Rijksmonumentenregister · Netherlands
Het Amsterdams Lyceum
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Valeriusplein 15, Locatie: Zuid, 1075 BJ Amsterdam
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.35121, 4.86517
- Part of complex
- 504647
- Monument number
- 504650
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity of Amsterdam LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1918-1920 in verstrakte Amsterdamse School-stijl op en over het zuidelijk deel van het Valeriusplein als stadspoort opgetrokken SCHOOLGEBOUW, het Amsterdams Lyceum, naar een ontwerp van H.A.J. en J. Baanders in opdracht van het bestuur van de Vereeniging 'Het Amsterdamsch Lyceum'. De glas-in-lood vensters zijn fasegewijs in 1920, 1922 en 1927 geplaatst naar een ontwerp van R.N. Roland Holst.
N.B. Het Lyceum grenst aan de andere zijde aan de Pieter Lastman- en Jan van Goyenkade.
Omschrijving
Op een rechthoekige plattegrond symmetrisch opgetrokken monumentaal bakstenen schoolgebouw bestaande uit verschillende cubische bouwvolumes van verschillend formaat onder platte daken: een corps de logis met twee lagere zijvleugels. Het gebouw is rondom voorzien van een in decoratief metselwerk uitgevoerd fries, in- en uitspringende muurvlakken en decoratief metselwerk. Het corps de logis is over het Valeriusplein gebouwd en bestaat uit een middenpartij tussen twee risalerende torens.
Beganegronds bevinden zich twee rondboogvormige doorgangen bestaande uit vier traveeën met een kruisgewelf. In de twee flankerende rechthoekige voetgangersdoorgangen zijn de eerste en de laatste travee voorzien van een tongewelf en de tussenin gelegen traveeën van een kloostergewelf. De gewelfconstructie, ondersteund door twaalf kolommen en acht halfzuilen, is uitgevoerd in een wisselend metselverband. De pilastergevel boven de doorgangen is twee verdiepingen hoog en zes vensterassen breed. Boven de twee hoofddoorgangen in hoogreliëf en in kapitalen gehakt: 'POTIUS DEFICERE QUAM DESPERARE'. De twee boven de middenpartij uitkragende flankerende torens zijn drie verdiepingen hoog en op iedere verdieping voorzien van achtruits vensters. In de rechtertoren op de derde verdieping is een deel van het venster vervangen door een wijzerplaat waarin het jaartal 1920 is aangegeven. De zijvleugels bestaan elk uit twee bouwvolumes van twee verdiepingen met een risalerende en hoger uitgevoerde hoekpartij. De zijvleugels zijn onderkelderd.
De twee hoektorens van het corps de logis bestaan aan de zijde van de Pieter Lastman- en Jan van Goyenkade uit vier verdiepingen met op iedere verdieping drie gekoppelde verticale meerruitsvensters. Boven de twee hoofddoorgangen in hoogreliëf en in kapitalen gehakt: 'IN HET EERSTE VREDESJAAR'. Voor het overige sluit de omschrijving aan bij hetgeen vermeld is over de gevel aan het Valeriusplein.
Interieur nog grotendeels oorspronkelijk met onder meer de hal en het bijzondere metselwerk en gebrandschilderde ramen (van Roland Holst) in gangen en trappehuizen; de aula met de glasmozaieken (eveneens van Roland Holst), het houten cassetteplafond (in 1927 aangeboden door de ouders van afgestudeerde leerlingen) en de kolommen van oranje-rode baksteen.
Waardering
Monumentaal schoolgebouw hoofdonderdeel van het complex Amsterdams Lyceum, van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde. Bijzondere interieurwaarde vanwege o.m. het bijzondere metselwerk en de glas-in-lood ramen. Eveneens van belang vanwege de stedebouwkundige waarde als stadspoort naar Nieuw-Zuid. Tevens van typologisch belang als tweede als zodanig gesticht lyceumgebouw in Nederland.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1918-1920 erected in austere Amsterdam School style on and over the southern part of the Valeriusplein as a city gate SCHOOL BUILDING, the Amsterdams Lyceum, to a design by H.A.J. and J. Baanders on behalf of the board of the Association 'Het Amsterdamsch Lyceum'. The leaded glass windows were installed in phases in 1920, 1922 and 1927 to a design by R.N. Roland Holst.
N.B. The Lyceum borders on the other side on the Pieter Lastmankade and Jan van Goyenkade.
Description
On a rectangular ground plan erected symmetrically, a monumental brick school building consisting of various cubic building volumes of different sizes under flat roofs: a corps de logis with two lower side wings. The building is provided all around with a frieze executed in decorative brickwork, projecting and recessed wall surfaces and decorative brickwork. The corps de logis is built over the Valeriusplein and consists of a central section between two projecting towers.
On the ground floor there are two rounded barrel-vaulted passages consisting of four bays with a cross vault. In the two flanking rectangular pedestrian passages the first and last bay are provided with a barrel vault and the intermediate bays with a cloister vault. The vault structure, supported by twelve columns and eight half-columns, is executed in an alternating bond. The pilaster facade above the passages is two storeys high and six window axes wide. Above the two main passages in high relief and carved in capitals: 'POTIUS DEFICERE QUAM DESPERARE'. The two flanking towers projecting above the central section are three storeys high and provided on each storey with diamond-patterned windows. In the right tower on the third storey part of the window has been replaced by a clock face in which the year 1920 is indicated. The side wings each consist of two building volumes of two storeys with a projecting and taller corner section. The side wings are cellar-vaulted.
The two corner towers of the corps de logis consist on the side of the Pieter Lastmankade and Jan van Goyenkade of four storeys with on each storey three coupled vertical multi-pane windows. Above the two main passages in high relief and carved in capitals: 'IN HET EERSTE VREDESJAAR'. For the rest the description follows what has been mentioned about the facade on the Valeriusplein.
Interior still largely original with among others the hall and the special brickwork and stained glass windows (by Roland Holst) in corridors and staircases; the aula with the glass mosaics (also by Roland Holst), the wooden coffered ceiling (offered in 1927 by the parents of graduated pupils) and the columns of orange-red brick.
Valuation
Monumental school building main component of the Amsterdams Lyceum complex, of general significance because of its architectural historical value. Special interior value because of among others the special brickwork and the leaded glass windows. Also of significance because of its urban design value as a city gate to Nieuw-Zuid. Also of typological importance as the second lyceum building as such established in the Netherlands.
Nearby in the register
- De Zonne-wijzerDienstwoningunder 1 mi
- Lyceumbrug 410Brugunder 1 mi
- WesthoveWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Valeriusplein 42Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.