Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sint Cornelius
Lamswaarde, Zeeland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1871 - 1873
- Address
- Jacobus de Waalstraat 23, 4586 AD Lamswaarde (Hulst 29)
- Place
- Lamswaarde
- Municipality
- Hulst
- Province
- Zeeland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.34483, 4.05554
- Monument number
- 509223
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Neo-gotische kruisbasiliek met toren, gebouwd in 1871-1873 en op 28 mei 1873 ingewijd.
Omschrijving
Geheel in rode baksteen opgetrokken kerk en toren; natuurstenen banden, vensterbanken, afdekplaten, blokken, boog- en sluitstenen, stoepen e.d. De daken zijn gedekt met leien in maasdekking.
De kerk heeft een vierkante fronttoren met aan de noordzijde daarvan een veelhoekige kapel; schip met zijbeuken, transept, koor met aan iedere zijde een zijkapel; achter de kerk rechthoekige aanbouwen.
De vierkante toren bevat steunberen op de hoeken. De ingangspartij met dubbele houten deur in de voorgevel (west) bevindt zich onder een deels natuurstenen, deels bakstenen spitsboog met geprofileerde dagkanten en in de boogtrommel een heiligenbeeld onder baldakijn. Boven de spitsboog een tuitgevelvormige afsluiting, met natuurstenen afdekplaat en bekroond door een natuurstenen kruis.
Boven de ingangspartij twee gekoppeldespitsboogvensters met natuurstenen omlijsting met een rond venster daarboven, geheel onder een tuitgevelvormige afsluiting met natuurstenen afdekplaat. Het bovenste deel van de toren wordt aan alle vier de zijden ingenomen door twee gekoppelde spitsbogen met galmgaten en daarboven een ronde wijzerplaat met uurwerk, het geheel in een verdiept, spitsboogvormig veld. De vierkante toren heeft een tentdak, overlopend in een achthoekige torenspits, aan iedere zijde voorzien van een houten dakkapel en bekroond door een ijzeren kruis met windhaan. Links (noord) aan de toren bevindt zich de uitgebouwde doopkapel die deels aan de toren en deels aan de westelijke topgevel van de zijbeuk grenst. De doopkapel is voorzien van bakstenen steunberen, vier rondboogvensters, een gemetselde tandlijst en een vijf-vlaks kap.
Het westelijke deelvan de zijbeuken (noord en zuid) bestaat uit een torenachtig element met topgevels geflankeerd door pinakels. De zijbeuken zijn voorts vier traveeën breed, iedere travee voorzien van een spitsboogvenster en gescheiden door gemetselde steunberen. De derde venstertravee vanaf het westen is voorzien van een kleine, rechthoekige, platte uitbouw onder het venster (ter plaatse van biechtstoelen in het interieur). De zijbeuken zijn voorzien van een lessenaarsdak, waarop het zadeldak van het middenschip aansluit. Het zadeldak is aan de noord- en aan de zuidkant voorzien van twee houten dakkapellen met zadeldakje.
Het transept is voorzien van een zadeldak tussen topgevels, die elk zijnvoorzien van twee gekoppelde spitsbogen met rond venster in een verdiept boogveld. De puntgevels worden geflankeerd door steunberen. In de top een spitsboogvenster op een over de gevelbreedte doorlopende band van profielbaksteen en een kruisvormige bekroning bovenop de gevel.
Aan weerszijden van het koor bevindt zich een zijkapel met een vijf-vlaks kap, steunberen en spitsboogvensters. Het koor heeft een drie-vlaks afsluiting en is voorzien van steunberen en vijf hoge spitsboogvensters. Het koor heeft een zadeldak met aan de oostzijde een drie-vlaks afsluiting. De viering van de kerk wordt bekroond door een houten dakruiter met galmgaten en een achthoekige spits gedekt met leien in maasdekking.
Aan de zuidoostzijde van de kerk bevindt zich een lage, platte aanbouw, onder meer met houten kruiskozijnen voorzien van glas-in-lood.
Het interieur in neo-gotische stijl bevat onder meer de originele indeling; samengestelde kolommen, halfzuilen, kruisribgewelf, blindnissen e.d. Voorts rijk bewerkte houten borstwering van de orgeltribune (orgel is niet beschermenswaardig), preekstoel van rond 1910, gedeeltelijk originele tegelvloer in het koor.
Eikenhouten klokkenstoel met gietstalen klok van Bochumer Verrein, 19de eeuw, diam. 112 cm.
Waardering
Kruisbasiliek met toren, van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde, van zowel exterieur als interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Neo-gothic cruciform basilica with tower, built in 1871-1873 and consecrated on 28 May 1873.
Description
Church and tower constructed entirely in red brick; natural stone bands, window sills, coping stones, blocks, arch and voussoir stones, steps etc. The roofs are covered with slate in Dutch bond.
The church has a square front tower with a polygonal chapel on its north side; nave with side aisles, transept, choir with a side chapel on each side; rectangular extensions behind the church.
The square tower contains buttresses at the corners. The entrance section with double wooden door in the west front is situated beneath a partly natural stone, partly brick pointed arch with moulded reveals and a saint's image under a canopy in the arch soffit. Above the pointed arch a spout gavel-shaped termination, crowned with a natural stone coping and topped by a natural stone cross.
Above the entrance section two coupled pointed arch windows with natural stone surround and a round window above, all beneath a spout gavel-shaped termination with natural stone coping. The upper part of the tower is occupied on all four sides by two coupled pointed arches with sound holes and above them a round clock face with mechanism, all within a recessed pointed arch field. The square tower has a hipped roof, transitioning into an octagonal spire, furnished on each side with a wooden roof dormer and crowned by an iron cross with weathervane. On the left (north) of the tower is situated the extended baptistery which adjoins both the tower and the western gabled end of the side aisle. The baptistery is furnished with brick buttresses, four round arch windows, a brick dental course and a five-facet roof.
The western part of the side aisles (north and south) consists of a tower-like element with gables flanked by pinnacles. The side aisles are furthermore four bays wide, each bay furnished with a pointed arch window and separated by brick buttresses. The third window bay from the west is furnished with a small, rectangular, flat extension below the window (corresponding to the location of confessionals in the interior). The side aisles are furnished with a lean-to roof, to which the gabled roof of the central nave adjoins. The gabled roof is furnished on the north and south sides with two wooden roof dormers with saddle roofs.
The transept is furnished with a gabled roof between gables, each of which is furnished with two coupled pointed arches with a round window in a recessed arch field. The pointed gables are flanked by buttresses. At the apex a pointed arch window above a band of moulded brick extending across the gable width and a cross-shaped crown atop the gable.
On either side of the choir is situated a side chapel with a five-facet roof, buttresses and pointed arch windows. The choir has a three-facet termination and is furnished with buttresses and five tall pointed arch windows. The choir has a gabled roof with a three-facet termination on the east side. The crossing of the church is crowned by a wooden bell turret with sound holes and an octagonal spire covered with slate in Dutch bond.
On the south-east side of the church is situated a low, flat extension, among other things with wooden cross windows furnished with leaded glass.
The interior in neo-gothic style contains among other things the original layout; composite columns, half columns, ribbed vaulting, blind niches etc. Furthermore richly worked wooden parapet of the organ gallery (organ is not worthy of protection), pulpit from around 1910, partially original tile floor in the choir.
Oak wooden bell frame with cast steel bell by Bochumer Verein, 19th century, diam. 112 cm.
Valuation
Cruciform basilica with tower, of general importance due to cultural-historical and architectural-historical value, of both exterior and interior.
Nearby in the register
- TheresiagestichtOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- MariaschoolOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Boerderij, Jacobus de Waalstraat 8Boerderijunder 1 mi
- Bakhuis, Jacobus de Waalstraat bij 8Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.