Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ezumazijl
Anjum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Keersluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931
- Address
- Esumasyl bij 11, 9133 DL Anjum (Noardeast-Fryslân 21)
- Place
- Anjum
- Municipality
- Noardeast-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.35892, 6.14864
- Part of complex
- 507080
- Monument number
- 507081
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De SLUIS is, volgens de gedenksteen 'VOOR DE NAKOMELINGEN' in de sluismuur, vernieuwd in 1931 onder leiding van de polderopzichter van het Waterschap Oost- en Westdongeradeel W.D. Booijenga te Metslawier. De detaillering is beinvloed door de Interbellum-architectuur. De nieuwe schutsluis verving niet alleen de oude Ezumazijl, een uitwateringssluis die in 1671 was aangelegd, maar werd ook enigszins gedraaid en 13 meter langer - vooral in westelijke richting - en 45 centimeter dieper dan de vorige sluis. De sluis bestaat uit een laag gedeelte binnendijks en een hoog gedeelte in het dijktalud. Het hoge gedeelte is via gemetselde trappen in het dijktalud aan beide zijden van de schutkolk bereikbaar. Over het lage gedeelte van de schutkolk ligt een ophaalbrug. Op de dijk staat een bedieningsgebouw. De vernieuwing van de sluis viel samen met de bouw van het gemaal 'De Dongerdielen' waarvan de uitstortkoker in de zuidelijke sluiswand werd geprojecteerd. Vier gedenkstenen, uit 1827, 1854, 1879 en 1910, die daarbij vrij kwamen en herinneren aan de onderhoudsgeschiedenis van de sluis, zijn toen herplaatst in de archiefkelder van het gemaal. Sedert de afsluiting van de Lauwerszee in 1979 ligt de sluis in de tweede linie van de zeewering. De sluisdeuren zijn in 1992 vernieuwd.
Omschrijving
De sluiswanden zijn gemetseld in gele bakstenen met op de scharnierpunten van de sluisdeuren granieten keelstenen en dekstenen. In de kolkwanden zijn granieten haalkommen gemetseld. In de sluis hangen drie stel houten puntdeuren: binnendijks ebdeuren landinwaarts gericht, ook binnendijks lage vloeddeuren zeewaarts gericht en buitendijks hoge vloeddeuren zeewaarts gericht. Verder zijn er aan de landzijde vóór de ebdeuren én vóór de lage vloeddeuren schotbalksleuven in de sluiswanden aangebracht. Op de sluisdeuren zijn loopplanken voor de bediening van de rinketten. Het bedieningsmechanisme van de sluisdeuren bestaat uit tandwielkasten met een liggende, rechte heugelstang. Op de sluismuren staat een balustrade bestaande uit gemetselde pijlers met granieten afdekking waartussen en waarover buizen. Op drie plaatsen langs de schutkolk zijn lantaarns opgesteld in dezelfde vormgeving.
Waardering
De sluis uit 1931 is van algemene cultuurhistorische waarde:
- als bijzondere uitdrukking van een landschappelijke ontwikkeling, in het bijzonder vanwege de waterstaatkundige geschiedenis van Dongeradeel,
- vanwege de historische continuïteit van een sluis op deze plaats, verbonden met de ontwikkeling van het buurtschap rondom de sluis,
- wegens de architectonische gaafheid,
- als hoofdobject van het volledige complex dat een grote mate van architectonische eenheid en functionele samenhang vertoont,
- vanwege het bijzondere belang van het object in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de bebouwing en van de waterwegen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The LOCK was, according to the memorial stone 'FOR POSTERITY' in the lock wall, renewed in 1931 under the direction of the polder supervisor of the Waterschap Oost- en Westdongeradeel W.D. Booijenga at Metslawier. The detailing is influenced by Interbellum architecture. The new navigation lock not only replaced the old Ezumazijl, an outfall lock that was built in 1671, but was also rotated somewhat and 13 metres longer - particularly in a westerly direction - and 45 centimetres deeper than the previous lock. The lock consists of a low section on the dike inland side and a high section on the dike slope. The high section is accessible on both sides of the lock chamber via steps set into the dike slope. Over the low section of the lock chamber lies a drawbridge. A control building stands on the dike. The renewal of the lock coincided with the construction of the pump station 'De Dongerdielen' whose discharge chute was projected into the southern lock wall. Four memorial stones, from 1827, 1854, 1879 and 1910, which became redundant at that time and commemorate the maintenance history of the lock, were then relocated to the archive cellar of the pump station. Since the closure of the Lauwerszee in 1979, the lock has been in the second line of sea defence. The lock gates were renewed in 1992.
Description
The lock walls are laid in yellow brickwork with granite coping stones and covering stones at the pivot points of the lock gates. Granite pull-basins are laid into the chamber walls. The lock has three sets of wooden pointed gates: inland ebb gates directed inland, also inland low flood gates directed seaward and offshore high flood gates directed seaward. Furthermore, on the land side, in front of the ebb gates and in front of the low flood gates, shutter beam slots have been provided in the lock walls. Walking boards for the operation of the chains are fitted on the lock gates. The operating mechanism of the lock gates consists of gearboxes with a horizontal, straight rack bar. On the lock walls stands a balustrade consisting of laid-up piers with granite capping between which and over which are pipes. Lamps are positioned at three places along the lock chamber in the same design.
Valuation
The lock from 1931 is of general cultural historical value:
- as a distinctive expression of a landscape development, in particular because of the hydraulic engineering history of Dongeradeel,
- because of the historical continuity of a lock at this location, connected with the development of the hamlet around the lock,
- owing to architectural integrity,
- as the principal structure of the complete complex which exhibits a high degree of architectural unity and functional coherence,
- because of the special importance of the structure in relation to the structural and visual integrity of the buildings and of the waterways.
Nearby in the register
- Verkeersbrug, Esumasyl bij 11 Eanjum (Noardeast-Fryslân 21)Brugunder 1 mi
- Bedieningsmechanisme, Esumasyl 11 Eanjum (Noardeast-Fryslân 21)Bedieningsgebouwunder 1 mi
- DongerdielenGemaalunder 1 mi
- Archeologie, Ezumburen I Ezumazijl (Noardeast-Fryslân 21)Archeologieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.