Rijksmonumentenregister · Netherlands
Middengasthuis
Groningen, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Gasthuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895
- Address
- Grote Leliestraat 51, 9712 SP Groningen (and others)
- Place
- Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.22163, 6.55736
- Monument number
- 485620
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 4 Groningen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
GASTHUIS MET TOEGANGSPOORT, genaamd het Midden Gasthuis, gesitueerd aan een groot binnenterrein aan de noordzijde van de Grote Leliestraat, gebouwd in 1895 in opdracht van de Nederduitsch Hervormde kerk voor "fatsoenlijke, oppassende minvermogende handwerkslieden en dienstboden" in een ambachtelijk-traditionele bouwtrant. De woningen zijn een aantal jaren geleden gerenoveerd en thans nog als zodanig in gebruik.
Omschrijving
Het gasthuis is aangelegd op een in hoofdvorm rechthoekige plattegrond en is symmetrisch van opzet. De symmetrie wordt enigzins doorbroken door de situering van de vrijstaande, voormalige dienstwoning (nr.55) en doordat de toegang van het binnenterrein met aangrenzende opzichterswoning iets oostelijk ten opzichte van de as ligt. Aan de Grote Leliestraat bevindt zich de toegangspoort, bestaande uit vier gemetselde kolommen met lagen van gele baksteen met een afsluitplaat. Tussen de kolommen zijn sierlijk bewerkte, smeedijzeren hekken geplaatst. Aan de oostzijde van de poort is een opzichterswoning in de rooilijn van de Grote Leliestraat gesitueerd. Deze woning telt één bouwlaag onder een schilddak met in het voordakschild een gemetselde kajuit. De vrijstaande dienstwoning telt één bouwlaag onder een afgeknot schilddak, belegd met een zwarte, platte Friese pan. De voorgevel is vijf traveeën breed. De gevels hiervan zijn verlevendigd met stuc dorpelbanden en met gestucte hoekblokken. De zes-ruitsvensters zijn rechtgesloten met strekken en stuc negblokken en sluitstenen. Boven de ingangstravee in het midden is een gemetselde kajuit aangebracht met bakstenen pilasters en een door een pinakel doorbroken tympaan. Het gasthuis bestaat aan de lange zijden en aan de zuidzijde uit aaneengesloten woningen van één bouwlaag onder een schilddak, belegd met een zwarte Friese golfpan. De vleugel aan de noordzijde is in het midden verhoogd met een verdieping van vijf raamtraveeën breed. In de middelste travee is op de eerste verdieping in het blindvenster een grote gevelsteen aangebracht met naam, stichtersnamen en bouwjaar. De woningen in de hoeken van de wanden zijn schuin gesitueerd en iets teruggelegd. De woningen zijn opgetrokken op rechthoekige plattegronden en zijn opgemetseld uit rode baksteen op een trasraam van bruine baksteen. Het gevelmuurwerk is verlevendigd met dorpelbanden van gele baksteen. De deur- en vensteropeningen zijn rechtgesloten en hebben segmentboogvormige ontlastingsbogen met suggesties van negblokken en sluitstenen in gele baksteen. De vensters hebben een zes-ruitsroedeverdeling. De gevels worden afgesloten door een geprofileerde bakgoot.
Waardering
GASTHUIS MET TOEGANGSPOORT, genaamd het Middengasthuis, bestaande uit een dienst- en opzichterswoning, hofwoningen en een toegangspoort, gebouwd in 1895 in een ambachtelijk-traditionele bouwtrant, karakteristiek voor de architectuur uit de tweede helft van de negentiende eeuw, van algemeen belang vanwege zijn cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde alsmede vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en opzet, en vanwege zijn betekenis voor de geschiedenis van de volkshuisvesting in de stad Groningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction ALMSHOUSE WITH GATE, named the Midden Gasthuis, situated at a large courtyard on the north side of the Grote Leliestraat, built in 1895 on the commission of the Dutch Reformed Church for "respectable, careful poor artisans and servants" in a craft-traditional building manner. The dwellings were renovated several years ago and are still in use as such.
Description
The almshouse is laid out on a ground plan that is essentially rectangular and is symmetrical in design. The symmetry is somewhat broken by the location of the free-standing, former caretaker's dwelling (no. 55) and because the entrance to the courtyard with adjoining caretaker's residence lies slightly to the east of the axis. On the Grote Leliestraat is the entrance gate, consisting of four brick columns with layers of yellow brick with a coping plate. Between the columns are delicately worked, wrought-iron gates placed. On the east side of the gate is a caretaker's residence situated in the building line of the Grote Leliestraat. This residence comprises one storey under a hipped roof with a brick cabin in the roof projection. The free-standing service dwelling comprises one storey under a truncated hipped roof, tiled with a black, flat Frisian tile. The front facade is five bays wide. The facades of this are enlivened with stucco sill bands and with stuccoed corner blocks. The six-pane windows are closed windows with surrounds and stucco keystones and closing stones. Above the entrance bay in the middle a brick cabin is arranged with brick pilasters and a tympanum interrupted by a pinnacle. The almshouse consists on the long sides and on the south side of adjoined dwellings of one storey under a hipped roof, tiled with a black Frisian corrugated tile. The wing on the north side is heightened in the middle with a storey of five window bays wide. In the middle bay on the first floor a large foundation stone is placed in the blank window with name, founder names and construction year. The dwellings in the corners of the walls are positioned diagonally and set slightly back. The dwellings are erected on rectangular ground plans and are built up from red brick on a mortar bed of brown brick. The facade masonry is enlivened with sill bands of yellow brick. The door and window openings are closed windows and have segmental-arch relieving arches with suggestions of keystones and closing stones in yellow brick. The windows have a six-pane glazing pattern. The facades are finished with a profiled gutter.
Appraisal
ALMSHOUSE WITH GATE, named the Middengasthuis, consisting of a caretaker's and supervisor's dwelling, courtyard dwellings and an entrance gate, built in 1895 in a craft-traditional building manner, characteristic of the architecture from the second half of the nineteenth century, of general importance because of its cultural-historical and architectural-historical value as well as because of the architectural integrity of the exterior and layout, and because of its significance for the history of working-class housing in the city of Groningen.
Nearby in the register
- Gerarda Gockinga GasthuisSociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Leliestraat 34 3Woonhuisunder 1 mi
- Fabrieksgebouw, Zoutstraat 17 1Industrieunder 1 mi
- Woonhuis, Zoutstraat 16Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.