Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gebouw 60 (object H)
Den Helder, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Magazijn
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1812 - 1823
- Address
- Willemsoord 60 A, 1781 AS Den Helder (and others)
- Place
- Den Helder
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.95894, 4.76823
- Part of complex
- 508460
- Monument number
- 508467
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDigital Commonwealth, Boston Public LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1811 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De WERKPLAATS/LOODS, plaatselijk bekend als gebouw 60, bestaat uit een langgerekt rechthoekig bouwvolume uit de eerste bouwfase (ca. 1823 en vergelijkbaar met de gebouwen met de nrs. 1, 29 en 52) dat in oorsprong onderdak bood aan de masten- en sloepmakerij, sloepenloods en berging gereedschappen; nadien ook aan een stoomwerkplaats. Dit langgerekte volume wordt in de zuidelijke helft onderbroken door een hoog oprijzend bouwvolume uit omstreeks 1916, waarin de machinebankwerkerij (ook wel 'machinaal' genaamd) werd gevestigd. Het gebouw is gesitueerd in de zuidwesthoek van het complex Rijkswerf Willemsoord en vormt samen met de drie gebouwen met de nrs. 1, 29 en 52 de kerndelen van de westelijke gevelwand van de Rijkswerf. De twee bouwvolumes van gebouw nr. 60 worden in het hiernavolgende apart omschreven.
N.B. De aanbouwen aan de noord-, zuid- en oostgevel van de machinebankwerkerij vallen buiten de bescherming.
Omschrijving vml. masten- en sloepmakerijOp rechthoekig grondplan gebouwd pand, bestaande uit één bouwlaag onder een schilddak. De noklijn loopt evenwijdig aan de Weststraat. De oorspronkelijke kapconstructie, bestaande uit een eenvoudige gordingenkap met geschoorde spanten en twee hanebalken boven elkaar, is nog intact. Op de zuidelijke helft wordt dit gebouw onderbroken door het oprijzend bouwvolume van de machinebankwerkerij. Het muurwerk is opgetrokken in rode baksteen, boven een hardstenen plint. De gevels worden afgesloten door een geprofileerde houten gootlijst. In het dak zijn verschillende dakkapellen onder ingestoken schilddak aangebracht, een enkele dakkapel heeft een tongewelf onder ingestoken rondboogdak.
De langsgevels (oost en west) worden geleed door vele vensterassen, waarvan de meeste een houten rondboogvenster bevatten. Deze vensters bestaan uit een rechthoekig twaalfruits venster met verbrede middenstijl en een rondboogvormige bovenlicht met radiale roedenverdeling. De vensters hebben hardstenen lekdorpels en worden bekroond door een strek met hardstenen sluitsteen met diamantkop. Sommige vensters zijn van ijzer. De oorspronkelijke hoofdingangen van het gebouw zijn herkenbaar aan de rond- en korfbogen van hardstenen blokken. De overige oorspronkelijke ingangen zijn herkenbaar aan de dikke draagbalk onder het rondboogvormig bovenlicht. Sommige vensters zijn in de loop der tijd dichtgemetseld of vervangen door een extra ingang.
Omschrijving vml. machinebankwerkerijOp rechthoekig grondplan gebouwde werkplaats, bestaande uit een driebeukig basilicavormig bouwvolume. Het middenschip wordt gedekt door een zadeldak, de twee zijbeuken door een lessenaarsdak. De daken zijn voorzien van een bitumineuze dakbedekking. De noklijn staat loodrecht op de Weststraat. Het middenschip heeft vijf lichtkappen, de zijbeuken elk twaalf. Alle lichtkappen staan haaks op de noklijn van het dak. Het middenschip is breder dan de zijbeuken en hoger opgetrokken, zodat extra daglicht kan binnentreden door de vensterreeks in de zijwanden van het schip. Deze vensterreeksen bestaan uit ijzeren ramen met witglazen ruiten in een meerruitsroedenverdeling.
De draagconstructie bestaat uit een samenstel van geklonken stalen kolommen en liggers. Elke kolom bestaat uit twee stijlen, verstijfd door driehoeken en vastgeklonken op een stalen voet. De kolomvoeten zijn verankerd in een betonfundatie. De kolommen dragen lange liggers die de daken van de zijbeuken en de kap van het middenschip dragen. De kap van het middenschip bestaat uit stalen driehoeksspanten. De dakplaten van bimscement liggen over de spanten. De gevels hebben een skelet van gewapend beton, bekleed of ingevuld met baksteen.
De voorgevel (west) is opgetrokken in rode baksteen boven een uitgemetselde plint. De voorgevel is zeven vensterassen breed en wordt voorts geleed door lisenen en een getrapt boogfries. De voorgevel heeft zandstenen schouderstukken en een top met zandstenen accenten. Het middenschip is drie assen breed, waarvan de middelste as de breedste is. Deze as bevat een hoge getoogde poort met een dubbele opgeklampte hangdeur en een venster erboven. Het houtwerk van de deur is deels met ijzer beslagen ter versteviging van de constructie. Het getoogde ijzeren venster boven de deur heeft een meerruits roedenverdeling. Aan weerszijden van de middenas bevindt zich een vensteras met twee bovenelkaar geplaatste rechthoekige houten en stalen vensters met meerruits roedenverdelingen. In oorsprong waren alle ramen van smeedijzer gemaakt. De zijbeuken zijn elk twee vensterassen breed en bevatten op elke as een getoogd houten venster met meerruits roedenverdeling. Alle vensters hebben bakstenen lekdorpels.
De zijgevels (noord en zuid) en achtergevel (oost) zijn door diverse (niet beschermde) recentere aanbouwen aan het oog onttrokken. In oorsprong hadden de zijgevels van de zijbeuken getoogde smeedijzeren vensters met meerruits roedenverdelingen.
Waardering
De bouwvolumes die tezamen gebouw 60 vormen zijn van algemeen belang als historisch functioneel onderdeel van het complex Rijkswerf Willemsoord. Daarnaast is gebouw 60 van belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt als merendeels gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een in de 19de eeuw gebouwde werkplaats met magazijn. Door de ligging aan de westrand van het Rijkswerfterrein heeft het gebouw, samen met de woning voor de officier van politie en de gebouwen met de nrs. 1, 28, 29, 47 en 52, beeldbepalende waarde voor het aanzien van de werf vanaf de westzijde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The WORKSHOP/SHED, locally known as building 60, consists of an elongated rectangular building volume from the first construction phase (circa 1823 and comparable to buildings numbered 1, 29 and 52) that originally provided shelter for the mast and boat maker's workshop, boat shed and tool storage; later also for a steam workshop. This elongated volume is interrupted in its southern half by a tall rising building volume from around 1916, in which the machine shop (also called 'machinery shop') was established. The building is situated in the southwest corner of the Rijkswerf Willemsoord complex and together with the three buildings numbered 1, 29 and 52 forms the core components of the western facade of the Rijkswerf. The two building volumes of building no. 60 are described separately below.
N.B. The extensions on the north, south and east facades of the machine shop fall outside the protection.
Description of former mast and boat maker's shopBuilt on a rectangular ground plan, a building consisting of one storey under a hipped roof. The ridge line runs parallel to the Weststraat. The original roof truss structure, consisting of a simple purlin roof with braced rafters and two collar ties one above the other, is still intact. On the southern half this building is interrupted by the rising building volume of the machine shop. The masonry is erected in red brick, above an ashlar base. The facades are finished with a profiled wooden gutter moulding. In the roof various roof dormers under inset hipped roofs have been installed, a single roof dormer has a barrel vault under an inset semi-circular roof.
The long facades (east and west) are articulated by many window axes, most of which contain a wooden semi-circular window. These windows consist of a rectangular twelve-pane window with widened central mullion and a semi-circular fanlight with radial glazing bars. The windows have ashlar drip mouldings and are crowned by a string course with ashlar voussoir with diamond point. Some windows are of iron. The original main entrances of the building are recognizable by the semi-circular and basket arches of ashlar blocks. The remaining original entrances are recognizable by the thick bearing beam below the semi-circular shaped fanlight. Some windows have been blocked up or replaced by an additional entrance over time.
Description of former machine shopA workshop erected on a rectangular ground plan, consisting of a three-aisle basilica-shaped building volume. The central nave is covered by a gabled roof, the two side aisles by a lean-to roof. The roofs are provided with a bituminous roof covering. The ridge line is perpendicular to the Weststraat. The central nave has five roof lights, the side aisles each twelve. All roof lights are perpendicular to the ridge line of the roof. The central nave is wider than the side aisles and rises higher, so that extra daylight can enter through the window series in the side walls of the nave. These window series consist of iron frames with white glass panes in a multi-pane glazing bar arrangement.
The supporting structure consists of an assembly of riveted steel columns and beams. Each column consists of two uprights, braced by triangles and riveted to a steel foot. The column feet are anchored in a concrete foundation. The columns support long beams that carry the roofs of the side aisles and the roof structure of the central nave. The roof structure of the central nave consists of steel triangular trusses. The roof plates of pumice cement lie over the trusses. The facades have a skeleton of reinforced concrete, clad or filled with brick.
The front facade (west) is erected in red brick above a rendered base. The front facade is seven window axes wide and is furthermore articulated by pilaster strips and a stepped arch frieze. The front facade has sandstone shoulder pieces and a top with sandstone accents. The central nave is three axes wide, of which the central axis is the widest. This axis contains a high arched door with a double riveted hinged door and a window above. The woodwork of the door is partly reinforced with iron to strengthen the structure. The arched iron window above the door has a multi-pane glazing bar arrangement. On either side of the central axis is a window axis with two superimposed rectangular wooden and steel windows with multi-pane glazing bar arrangements. Originally all frames were made of wrought iron. The side aisles are each two window axes wide and contain on each axis an arched wooden window with multi-pane glazing bar arrangement. All windows have brick drip mouldings.
The side facades (north and south) and rear facade (east) are hidden from view by various recent (unprotected) extensions. Originally the side facades of the side aisles had arched wrought iron windows with multi-pane glazing bar arrangements.
Valuation
The building volumes that together form building 60 are of general importance as a historic functional component of the Rijkswerf Willemsoord complex. Moreover, building 60 is of importance from a cultural and architectural-historical perspective as a largely well-preserved example of a 19th-century workshop with warehouse. By its location on the western edge of the Rijkswerf site, the building, together with the residence for the police officer and the buildings numbered 1, 28, 29, 47 and 52, has distinctive value for the appearance of the Rijkswerf from the west side.
Nearby in the register
- Gebouw 63 (object L)Industrieunder 1 mi
- Nieuwe Dok (object B)Waterweg, werf en havenunder 1 mi
- Gebouw 52 (object G)Industrieunder 1 mi
- Gebouw 66 (object M)Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.