Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Noordeinde 18
Noordeinde, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1874
- Address
- Noordeinde 18, 1485 EV Noordeinde (Alkmaar 27)
- Place
- Noordeinde
- Municipality
- Alkmaar
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.57153, 4.83596
- Part of complex
- 506480
- Monument number
- 506481
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Doopsgezinde VERMANING, in 1874 gebouwd ter vervanging van een houten kerk. In 1873 is door architect J.H. Lehman een ontwerptekening gemaakt voor een "kerk voor de Doopsgezinde Gemeente te Noordeind van Graft" (Rijksarchief Haarlem, no. G. $492.629.031(31). Bij de uitvoering van de kerk is de door Lehman ontworpen hoofdvorm gevolgd; de detaillering is evenwel veel soberder gehouden.
De kerk bevat een in 1793 door J.S. Strümphler gebouwd ORGEL dat mede onder de bescherming valt. Volgens mondelinge overlevering is het instrument oorspronkelijk geleverd aan de R.K. statie St. Engelmundus te Velsen. Omstreeks 1897 is het door de doopsgezinde gemeente te Graft-Noordeinde aangekocht en aldaar in het kerkgebouw geplaatst. Het orgel is in 1992 gerestaureerd door Flentrop orgelbouw te Zaandam.
Omschrijving
De kerk is gebouwd op langgerekte plattegrond, met de korte zijde (W) naar de weg gekeerd, en bestaat uit één bouwlaag, opgetrokken uit paarsrode baksteen in kruisverband met risalerende, gecementeerde plint met afzaat.
De oost- en zuidgevel zijn geheel gecementeerd.
De kerk wordt afgedekt door een zadeldak met zwart geglazuurde Hollandse pannen.
Aan de achterzijde van de kerk (O) bevindt zich een rechthoekige aanbouw, opgetrokken uit paarsrode baksteen in halfsteens verband, onder schilddak met zwart geglazuurde Hollandse pannen aan de oost- en zuidzijde en rode Hollandse pannen op het noordelijke dakschild.
De voorgevel van de kerk (W) wordt op de hoeken afgegrensd door lisenen die, evenals de geveltop, door goudkleurige acroteria worden bekroond. De plint is bij deze gevel alleen aan de onderzijde gecementeerd. De gevel wordt verlevendigd door sierbanden van rood en grijs gekleurde baksteen. In het midden bevindt zich boven een hardstenen stoep de hoofdingang. Deze bestaat uit een dubbele paneeldeur met kolom in het midden en rondboog bovenlicht voorzien van houten roeden. Ter weerszijden van de ingang zijn twee rondboogvensters, eveneens met houten roeden, en recht boven de deur is een gietijzeren rozetvenster aangebracht.
De zijgevels (N en Z) worden door lisenen in vijf traveeën verdeeld, waarvan de laatste vier (gezien vanuit het westen) zijn voorzien van rondboogvensters met houten roeden.
De aanbouw aan de achterzijde bevat aan de zuidzijde een deur met levensboom in bovenlicht; rechts daarvan een ruitvormig raampje; aan de oostzijde twee zesruits schuiframen en aan de noordzijde één zesruits schuifraam.
Het interieur bestaat uit een rechthoekige kerkruimte onder een houten tongewelf. Aan de westzijde bevindt zich het ingangsportaal en ter weerszijden daarvan een kleine ruimte, waarvan het linker een trap bevat die leidt naar het orgelbalkon. Dit orgelbalkon heeft een houten balustrade boven een kroonlijst rustend op twee Ionische zuilen op piedestals. Deze houten kroonlijst, zuilen en piedestals zijn gemarmerd.
Op het orgelbalkon staat een één-klaviersorgel dat volgens pijpinscripties in het jaar 1793 is vervaardigd door de Amsterdamse orgelbouwer J.S. Strümphler.
De zijgevels van de kerkruimte zijn voorzien van stucco-decoratie in de vorm van ezelsrugbogen boven en lisenen tussen de vensters. Aan het uiteinde van de lisenen zijn onder de overkapping van de kerk consoles geplaatst. Consoles, lisenen en bogen rusten op kraagstenen. Langs alle wanden zijn houten lambrizeringen aangebracht.
In de kerkruimte bevinden zich aan de westzijde, ter weerszijden van het middenpad vier achter elkaar geplaatste kerkbanken, langs de zuidgevel één rij banken naast elkaar. De preekstoel met klankbord is tegen het midden van de oostgevel geplaatst.
De aanbouw aan de oostzijde van de kerk, door twee deuropeningen in de oostgevel bereikbaar, bevat de consistoriekamer met wandbetimmering en aan de zuidzijde een ingangsportaal met toiletruimte.
Waardering
De doopsgezinde vermaning is van algemeen belang uit architectuur- en cultuurhistorische oogpunt als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het Vermaning-complex. Tevens is het object van belang vanwege de gaafheid van zowel het exterieur (hoofdvorm en detaillering), als van het interieur met onder meer een Strümphler-orgel uit 1793.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Mennonite VERMANING, built in 1874 to replace a wooden church. In 1873 architect J.H. Lehman made a design drawing for a "church for the Mennonite Congregation at Noordeind of Graft" (State Archives Haarlem, no. G. $492.629.031(31). In the execution of the church the main form designed by Lehman was followed; however, the detailing has been kept much more austere.
The church contains an ORGAN built in 1793 by J.S. Strümphler which is also under protection. According to oral tradition the instrument was originally delivered to the R.C. chapel St. Engelmundus at Velsen. Around 1897 it was purchased by the Mennonite congregation at Graft-Noordeinde and placed in the church building there. The organ was restored in 1992 by Flentrop organ builders at Zaandam.
Description
The church is built on an elongated ground plan, with the short side (W) facing the road, and consists of one storey, constructed from purplish-red brick in Flemish bond with projecting, cemented plinth with offset.
The east and south facades are entirely cemented.
The church is covered with a gabled roof with black-glazed Dutch tiles.
At the rear of the church (E) there is a rectangular extension, constructed from purplish-red brick in half-brick bond, under a hipped roof with black-glazed Dutch tiles on the east and south sides and red Dutch tiles on the northern roof section.
The front facade of the church (W) is bounded at the corners by pilasters which, like the gable top, are crowned by gold-coloured acroteria. The plinth at this facade is cemented only on the underside. The facade is enlivened by decorative bands of red and grey coloured brick. In the middle above a stone step is the main entrance. This consists of a double panel door with a column in the middle and a round-arched fanlight provided with wooden glazing bars. On either side of the entrance are two round-arched windows, also with wooden glazing bars, and directly above the door is a cast-iron rose window.
The side facades (N and S) are divided by pilasters into five bays, of which the last four (viewed from the west) are provided with round-arched windows with wooden glazing bars.
The extension at the rear contains on the south side a door with Tree of Life in the fanlight; to the right of it a diamond-shaped small window; on the east side two six-pane sash windows and on the north side one six-pane sash window.
The interior consists of a rectangular church space under a wooden barrel vault. On the west side is the entrance vestibule and on either side of it a small space, of which the left one contains a staircase leading to the organ gallery. This organ gallery has a wooden balustrade above a cornice resting on two Ionic columns on pedestals. This wooden cornice, columns and pedestals are marbled.
On the organ gallery stands a one-manual organ which according to pipe inscriptions was made in the year 1793 by Amsterdam organ builder J.S. Strümphler.
The side facades of the church space are provided with stucco decoration in the form of barrel arches above and pilasters between the windows. At the end of the pilasters are consoles placed under the roof covering of the church. Consoles, pilasters and arches rest on corbels. Along all walls wooden wainscoting has been applied.
In the church space there are on the west side, on either side of the central aisle four church pews placed one behind the other, along the south facade one row of pews side by side. The pulpit with sounding board is placed against the middle of the east facade.
The extension on the east side of the church, accessible through two door openings in the east facade, contains the vestry room with wall panelling and on the south side an entrance vestibule with toilet facilities.
Valuation
The Mennonite Vermaning is of general importance from an architectural and cultural-historical point of view as a historically-functional principal component of the Vermaning complex. The object is also of importance due to the integrity of both the exterior (main form and detailing) and the interior with, among other things, a Strümphler organ from 1793.
Nearby in the register
- Waterput, Noordeinde bij 18Straatmeubilairunder 1 mi
- Kosterswoning, Noordeinde 20Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Voetgangersbrug, Noordeinde bij 18Brugunder 1 mi
- Pastorie(F), Noordeinde 16Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.