Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkel (G2), Markt 2
Axel, Zeeland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Winkel
- Function
- Winkel (G2)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1920
- Address
- Markt 2, 4571 BG Axel (Terneuzen 29)
- Place
- Axel
- Municipality
- Terneuzen
- Province
- Zeeland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.26526, 3.90884
- Monument number
- 508103
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1908 map "54 Neuzen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1920 gebouwd winkelpand, uitgevoerd in late overgangsarchitectuur.
Oorspronkelijk was het gebouw tweezijdig aangebouwd. Momenteel staat hetnagenoeg vrij aan de Markt. Het winkelpand, een klein soort warenhuis, bevat verkoopruimten op zowel begane grond als verdieping, waar oorspronkelijk een grote variëteit aan artikelen werd verkocht.
Omschrijving
Geheel onderkelderd gebouw van twee lagen, een zolder en een vliering hoog, op nagenoeg vierkante plattegrond. Het pand is geheel opgetrokken uit baksteen, de zij- en achtergevels zeer eenvoudig, de voorgevel rijk gedecoreerd.
De voorgevel is op de begane grond voorzien van een winkelpui over de volle breedte. Deze winkelpui bestaat uit een smaller deel links, de oorspronkelijke goederen uitgang, en een breder deel rechts, symmetrischonder de topgevelpartij; deze onderdelen bevinden zich tussen pilasterachtige elementen met natuurstenen voet- en topstukken. De pui bezit een natuurstenen plint waarin getraliede kelderlichten zijn opgenomen. Daarop is een houten pui geplaatst, voorzien van bovenlichten met bijzondere roedeverdeling en gele ruitjes, en een centraal in het bovenlicht geplaatste ovale, facetgeslepen heldere ruit. De terugliggende entree wordt door kwartronde ruiten, kwarto's, begeleid. Boven de winkelpui is de gevel opgetrokken uit gladde, rode baksteen in kruisverband, voorzien van decoratieve, korfboogvormige ontlastingsbogen in gele baksteen met rood bakstenen boogvelden waarin deelboogjes in gele steen. Aanzet-, sluit- en kraagstenen. De gevelopeningen zijn voorzien van donkergroen verglaasde, geprofileerde dorpelstenen. De gevel wordt afgesloten door een veroverstekende houten gootlijst op geprofileerde houten klossen waarop het decoratieve gele metselwerk van het fries aansluit. In het fries bevinden zich velden met eenvoudig rood gemetseld mozaïek en gele en natuurstenen accenten. Rechts van het midden wordt de goot onderbroken door een afgeknotte topgevelpartij, voorzien van een op de gootlijst aansluitende daklijst.
Op de eerste verdieping drie drielicht kozijnen en in de travee onder detopgevel een enkellichts kozijn. Alle met kalf en jugendstiltrant glas-in-lood bovenlichten. In de topgevel een drievoudige raampartij met hoger middendeel, geheel voorzien van gekleurd glas-in-lood. In de top een driedelig tableau met jaartal.
De linker zijgevel is opgetrokken uit baksteen en recent gepleisterd in motief en kleur van baksteen, afgesloten door een vlakke gootlijst. Op de verdieping twee gerenoveerde H-type vensters.
De achtergevel is opgetrokken uit oranje-rode belgische steen, afgesloten door een vlakke gootlijst. Ter plaatse van het trappenhuis twee boven elkaar geplaatste kozijnen met glas-in-lood bovenraam. Overigens op een klein venster op de begane grond na een blinde gevel.
De rechter zijgevel is geheel blind en opgetrokken uit baksteen.
Het pand is voorzien van een afgeknot schilddak, gedekt met rode tuile du nord. De topgevelpartij is voorzien van een afgewolfde dwarskap.
Het interieur bevat onder meer winkelruimten in het rechter gedeelte op de begane grond en de eerste verdieping. De linker travee op deze lagen is als kantoor/bergruimten bestemd. Midden tegen de achtergevel in de winkel voert een open houten bordestrap naar de eerste verdieping en van daar naar de afgesloten zolder. De zolder met grenen spanten en kraalbeschot is ingericht als bergruimte. Boven de zolder bevindt zich onder het platte dak een vliering. De oorspronkelijke opslagkelder met gerenoveerde inrichting, eveneens vanuit de winkelruimte bereikbaar, is geheel voorzien van een troggewelfplafond.
De grote houten vloervelden van de eerste verdieping en de zolder wordenondersteund door een stalen onderslagbalk met een, midden in de winkelruimte geplaatste, gietijzeren kolom welke tevens als rookkanaal dienst doet t.b.v van winkelkachels. In het interieur onder meer diverseafwerkingen en inrichtingselementen uit de bouwtijd, waaronder een op karton geschilderd winkelplafond op de begane grond in geometrische Art Nouveau met deels florale, deels strakke motieven en landschapjes in dehoeken, granitovloer met meer kleurige band langs het middenveld, gedeelten van de grenen toonbanken met zwart lijstwerk, winkelzijdige afsluiting van de etalages en een restant van de kastenwanden met geprofileerde en beschilderde pilasters en plafondlijsten.
Op de zolder bevindt zich onder meer een handbediende takelinstallatie ter plaatse van de bergruimten op begane grond en verdieping.
Waardering
Winkel van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en architectuurhistorische waarden van zowel exterieur als interieur. Van zeldzaamheidswaarde voor de regio als goed herkenbaar warenhuisachtig winkelpand uit deze periode.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Shop building constructed in 1920, executed in late transitional architecture.
Originally the building was flanked on both sides. At present it stands virtually detached on the Markt. The shop building, a small type of department store, contains sales spaces on both ground floor and upper storey, where originally a large variety of goods was sold.
Description
Completely cellared building of two storeys, a loft and an attic floor high, on an almost square plan. The building is constructed entirely of brick, the side and rear facades very plain, the front facade richly decorated.
The front facade on the ground floor is provided with a shop window over the full width. This shop window consists of a narrower section on the left, the original goods exit, and a broader section on the right, symmetrically positioned under the top gable section; these sections are located between pilaster-like elements with natural stone base and top pieces. The window possesses a natural stone plinth in which barred cellar lights are incorporated. Above it a wooden shop window has been placed, provided with fanlights with special glazing bars and yellow panes, and a centrally placed in the fanlight oval, facet-cut clear pane. The recessed entrance is accompanied by quarter-round panes, quarters. Above the shop window the facade is constructed of smooth, red brick in stretcher bond, provided with decorative, basket-arch-shaped relieving arches in yellow brick with red brick arch fields in which partial arches in yellow stone. Springer, closing and corbel stones. The facade openings are provided with dark green glazed, moulded sill stones. The facade is terminated by a projecting wooden drip moulding on moulded wooden brackets on which the decorative yellow brickwork of the frieze adjoins. In the frieze are fields with simply red-laid mosaic and yellow and natural stone accents. To the right of centre the gutter is interrupted by a truncated top gable section, provided with a roof edge adjoining the drip moulding.
On the first floor three three-light windows and in the bay under the top gable a single-light window. All with calf and Art Nouveau-style stained glass fanlights. In the top gable a triple window section with taller central section, entirely provided with coloured stained glass. At the top a three-part panel with date.
The left side facade is constructed of brick and recently plastered in imitation of brick in motif and colour, terminated by a flat drip moulding. On the floor two renovated H-type windows.
The rear facade is constructed of orange-red Belgian stone, terminated by a flat drip moulding. At the location of the stairwell two windows placed one above the other with stained glass transom. Otherwise except for a small window on the ground floor a blank facade.
The right side facade is entirely blank and constructed of brick.
The building is provided with a truncated hipped roof, covered with red tuile du nord. The top gable section is provided with a half-hipped projection.
The interior contains among other things shop spaces in the right section on the ground floor and first floor. The left bay on these floors is designated as office/storage spaces. Midway against the rear facade in the shop a plain wooden staircase leads to the first floor and from there to the closed loft. The loft with pine rafters and beaded boarding is arranged as storage space. Above the loft under the flat roof an attic floor. The original storage cellar with renovated fixtures, likewise accessible from the shop space, is entirely provided with a barrel-vault ceiling.
The large wooden floor sections of the first floor and the loft are supported by a steel carrying beam with a cast-iron column placed in the centre of the shop space which also serves as a flue for shop stoves. In the interior among other things various finishes and interior elements from the time of construction, including a shop ceiling painted on cardboard on the ground floor in geometric Art Nouveau with partly floral, partly austere motifs and small landscapes in the corners, granite floor with multi-coloured strip along the central field, sections of the pine counters with black moulded trim, shop-side closure of the shop-windows and a remnant of the wall cupboards with moulded and painted pilasters and ceiling mouldings.
On the loft there is among other things a hand-operated pulley installation at the location of the storage spaces on ground floor and floor.
Valuation
Shop of general importance because of cultural-historical and architectural-historical values of both exterior and interior. Of rarity value for the region as a good recognizable warehouse-type shop building from this period.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Markt bij 2Werk-woonhuisunder 1 mi
- Archeologie, BY Burchtlaan AxelArcheologieunder 1 mi
- Molen, Molenstraat 72Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Woonhuis, Stationsstraat 3Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.