Rijksmonumentenregister · Netherlands
Cacaofabriek van Boon
Wormerveer, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Cacaofabriek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Dick Laanplein bij 1, 1521 HT Wormerveer (Zaanstad 27)
- Place
- Wormerveer
- Municipality
- Zaanstad
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.49373, 4.78949
- Part of complex
- 524080
- Monument number
- 506275
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 11 Amsterdam, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaand symmetrisch FABRIEKSGEBOUW genaamd 'De Arend' gebouwd in 1916 in gewapend beton naar ontwerp van Mart J. Stam, onderdeel uitmakend van het complex Cacaofabriek Boon.
Omschrijving
Het vier bouwlagen hoge fabrieksgebouw (circa 17.90 meter boven NAP) is gebouwd op een T-vormig grondplan. Dit grondplan wordt gevormd door de rechthoekige grondslag van de vierlaagse hoogbouw met kapverdieping en de kleinere - even hoge - uitbouw van de traptoren aan de achterzijde. Van de vier bouwlagen is de tweede hoger dan de overige. Het gebouw is uitgevoerd als monolietbouw van gewapend beton, als één geheel in het werk gestort, waarbij de betonskeletconstructie duidelijk afleesbaar is: per bouwlaag tien gevelkolommen en twee vrijstaande achtkantige inpandige kolommen. De inpandige kolommen hebben afgeschuinde zijarmen ter ondersteuning van de vloerbalken. De voorgevel (Z) is evenals de achtergevel drie traveeën breed en beide zijgevels tellen twee traveeën. De grote openingen tussen de in het zicht gelaten gevelkolommen en vloerranden zijn onderverdeeld door twee smalle betonnen stijlen en één smalle betonnen regel. Boven deze regel bevinden zich vensters, onder deze regel zijn borstweringen van verticaal gemetselde rode baksteen zichtbaar. Met uitzondering van de middentravee in voor- en achtergevel heeft elke travee een kruisvenster met bovenlicht, geflankeerd door smalle zijlichten. Alle vensters zijn van hout met kleine roedenverdeling. De middentravee heeft in elke bouwlaag een dubbele laaddeur met ramen, bovenlicht en zijlichten als de eerder genoemde vensters. Door de hogere tweede bouwlaag, de ongelede - licht projecterende - kolomschachten en het verticale metselwerk gaat van het geheel een sterk verticale werking uit. De gevels worden afgesloten door een strakke kroonlijst. Het fabrieksgebouw heeft een gebroken schilddak in gewapend beton met klein rechthoekig plat evenwijdig aan de voorgevel. Inwendig heeft het dak gebroken spanten die tevens het in de nok geplaatste waterreservoir dragen. Het dak heeft een geprononceerde kniklijn doordat de flauwhellende schilden iets overkragen. Om de waterdichtheid van de betonnen kap te verbeteren werd een rode buitenhuid van tegels aangebracht, die later is vervangen door de huidige afdeklaag. De beide smalle zijden van het plat hebben een opzetstuk in gewapend beton en baksteen, met in reliëf een gestileerde voorstelling van een arend. Tussen beide opzetstukken is nog een ijzeren staketsel aanwezig waaraan voorheen de tekst 'Cacao Pette' bevestigd was. Het schilddak heeft aan weerszijden grote betonnen dakkapellen met dezelfde gebroken dakvorm als het hoofddak. Centraal boven de voorgevel is een gelijkvormige dakkapel, hier buiten de gevel stekend en rustend op getrapte uitkragingen. Deze dakkapel diende als windhuis. Van hieruit werden de cacaobalen door middel van een lier naar binnen gehesen. Het trappenhuis aan de achterzijde is één travee breed en diep. De verspringende vloerniveau's veroorzaken een getrapte gevelindeling, gedetailleerd als voornoemd. Het trappenhuis heeft een gelijke goothoogte als het hoofdbouwblok en eveneens een gebroken schilddak met dakkapel in gewapend beton, dat met een lagere nokhoogte op het hoofddak aansluit. Alle gevelkolommen hebben aan de bovenzijde ter decoratie een baksteenreliëf in de vorm van een gestileerde bijenkoningin met golfmotief.
Waardering
Het gaaf bewaard gebleven fabrieksgebouw 'De Arend' uit 1916 is van algemeen belang wegens cultuur-, architectuur-, en industrieelhistorische waarde als goed ontworpen, vroeg en rijk voorbeeld van betonskeletbouw in Nederland naar ontwerp van Mart J. Stam in expressionistische stijl met Art Déco invloeden. Het fabrieksgebouw heeft ensemblewaarde in relatie tot de tweelaagse chocoladehal uit 1919 die eveneens behoort tot het fabriekscomplex Boon, en heeft vanwege stedenbouwkundige plaatsing en verschijningsvorm een belangrijke situationele waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Freestanding symmetrical FACTORY BUILDING named 'De Arend' built in 1916 in reinforced concrete designed by Mart J. Stam, forming part of the Cacaofabriek Boon complex.
Description
The four-storey factory building (approximately 17.90 metres above NAP) is built on a T-shaped ground plan. This ground plan is formed by the rectangular base of the four-storey high-rise with roof storey and the smaller - equally tall - extension of the staircase tower at the rear. Of the four storeys, the second is higher than the others. The building is executed as monolithic construction of reinforced concrete, cast in situ as one complete unit, whereby the concrete skeleton structure is clearly legible: ten facade columns per storey and two freestanding octagonal interior columns. The interior columns have chamfered side arms to support the floor beams. The front facade (S) like the rear facade is three bays wide and both side facades are two bays wide. The large openings between the exposed facade columns and floor edges are subdivided by two narrow concrete mullions and one narrow concrete transom. Above this transom are windows, below this transom are breastworks of vertically laid red brick visible. With the exception of the central bay in front and rear facades, each bay has a cross window with fanlight, flanked by narrow side lights. All windows are of wood with small glazing bars. The central bay has in each storey a double loading door with windows, fanlight and side lights as the aforementioned windows. Through the higher second storey, the unmarked - slightly projecting - column shafts and the vertical brickwork, the whole gives a strong vertical effect. The facades are finished with a crisp cornice. The factory building has a broken hipped roof in reinforced concrete with small rectangular flat parallel to the front facade. Internally the roof has broken roof truss structures which also support the water reservoir placed at the ridge. The roof has a pronounced break line because the gently sloping hips slightly overhang. To improve the waterproofing of the concrete roof, a red exterior layer of tiles was applied, which was later replaced by the current covering. Both narrow sides of the flat have a superstructure in reinforced concrete and brick, with in relief a stylized representation of an eagle. Between both superstructures is still an iron paling present to which the text 'Cacao Pette' was previously attached. The hipped roof has large concrete roof dormers on both sides with the same broken roof shape as the main roof. Centrally above the front facade is a similarly shaped roof dormer, here projecting beyond the facade and resting on stepped cantilevers. This roof dormer served as a hoist. From here the cacao bales were hoisted inside by means of a winch. The staircase at the rear is one bay wide and deep. The offset floor levels cause a stepped facade arrangement, detailed as aforementioned. The staircase has an equal gutter height as the main building block and likewise a broken hipped roof with roof dormer in reinforced concrete, which connects to the main roof with a lower ridge height. All facade columns have at the top for decoration a brick relief in the form of a stylized bee queen with wave motif.
Valuation
The well-preserved factory building 'De Arend' from 1916 is of general interest due to its cultural, architectural and industrial historical value as a well-designed, early and rich example of concrete skeleton construction in the Netherlands designed by Mart J. Stam in expressionist style with Art Deco influences. The factory building has ensemble value in relation to the two-storey chocolate hall from 1919 which also belongs to the Boon factory complex, and has, due to its urban planning location and appearance, important situational value.
Nearby in the register
- fabrieksgebouwIndustrieunder 1 mi
- De Jonge PrinsWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Marktstraat 91Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Noordeinde 21Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.