Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schuilplaats, Paasloregel 77
Basse, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Function
- Schuilplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1942
- Address
- Paasloregel 77, Locatie: geen, 8342 SJ Basse (Steenwijkerland 23)
- Place
- Basse
- Municipality
- Steenwijkerland
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.81262, 6.03080
- Monument number
- 508642
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "16 Steenwijk" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1942 is in opdracht van de Staat der Nederlanden deze rijksbergplaats voor kunstschatten gebouwd in de bossen bij Paasloo. Op 26 mei 1942 werd begonnen met de bouw van de door rijksbouwmeester G.C. Bremer ontworpen bewaarplaats, die op 15 september van hetzelfde jaar in gebruik werd genomen. Het bomvrije gebouw in de trant van de Delftse School, was bestemd om het nationale kunstbezit uit het Rijksmuseum en andere musea te beschermen tegen oorlogscalamiteiten en werd met de schuilkelders in de Sint Pietersberg het nieuwe onderkomen van circa 3000 Nederlandse kunstschatten, nadat de hiervoor bestemde kluizen in de duinbunkers bij Zandvoort en Heemskerk moesten worden ontruimd. Omdat het hier in tegenstelling tot de andere rijksbergplaatsen om een bovengrondse bewaarplaats ging, was een uitzonderlijk zware constructie vereist voor het gebouw dat werd opgetrokken uit 7000 m3 beton en 750.000 kg wapeningsstaal. Annex bevinden zich aangebouwde dienstwoningen voor personeel en marechaussee. Bij de bewaarplaats werden bovendien een blusvijver gegraven en een ondergrondse materiaalopslagplaats gebouwd.
Omschrijving
De bewaarplaats heeft een ronde vorm met een vier en een halve meter dikke doorlopende betonmuur, die is bekleed met op hun kant geplaatste, gesinterde straatklinkers en die een uitgemetselde, veelhoekige gootrand heeft. In de gevel is een metersbreed majolica tableau geplaatst met wapenschild tussen twee heraldische leeuwen. Op de muur links van de ingangspartij is in op de steen gebakken letters de volgende, latijnse tekst aangebracht: "ANNO DOMINI MCMXLII EGREGIIS ARTIS PATRIAE MONUMENTIS INGENTIBUS BELLI PERICULIS DEO JUVANTE ERIPIENDIS FIRMISSIMUM HOC REFUGIUM AEDIFICANDUM CURAVIT POPULUS BATAVUS". Zowel de aanwezigheid van het tegeltableau als die van deze tekst kunnen worden uitgelegd als een daad van verzet tegen de bezetter die de supervisie had bij de bouw.
Op de muur rust een massief kegeldak, dat op het hoogste punt een dikte heeft van negen meter en is gedekt met holle en bolle pannen, de zogenaamde monniken en nonnen. De enige opening in de muur is afgeschermd door een vier meter dikke betonnen schermmuur met halfrond voorportaal en een met een stalen plaat afgeschermde doorgebroken rondbooggang, die loopt in het verlengde van de ingang van de bewaarplaats. De toegang bestaat uit dit met ijzeren hekken afgesloten voorportaal dat leidt naar een sluis met twee stel 17cm dikke stalen kluisdeuren.
De ronde, twee etages tellende binnenruimte van de bewaarplaats wordt op de begane grond gedeeld door de muren, waartussen zich de toegangssluis bevindt. Verschuifbare stalen rekken (ongeveer 60 beneden, ongeveer 80 boven) zijn bestemd voor het ophangen van schilderijen. Tegen de schermmuur staan in de vorm van een cirkelsegment de woonvertrekken opgesteld, waarvoor zich een terras bevindt met bakstenen muurtjes.
De woonvertrekken hebben gestucte plafonds met schijnvoegen en zijn voorzien van brede eikehouten vensterpartijen met roedenverdeling, gezet in kozijnen van shockcrete. Aan de kopse zijden zijn de afgeronde hoekpartijen uitgebouwd en hoger opgaand met een rechte afsluiting. De buitendeuren ernaast zijn van staal en voorzien van een rond venster met stijlen en regels.
Achter de woonvertrekken loopt een gang met aan het rechter eind een ruimte met een noodstroomgenerator. Het woongedeelte heeft een uit twee delen samengesteld dak met daartussen een muurtje. De kapdelen bestaan uit segmenten met een rechte onderzijde en zijn evenals de bewaarplaats gedekt met monniken en nonnen.
Rondom de woningen loopt een met klinkers bestraat pad, begrensd door een bakstenen muurtje met verlichtingselementen in de cirkelvormige uiteinden. In het bos vlak achter de bewaarplaats bevindt zich een heuvel waarin een depot was gevestigd, bestaande uit twee rechthoekige vertrekken achter een voorhof met betonnen muren, bekleed met baksteen en met een stalen deur onder een betonnen luifel.
Waardering
Het gebouw is uniek vanwege de fraaie inpassing in de situatie, de functie, de door deze functie bepaalde bijzondere constructie en vormgeving en het materiaalgebruik. Het heeft daardoor landschappelijke, cultuurhistorische-, zeldzaamheids- en architectuur-historische waarde. Hoewel ramen en interieur van het woongedeelte zijn beschadigd, is de bunker overigens gaaf.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1942, this national art repository was built on behalf of the State of the Netherlands in the forests near Paasloo. On 26 May 1942, construction began on the storage facility designed by State architect G.C. Bremer, which was taken into use on 15 September of the same year. The bomb-proof building in the style of the Delft School was intended to protect the national art collection from the Rijksmuseum and other museums against the calamities of war and, together with the air-raid shelters in the Sint Pietersberg, became the new home of approximately 3000 Dutch art treasures, after the vaults intended for this purpose in the dune bunkers near Zandvoort and Heemskerk had to be evacuated. Because this, unlike the other national repositories, was an above-ground storage facility, an exceptionally heavy construction was required for the building, which was erected from 7000 m3 of concrete and 750,000 kg of reinforcing steel. Adjoining it are staff and military police residences. In addition, a fire pond was dug at the repository and an underground material storage facility was built.
Description
The storage facility has a round shape with a four and a half metre thick continuous concrete wall, which is faced with sintered street bricks placed on edge and which has a mortared, polygonal gutter edge. In the facade is a metre-wide majolica panel with a coat of arms between two heraldic lions. On the wall to the left of the entrance section, the following Latin text is applied in letters baked into the stone: "ANNO DOMINI MCMXLII EGREGIIS ARTIS PATRIAE MONUMENTIS INGENTIBUS BELLI PERICULIS DEO JUVANTE ERIPIENDIS FIRMISSIMUM HOC REFUGIUM AEDIFICANDUM CURAVIT POPULUS BATAVUS". Both the presence of the tile panel and this text can be interpreted as an act of resistance against the occupier who supervised the construction.
On the wall rests a massive conical roof, which at its highest point has a thickness of nine metres and is covered with hollow and convex tiles, the so-called monks and nuns. The only opening in the wall is shielded by a four metre thick concrete screen wall with semicircular front porch and a broken round-arch passage screened by a steel plate, which runs in line with the entrance to the storage facility. The access consists of this front porch, closed off with iron gates, which leads to an airlock with two sets of 17cm thick steel vault doors.
The round, two-storey interior space of the storage facility is divided on the ground floor by walls, between which the access airlock is located. Movable steel racks (approximately 60 below, approximately 80 above) are intended for hanging paintings. Against the screen wall, the living quarters are arranged in the form of a circular segment, in front of which is a terrace with small brick walls.
The living quarters have stucco ceilings with false joints and are provided with broad oak window units with glazing bars, set in shockcrete frames. At the end sections, the rounded corner sections are extended and rise higher with a straight finish. The external doors beside them are steel and provided with a round window with stiles and rails.
Behind the living quarters runs a corridor with a room at the right end containing an emergency generator. The living section has a roof composed of two parts with a wall between them. The roof sections consist of segments with a straight underside and are, like the storage facility, covered with monks and nuns.
Around the dwellings runs a path paved with clinkers, bounded by a brick wall with lighting elements in the circular end sections. In the forest just behind the storage facility is a hill in which a depot was located, consisting of two rectangular rooms behind a forecourt with concrete walls, faced with brick and with a steel door under a concrete canopy.
Valuation
The building is unique because of its fine integration into the setting, its function, the special construction and design determined by this function and the use of materials. It therefore has landscape, cultural-historical, rarity and architectural-historical value. Although the windows and interior of the residential section are damaged, the bunker is otherwise intact.
Nearby in the register
- Baarhuisje, Binnenweg bij 2Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Kerk, Binnenweg 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Spinnerslaan 17Woonhuisunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Steenwijkerweg 159Kerk en kerkonderdeel2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.