Rijksmonumentenregister · Netherlands
Atelierwoning, Willem van de Veldekade 2
Heemstede, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Atelierwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1921
- Address
- Willem van de Veldekade 2, 2102 AS Heemstede
- Place
- Heemstede
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36075, 4.62820
- Monument number
- 508455
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1916 map "Verklaring van het algemeen nut der onteigening ten behoeve van den aanleg van een electrischen spoorweg van Haarlem naar Heemstede" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
ATELIERWONING, in 1921 ontworpen door en voor de beeldhouwer H.A. van den Eijnde (1869-1939). Het pand is gesitueerd in het noordoosten van Heemstede, nabij de grens met Haarlem, in een woonwijk welke in de jaren twintig en dertig is bebouwd met vrijstaande huizen en twee woningen-onder-één-kap. Van den Eijnde heeft bij het ontwerp gekozen voor een abstract, theoretisch uitgangspunt, mogelijk op basis van de theorie en geometrie van de schilder W.A. van Konijnenburg. Het pand kan tevens beschouwd worden als strakke variant van expressionistische-anthroposofische architectuur.
In 1991 is ten behoeve van de woonfunctie op de begane grond onder het atelierraam een extra strook vierkante ramen geplaats; tevens is de vloer van het atelier aan de zuidwest zijde verhoogd. Deze ruimte fungeert nu als keuken. De oorspronkelijke keuken op de verdieping is gewijzigd in badkamer.
Omschrijving
Het pand is gebouwd op vrijwel vierkante plattegrond, aan de voorzijde (noord) op de hoeken driehoekig uitgebouwd, opgetrokken uit paarsrode baksteen in staand verband en bestaat uit twee bouwlagen onder een tentdak, bedekt met zwarte en rode Hollandse pannen en voorzien van een schoorsteen op de nok, een omlopende goot langs achtergevel en zijgevels, en een dakkapel in zowel het westelijke als in het oostelijke dakschild.
De voorgevel (noord) is vrijwel symmetrisch ingedeeld met in de naar voren springende delen: op de begane grond, links een vleugelraam en rechts een deur; op de verdieping aan elke zijde twee vensters die elkaar raken onder een schuine hoek. Boven deur en vensters, welke door houten roeden in meerdere ruiten zijn onderverdeeld, is bouwsculptuur aangebracht,onder de dakrand vier reliëfs (in kalksteen), het Spel, de Arbeid, de Dagelijkse strijd en de Schone Droom verbeeldend. Ook boven de ingang en boven het venster van de kantoorruimte was beeldhouwwerk gedacht. Slechts de sculptuur boven de ingang werd voltooid. Hierin verbeeldde Van den Eijnde in twee tegenover elkaar zittende figuren de Bouwkunst en de Sierkunst. Links ervan dragen bouwlieden bouwstoffen aan. Rechts grijpt een figuur een prachtige vogel, die de schoonheid voorstelt.
Enige jaren na de voltooiing van de atelierwoning werd bij de entree een glas-in-lood raam aangebracht van Huib de Ru, die op de Haarlemse School voor Kunstnijverheid een klasgenoot was geweest van Van den Eijnde's dochter Henny.
Het middendeel van de voorgevel van het pand heeft zowel op de begane grond als op de verdieping een groot ateliervenster, door roeden in meerdere ruiten onderverdeeld. Het venster op de begane grond heeft volgens het oorspronkelijke ontwerp aan de onderzijde één strook van tien vrijwel vierkante ruiten; hierboven een reeks langgerekte verticale ruiten, onder een schuine hoek geplaatst tussen de onderste vensterstrook en het bakstenen gevelvlak dat ter hoogte van de verdieping terugspringt.
Het grote ateliervenster op de verdieping gaat hoog op in de kap. Het schilddak volgt aan de voorzijde het vooruit- en terugspringen van de onderliggende verdiepingen.
De zijgevels (oost en west) hebben op de begane grond, ter verlichting van de twee gelijkvormige ateliers aan de achterzijde van het huis, een vierruitsvenster, waarvan de bovenramen glas-in-lood bevatten; op de verdieping hebben deze gevels stroken met vierkante ramen, eveneens met glas-in-lood.
De rechter zijgevel (west) heeft voorts een deur met kleine ruiten (die niet voorkomt in het oorspronkelijke ontwerp) en een reeks smalle, diagonaal geplaatste vensters ter verlichting van het trappenhuis, en een toiletraampje.
De linker zijgevel (oost) bevat op de begane grond tevens een dubbele houten deur, met enkele kleine ruiten, welke toegang verleent tot de grote atelierruimte aan de voorzijde van het pand; rechts van deze deur bevindt zich een vleugelraam met glas-in-lood ter verlichting van de kantoorruimte.
De symmetrisch ingedeelde achtergevel (zuid) heeft op de begane grond een vensterstook van zes kozijnen met ongedeeld onderraam en bovenraam met glas-in-lood. Op de verdieping, in het midden een strook met vier vierkante glas-in-lood raampjes. De verdieping springt aan de zijkanten een stuk terug, waardoor balkons zijn ontstaan waarop uitkomen - links en rechts aan elkaar gespiegeld - een deur en een vleugelraam, beide met glas-in-lood. Het oorspronkelijke interieur van het pand is geheel in tact. Het huis is symmetrisch ingedeeld en bevat, in navolging van anthroposofische architectuur, vertrekken met een polygonale, in hoofdopzet doorgaans vijf- of zeshoekige plattegrond. Op de begane grond bevindt zich aan de voorzijde het oorspronkelijke boetseeratelier; links van deze ruimte: entree en kantoorruimte; aan de rechterzijde de vestibule en trap naar bovengelegen atelier- en woonruimte. Achter het boetseeratelier bevinden zich twee gelijkvormige werkplaatsen, oorspronkelijk één voor houtbewerking en één voor gipsgieten. Op de verdieping liggen de woonvertrekken in een hoefijzervorm rondom een volgend atelier, dat boven het atelier aan de straatkant ligt. Door het wegnemen van de tussenvloer die deze twee ruimten scheidt (twee luiken en twee losse schotten) ontstaat een werkruimte van maar liefst negen meter hoog. Een schuin raam in het dak en twee zeer grote ramen aan de voorgevel maken dat het aldus ontstane immense atelier van de straat gescheiden wordt door een wand, die vrijwel geheel van glas is. In verband met de schittering van het glas is het voorschild van het dak bedekt met zwart geglazuurde pannen, de andere schilden hebben rode pannen.
Waardering
De atelierwoning is van architectuurhistorische betekenis:
- als een uniek voorbeeld van een atelierwoning uit het begin van de jaren twintig van de 20ste eeuw in een bouwstijl, waarin de in die tijd heersende opvattingen van levensbeschouwelijke - kunstzinnige aard, zoals anthroposofie, geometrie, symbolisme en expressionisme tot een oorspronkelijk en harmonisch geheel zijn samengevoegd;
- vanwege de gaafheid van zowel exterieur als interieur;
- als enig architectonisch ontwerp van de beeldhouwer H.A. van den Eijnde.
Het pand heeft kunsthistorische waarde vanwege de toegepaste en goed bewaard gebleven bouwsculptuur van H.A. van den Eijnde.
De atelier woning is van cultuurhistorische betekenis als element uit de geschiedenis van het wonen en werken in Nederland, in het bijzonder als woon-werkhuis van een beeldend kunstenaar.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
ATELIER DWELLING, designed in 1921 by and for sculptor H.A. van den Eijnde (1869-1939). The building is situated in the northeast of Heemstede, near the border with Haarlem, in a residential district which was built up in the nineteen-twenties and nineteen-thirties with detached houses and two semi-detached dwellings. Van den Eijnde chose an abstract, theoretical starting point for the design, possibly based on the theory and geometry of painter W.A. van Konijnenburg. The building can also be regarded as a strict variant of expressionist-anthroposophic architecture.
In 1991, for the benefit of the residential function on the ground floor, an additional strip of square windows was placed beneath the studio window; furthermore, the floor of the studio on the southwest side was raised. This space now serves as a kitchen. The original kitchen on the upper floor was converted into a bathroom.
Description
The building is constructed on an almost square floor plan, with triangular projections at the corners on the front (north) facade, built of purple-red brick in stretcher bond and consisting of two storeys under a hipped roof, covered with black and red Dutch tiles and fitted with a chimney on the ridge, a running gutter along the rear and side facades, and a dormer in both the western and eastern roof sections.
The front facade (north) is laid out almost symmetrically with in the projecting parts: on the ground floor, on the left a casement window and on the right a door; on the upper floor on each side two windows that touch each other at an oblique angle. Above the door and windows, which are divided into multiple panes by wooden glazing bars, architectural sculpture is applied; below the eaves four reliefs (in limestone), depicting Play, Labour, Daily Struggle and Beautiful Dream. Sculptural works were also planned above the entrance and above the window of the office space. Only the sculpture above the entrance was completed. In it Van den Eijnde depicted in two figures facing each other Architecture and Decorative Art. To the left of it, labourers carry building materials. To the right, a figure grasps a magnificent bird, which represents beauty.
Some years after the completion of the atelier dwelling, a leaded-glass window by Huib de Ru was installed at the entrance, who had been a classmate of Van den Eijnde's daughter Henny at the Haarlem School for Arts and Crafts.
The central section of the front facade of the building has a large studio window on both the ground floor and the upper floor, divided into multiple panes by glazing bars. According to the original design, the ground floor window has at the bottom one strip of ten almost square panes; above this a series of elongated vertical panes, placed at an oblique angle between the lower window strip and the brick facade that recesses at the height of the upper floor.
The large studio window on the upper floor rises high into the roof. The hipped roof follows the projections and recesses of the underlying storeys at the front.
The side facades (east and west) have on the ground floor, for lighting of the two identical studios at the rear of the house, a four-pane window, of which the upper panes contain leaded glass; on the upper floor these facades have strips of square windows, also with leaded glass.
The right side facade (west) furthermore has a door with small panes (which does not appear in the original design) and a series of narrow, diagonally placed windows for lighting of the stairwell, and a small toilet window.
The left side facade (east) contains on the ground floor also a double wooden door, with a few small panes, which provides access to the large studio space at the front of the building; to the right of this door is a casement window with leaded glass for lighting of the office space.
The symmetrically laid out rear facade (south) has on the ground floor a strip of windows of six frames with undivided lower pane and upper pane with leaded glass. On the upper floor, in the centre a strip with four square leaded-glass panes. The upper floor recesses at the sides, creating balconies onto which open - left and right mirrored to each other - a door and a casement window, both with leaded glass. The original interior of the building is entirely intact. The house is laid out symmetrically and contains, following anthroposophic architecture, rooms with a polygonal floor plan, usually pentagonal or hexagonal in basic layout. On the ground floor at the front is the original sculpture studio; to the left of this space: entrance and office space; on the right side the vestibule and stairs to the upper studio and residential space. Behind the sculpture studio are two identical workshops, originally one for woodworking and one for plaster casting. On the upper floor the residential rooms are arranged in a horseshoe shape around a subsequent studio, which is situated above the studio facing the street. By removing the intermediate floor dividing these two spaces (two hatches and two loose partitions), a workspace of no less than nine metres high is created. A slanted roof window and two very large windows at the front facade mean that the thus-created immense studio is separated from the street by a wall which is almost entirely of glass. In view of the reflection of the glass, the front roof section is covered with black glazed tiles, the other sections have red tiles.
Valuation
The atelier dwelling is of architectural historical significance:
- as a unique example of an atelier dwelling from the early nineteen-twenties in an architectural style in which the then-prevailing views of philosophical-artistic character, such as anthroposophy, geometry, symbolism and expressionism are combined into an original and harmonious whole;
- because of the integrity of both exterior and interior;
- as the only architectural design by sculptor H.A. van den Eijnde.
The building has art historical value because of the applied and well-preserved architectural sculpture by H.A. van den Eijnde.
The atelier dwelling is of cultural historical significance as an element from the history of living and working in the Netherlands, in particular as a residential-working house of a visual artist.
Nearby in the register
- GoldersgreenWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Crayenesterlaan 41Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Crayenesterlaan 57Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Spaarnelaan 11Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.