Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentewerken
Groningen, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Kantoorgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1928
- Address
- Gedempte Zuiderdiep 98, 9711 HL Groningen (and others)
- Place
- Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.21411, 6.56537
- Monument number
- 485594
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Bevordering van den aanleg van een locaalspoorweg van Winsum naar Zoutkamp en machtiging tot het aangaan van een overeenkomst betreffende de exploitatie van den locaalspoorweg Sauwerd-Roodeschool en den aanleg en de exploitatie van de locaalspoorwegen Winsum-Zoutkamp en Roodeschool-Delfzijl/Appingedam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KANTOORGEBOUW MET POLITIEPOST, gesitueerd op de hoek van de gesloten zuidelijke gevelwand van het Zuiderdiep en de Ubbo Emmiusstraat, gebouwd in 1928 in opdracht van de Gemeente Groningen als kantoorgebouw voor de dienst Gemeentewerken naar ontwerp van S.J. Bouma, als tekenaar/architect werkzaam bij diezelfde dienst, in de stijl van de Amsterdamse School. Het bouwbeeldhouwwerk is van de hand van de Groninger beeldhouwer Willem Valk. Het grote glas-in-loodvenster in het trappenhuis is vermoedelijk door Bouma zelf ontworpen. Het gebouw is thans nog steeds in gebruik als kantoor van de Dienst RO/EZ van de gemeente Groningen.
Omschrijving
Het markante, monumentale gebouw is opgetrokken op een L-vormige plattegrond en bestaat uit twee haaks op elkaar aansluitende vleugels van twee bouwlagen hoog. De derde bouwlaag aan de Zuiderdiepzijde is weggewerkt achter een hoog, gebogen dakschild, belegd met een zwarte pan. De vleugel aan de Ubbo Emmiusstraat heeft een plat dak. Onder het grote gebogen dakvlak van de voorgevel is een breed, aaneengesloten vensterregister van tien vensters met een kleine houten roedeverdeling aangebracht. Op de begane grond bevindt zich aan de linkerzijde een venstergroep met ijzeren ramen en roedeverdeling, die in het midden van een reliëf in syeniet is voorzien. Rechts is een, deels gebogen, met een hek afsluitbare poortdoorgang met portiersloge aangebracht. De gebogen vensterpartij van de loge wordt afgesloten door een reliëf in syeniet. De lage plint van de voorgevel is van geperste bruine mondsteen gemetseld. Links van de poort is dit metselwerk doorgetrokken tot de bovenzijde van de poort en het venster van de portiersloge. Het overige opgaande metselwerk isuit een gele handvormsteen gemetseld. Bij de hoek is een brede hoekliseen uitgemetseld, die door de kap uitsteekt en op die plek een liggend vensterreeksje kreeg. Op de uiterste hoek van de liseen zijn de letters van de dienst gemeentewerken in ijzer op een rooster van buizen aangebracht. De vormgeving van de belettering is in de stijl van de Amsterdamse School. Met enkele decoratieve patronen omvatten de buizen ook een vlaggemast die op een kubisch gevormde consoles rust. De afgeronde hoekpartij bevat vier stalen ramen op de begane grond en een harmonica-vormige constructie die gedeeltelijk met raampjes geopend is. De hoekpartij wordt aan de zijde van de Ubbo Emmiusstraat begrensd door een forse, torenachtige liseen. De halfronde voorzijde is in koppenlagen gemetseld en flankeert met een gelijkvormig, maar lager element de van abstract-kubistisch glas-in-loodramen voorziene trappenhal. Op de begane grond ligt het gebogen trappenhalgedeelte iets terug en werd het dichtgezet met terracotta tegels. De zijgevel aan de Ubbo Emmiusstraat vertoont een ritmische geleding van verticale vensterreeksen tussen uitgemetselde muurdammen. De hele hoekpartij en zijgevel tot en met de tweede bouwlaag zijn opgetrokken uit bruine mondsteen. Een derde bouwlaag met een van gele handvormsteen gemetselde blinde wand ligt aanmerkelijk terug. De aangrenzende, voormalige politiepost aan de Ubbo Emmiusstraat is in hetzelfde bouwprogramma gerealiseerd en later toegevoegd aan het gebouw van Gemeentewerken. Het gebouw is blokvormig van opzet en telt drie bouwlagen onder een plat dak en is opgetrokken uit roodbruine mondsteen. De begane grond wordt ingenomen door een breed paraboolvenster met een stalen roedeverdeling en een bewerkte sluitsteen van syeniet, waarin een in vol reliëf gehouwen kop van een politieman is uitgebeeld. Aan weerszijden van de uit geglazuurde tegels gemetselde vensterbank bevinden zich hoekstenen in syeniet, waarin in reliëf een sleutelbos en handboeien zijn verwerkt. Oorspronkelijk bevonden zich aan beide zijden van het grote venster deuren. Rechts is deze opening gedeeltelijk dichtgezet en voorzien van een venster. Links is de deur, voorzien van enige ornamentiek in reliëf nog aanwezig. De eerste en tweede verdieping bevatten vijf, smalle, staande vensters. Inwendig is de oorspronkelijke indeling en aankleding deels bewaard gebleven. Van belang zijn onder meer de betegelde gangen, lambrizeringen, trappenhuizen en de hal met trappenhuis met bewerkte smeedijzeren leuningen en het monumentale gebogen glas-in-loodraam met fel gekleurde geometrische en lineaire motieven.
Waardering
Bouwwerk, bestaande uit kantoorgebouw met poortdoorgang en voormalige politiepost, buitengewoon fraai vormgegeven in de stijl van de Amsterdamse School, van algemeen belang vanwege zijn cultuurhistorische en grote architectuurhistorische waarde vanwege de uitzonderlijke kwaliteit van het ontwerp, terug te vinden in de compositie van de gevels en in de overwogen keuze van materiaal en detaillering in zowel het interieur als exterieur. Het gebouw vormt één van de hoogtepunten in het oeuvre van gemeenteontwerper S.J. Bouma. Bovendien is het gebouw van belang door zijn situering op de hoek van twee straatwanden; het vormt met zijn geprononceerd vormgegeven hoekbouw een belangrijk element in de stedebouwkundige ruimte van het Gedempte Zuiderdiep in Groningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
OFFICE BUILDING WITH POLICE STATION, situated on the corner of the closed southern facade of the Zuiderdiep and the Ubbo Emmiusstraat, built in 1928 on behalf of the Municipality of Groningen as an office building for the Municipal Works department after a design by S.J. Bouma, employed as draughtsman/architect at that same department, in the style of the Amsterdam School. The architectural sculpture is by Groningen sculptor Willem Valk. The large leaded window in the stairwell is presumably designed by Bouma himself. The building is still in use today as an office of the Department RO/EZ of the municipality of Groningen.
Description
The striking, monumental building is erected on an L-shaped plan and consists of two wings at right angles to each other, each two storeys high. The third storey on the Zuiderdiep side is concealed behind a tall, curved roof screen, laid with black tiles. The wing on the Ubbo Emmiusstraat has a flat roof. Beneath the large curved roof plane of the front facade is a broad, continuous window range of ten windows with small wooden glazing bars. On the ground floor, on the left side, there is a group of windows with iron frames and glazing bars, which in the centre is provided with a relief in syenite. On the right is a partly curved gateway with a fence closure and porter's lodge. The curved window section of the lodge is terminated by a relief in syenite. The low plinth of the front facade is laid in pressed brown brick. To the left of the gate this brickwork is continued to the top of the gate and the porter's lodge window. The remaining masonry is laid in yellow handmade brick. At the corner a broad corner lisene is laid out, which extends through the roof and at that point received a small horizontal window sequence. On the extreme corner of the lisene the letters of the municipal works department are mounted in iron on a tube framework. The lettering design is in the style of the Amsterdam School. With some decorative patterns the tubes also encompass a flagpole which rests on cubically shaped corbels. The rounded corner section contains four steel windows on the ground floor and an accordion-shaped construction partially opened with small windows. The corner section is bounded on the Ubbo Emmiusstraat side by a substantial, tower-like lisene. The semicircular front is laid in header courses and flanks with a similarly shaped but lower element the stairwell fitted with abstract-cubist leaded windows. On the ground floor the curved stairwell section is set back slightly and was sealed with terracotta tiles. The side facade on the Ubbo Emmiusstraat shows a rhythmic articulation of vertical window sequences between laid out wall piers. The entire corner section and side facade up to and including the second storey are built from brown brick. A third storey with a blind wall laid in yellow handmade brick is set back considerably. The adjoining, former police station on the Ubbo Emmiusstraat was realised in the same building programme and later added to the Municipal Works building. The building is block-shaped in plan and has three storeys under a flat roof and is built from reddish-brown brick. The ground floor is occupied by a broad parabolic window with a steel glazing bar division and a worked sill stone in syenite, in which the head of a policeman is carved in full relief. On either side of the window sill laid in glazed tiles there are corner stones in syenite, in which a bunch of keys and handcuffs are worked in relief. Originally there were doors on both sides of the large window. On the right this opening is partly sealed and provided with a window. On the left the door, provided with some relief ornamentation, is still present. The first and second floors contain five narrow, tall windows. Internally the original layout and decoration have been partly preserved. Of importance are amongst others the tiled corridors, wainscotting, staircases and the hall with stairwell with worked wrought iron railings and the monumental curved leaded window with brightly coloured geometric and linear motifs.
Valuation
Building, consisting of office building with gateway and former police station, exceptionally beautifully designed in the style of the Amsterdam School, of general importance because of its cultural-historical and great architectural-historical value due to the exceptional quality of the design, found in the composition of the facades and in the considered choice of material and detailing in both interior and exterior. The building forms one of the highlights in the oeuvre of municipal designer S.J. Bouma. Moreover, the building is of importance because of its situation on the corner of two street fronts; with its pronounced corner architecture it forms an important element in the urban space of the Gedempte Zuiderdiep in Groningen.
Nearby in the register
- Woonhuis, Coehoornsingel 30 AWoonhuisunder 1 mi
- Synagoge, Folkingestraat 60Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Ubbo Emmiusstraat 32Woonhuisunder 1 mi
- RabbinaatshuisKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.