak en kantig aangeduid door een keermuur van bentheimer zandsteen in cyclopisch verband. Nabij het huis, waar de hoogteverschillen elkaar het snelst opvolgen, liggen op de hoofdas de in steen uitgevoerde trappen.
De verharding is beperkt tot het pad op de hoofdas (dat aansluit op een doorgang naar de moestuin in de oostelijke taxushaag) en de centrale dwars-as die benadrukt is door een polygonale beëindiging met zitbanken van zandsteen in de keermuur.
Rondom het bassin is een smalle strook verhard die aan drie zijden wordt omgeven door een smalle border tegen de keermuur van het hoofdniveau.
Het bassin is gemetseld en heeft in de bodem 2x4 ronde uitdiepingen voor waterplanten. Het pad in de hoofdas is hier uitgevoerd in blokken zandsteen die, los van elkaar, juist boven het water uitsteken dat er tussendoor spoelt. In het verharde pad naar de moestuin zijn in aansluiting hierop enkele flagstones gelegd.
De beplanting is beperkt tot borders op het hoofdniveau rond het rechthoekige gazon en bloemperken op dat niveau in het gazon tussen de vijver en de hagen.
Ten oosten van de vijver ligt een rozenperk. Enkele als cilinder gesnoeide coniferen staan in het gazon langs de randen, onder andere bij de doorgang naar de moestuin die ook met een rozenboog is gemarkeerd.
Waardering
De deeltuin, in 1914-1918 ontworpen door tuinarchitect Louis van der Swaelmen ten oosten van het rond 1901 gebouwde zomerhuis de Boekel heeft cultuurhistorische en tuinhistorische waarde:
- als gaaf voorbeeld van een streng geordende symmetrische deeltuin in aansluiting op het huis,
- vanwege de esthetische kwaliteit van het oorspronkelijke ontwerp van de rond een hoofdas ontworpen deeltuin met spannende ruimtelijke opbouw door hoogteverschillen, afwisseling in vormen en materialen;
- als een zeldzaam voorbeeld in Nederland van een deeltuin uit het oeuvre van de tuinarchitect Van der Swaelmen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Around 1901, a summer house was built by Karel Muller on commission of Mr H. ter Kuile. During the First World War (1914-1918), the GARDEN was laid out by landscape architect Louis van der Swaelmen (1883-1929). The rectangular part of this garden east of the house is protected.
Van der Swaelmen is little known in the Netherlands, but in Belgium, where he worked as an architect, urban planner and landscape architect, he gained some fame in the nineteen-twenties because of his prominent role in the garden city movement there. Due to the First World War he was evacuated and accommodated in the area around Enschede. The Ter Kuile family came into contact with him through lectures on landscape architecture that he gave. On commission of the family, he designed the garden by the house during the war years. No other gardens by Van der Swaelmen in the Netherlands are known. In Belgium he laid out more gardens. No design drawings of the garden are known. Due to extension of the house, the terrace is now smaller than it originally was. The protected part of the garden forms a component of a complex of house with outbuildings and surrounding land. All these other elements, including the (modified) house, are of subordinate importance for protection by the state.
The protected elongated side garden consists of different parts: the terrace, the inner garden with a lawn and pool surrounded by flower borders and the vegetable garden. The whole is laid out almost symmetrically along a main axis that aligns with the terrace doors in the projecting part of the east facade of the house. Originally this was an open veranda.
Description
The partial garden forms an independent garden. Adjoining the east side of the house is an area with borders and a pool; east of this lies a former vegetable garden. Southeast of the former vegetable garden lies a now dilapidated tennis court. On the south side of the whole borders a meadow around which are trees and shrubs.
Through the strict ordering of the partial garden along a straight path, an ingenious interplay of height differences in the terrain and hedges and through a slight narrowing, accompanied by variation in forms and materials (lawn, water, planting), an exciting spatial composition has been achieved.
The rectangular garden is laid out symmetrically with different levels and is surrounded by hedges.
The garden is developed along a symmetry axis forming a path in the eastern direction, on which there are several transverse axes, sometimes executed as a bed or border, sometimes as surfacing.
The hedges are approximately one metre high near the house and step up to the east to a height of 2 m, executed in yew, except on the south side, where a rosaceae species (presumably not original) is used.
The main level of the garden connects all around as lawn or border to the hedges. In two stages of 40 cm respectively (2 steps) and 60 cm (5 steps), the garden rises on the west side towards the terrace at the house. The main level encloses the central part of the garden which lies 60 cm (4 steps) lower and which consists of a large rectangular lawn on the west side, a 5 m wide strip of surfacing on the main transverse axis and a rectangular pool, through which the path on the main axis runs.
The height differences are strictly and sharply defined by a retaining wall of Bentheim sandstone in cyclopean masonry. Near the house, where the height differences succeed each other most rapidly, steps executed in stone lie on the main axis.
The surfacing is limited to the path on the main axis (which connects to a passage to the vegetable garden in the eastern yew hedge) and the central transverse axis which is emphasized by a polygonal termination with stone benches of sandstone in the retaining wall.
Around the pool is a narrow paved strip which is surrounded on three sides by a narrow border against the retaining wall of the main level.
The pool is mortared and has in the bottom 2x4 round depressions for aquatic plants. The path on the main axis is here executed in blocks of sandstone which, detached from each other, just protrude above the water through which it flows. In the paved path to the vegetable garden, some flagstones are laid in connection with this.
The planting is limited to borders on the main level around the rectangular lawn and flower beds on that level in the lawn between the pool and the hedges.
East of the pool lies a rose garden. Some conifers clipped as cylinders stand in the lawn along the edges, among others at the passage to the vegetable garden which is also marked with a rose arch.
Valuation
The partial garden, designed in 1914-1918 by landscape architect Louis van der Swaelmen east of the summer house De Boekel built around 1901, has cultural-historical and garden-historical value:
- as an intact example of a strictly ordered symmetrical partial garden in connection with the house,
- because of the aesthetic quality of the original design of the partial garden designed around a main axis with exciting spatial composition through height differences, variation in forms and materials;
- as a rare example in the Netherlands of a partial garden from the oeuvre of landscape architect Van der Swaelmen.
Nearby in the register
- Toegangshek, Hoge Boekelerweg bij 255Erfscheidingunder 1 mi
- Landhuis, Hoge Boekelerweg 255Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Historische aanleg, Hoge Boekelerweg 255Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Begraafplaats, Noord Esmarkerrondweg bij 407Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.