TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Physisch Laboratorium

Groningen, Groningen, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Onderwijs en wetenschap
Function
Laboratorium
Category
onroerend gebouwd
Built
1889 - 1892
Address
Westersingel 34, Locatie: Schildersbuurt, 9718 CM Groningen
Place
Groningen
Province
Groningen
Country
Netherlands
Coordinates
53.21754, 6.55648
Monument number
485232

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding UNIVERSITEITSLABORATORIUM, vrijstaand gesitueerd op de terreinen van de geslechte westelijke vestingwerken op de hoek van de Westersingel en de Verlengde Visserstraat, gebouwd als Physisch Laboratorium in 1889-1892 in opdracht van J.C. Hübscher, hoofdopzichter van de Rijksuniversiteitsgebouwen in Groningen, naar ontwerp van rijksbouwmeester J. van Lokhorst in de stijl van de neo-gotiek. Het zandstenen beeld van 'Athena' aan de noordgevel is ontworpen door beeldhouwer E. Bourgonjon. Een bijzonderheid is dat bij de bouw het gebruik van ijzer en staal is vermeden om magnetische waarnemingen zo nauwkeurig mogelijk te kunnen verrichten. Het erf wordt omzoomd door een smeedijzeren hekwerk uit de bouwtijd. De aanbouwen aan de beide vleugels van het gebouw uit de jaren vijftig/zestig en van later datum zijn niet van rijkswege beschermenswaardig. Het interieur is grotendeels gemoderniseerd. Het gebouw is thans tijdelijk in gebruik als woonruimte in afwachting van een nieuwe (onderwijs)functie. Omschrijving Het karakteristieke gebouw is opgetrokken op een L-vormige plattegrond uit rode baksteen. Het basement wordt beëindigd door een afzaat van hardsteen. De gevels zijn verlevendigd met speklagen van gele baksteen. Het laboratoriumgedeelte is gedeeltelijk één bouwlaag hoog onder een dwarsgeplaatst zadeldak, gedekt met leien. Op de zuidelijke nok staat een karakteristieke gemetselde schoorsteen met opengewerkte nissen met driepastracering. De hoog opgetrokken torenachtige hoekpartij op de noordoosthoek is gedekt met een hoog, licht ingesnoerd schilddak, gedekt met leien. De dakschilden zijn voorzien van dakruiters met leien kapjes. Dit bouwdeel bevat op de noordoosthoek aan de straatzijde een ronde traptoren met een torendak en smalle glas-in-loodvensters. De traptoren rust op een ronde, zware natuurstenen console, die met vrouwenkoppen en rank- en loofwerk is versierd. De noordgevel is vier raamtraveeën breed; de oostelijke zijgevel telt één raamtravee. De gevels van dit bouwdeel worden beëindigd door een spitsboogfries met driepastracering en een met leien beslagen goot, die rust op natuurstenen consoles en een lijst van profielstenen. Op de nokken staan twee rijk geornamenteerde zinken kruisbloemen met windvanen. De bovenste helft van dit bouwblok is inwendig verdeeld in drie lage magazijnverdiepingen. De gevels bevatten op de begane grond vierdelige, segmentboogvormig gesloten kruisvensters, die rusten op een doorlopende, natuurstenen onderdorpelband. De constructieve onderdelen van de vensters als kalven, negblokken en sluitstenen zijn in natuursteen uitgevoerd en de dagkanten van baksteen-profielstenen. De vensters op de hoeken van de zijgevels bevatten een grote uitstekende natuurstenen plaat, die rust op trapsgewijs verspringende, natuurstenen consoles. Het gevelmuurwerk van de verdiepingen wordt geleed door een tweetal hoge spitsboogvensters met horizontale velden met blindtracering. Het bovenste deel van de vensters bevat glas-in-lood. Een soortgelijk venster is aangebracht op de verdieping van de oostelijke zijgevel. Tussen de twee spitsboogvensters van de noordgevel bevindt zich een over de verdiepingen doorlopende muurdam met blindnis die aan de bovenzijde door een driepastracering wordt beëindigd. Ter hoogte van de aanzet van de spitsboogvensters op de eerste verdieping is een ruim twee meter hoog zandstenen beeld geplaatst, dat Athena voorstelt en wordt bekroond door een baldakijn met traceerwerk en een pinakel. De voet van het beeld rust op een bakstenen zuil met kapiteel. Aansluitend aan de noordgevel bevindt zich de ingangspartij in een bouwvolume van één bouwlaag onder een zadeldak, gedekt met leien. De ingang bestaat uit een zware, bewerkte dubbele paneeldeur met neo-gotische vormgeving en een hardstenen trap van zeven traden. Boven de ingang bevindt zich een portiek met lessenaarsdak, dat rust op bewerkte houten schoren. Hierboven is een spitsboogvenster aangebracht met in het bovenste gedeelte glas-in-lood. In de topgevel is een rondvenster met driepastracering aangebracht. De topgevel is beslagen met leien en wordt bekroond door een zinken beeld van een uil. Op de schouderstukken zijn zinken waterspuwers aangebracht. De oostelijke gevel van het laboratoriumgedeelte bevat op de begane grond een drietal kruisvensters. Op de verdieping is in het midden een groot spitsboogvenster met tracering aangebracht dat doorloopt in de topgevel. De topgevel heeft een bakstenen afdekking en natuurstenen schouderstukken. Inwendig nog van belang het voormalige magazijn- en bibliotheekgedeelte op de noordoosthoek met houten galerijen, die doorlopen over drie bouwlagen en rusten op bewerkte houten kolommen en het houten balkenplafond. Waardering UNIVERSITEITSLABORATORIUM, omzoomd door een bewerkt smeedijzeren hekwerk uit de bouwtijd, gerealiseerd in 1889-1992 op de aan het einde van de negentiende eeuw geslechte westelijke vestingwerken naar ontwerp van rijksbouwmeester J. vanLokhorst, van algemeen belang vanwege zijn cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde vanwege de bijzondere architectonische kwaliteit van het ontwerp in de stijl van de neo-gotiek, kenmerkend voor het oeuvre van rijksbouwmeester Van Lokhorst in Groningen. Bovendien is het gebouw van belang voor de geschiedenis van het wetenschappelijk onderwijs in Groningen. Het gebouw is door zijn nadrukkelijke vormgeving en afmetingen een belangrijk architectonisch element in de omgeving van de Westersingel en omstreken in Groningen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction UNIVERSITY LABORATORY, standing freely situated on the grounds of the demolished western fortification works at the corner of the Westersingel and the Verlengde Visserstraat, built as a Physical Laboratory in 1889-1892 on commission of J.C. Hübscher, chief superintendent of the State University buildings in Groningen, after a design by State Architect J. van Lokhorst in the style of neo-gothic. The sandstone image of 'Athena' on the north facade was designed by sculptor E. Bourgonjon. A special feature is that during construction the use of iron and steel was avoided in order to carry out magnetic observations as accurately as possible. The grounds are bordered by wrought iron fencing from the period of construction. The extensions on both wings of the building from the nineteen-fifties/sixties and from later date are not worthy of protection by the State. The interior has been largely modernized. The building is currently temporarily in use as residential space pending a new (educational) function. Description The characteristic building is constructed on an L-shaped plan from red brick. The basement is terminated by an offset of ashlar. The facades are enlivened with courses of yellow brick. The laboratory section is partially one storey high under a transversely placed gabled roof, covered with slates. On the southern ridge stands a characteristic mortared chimney with perforated niches with trefoil tracery. The high-built tower-like corner section on the northeast corner is covered with a high, slightly constricted hipped roof, covered with slates. The roof fields are furnished with roof crests with slate caps. This building section contains on the northeast corner on the street side a round stair turret with a roof and narrow leaded glass windows. The stair turret rests on a round, heavy natural stone console, which is decorated with female heads and foliate and leaf work. The north facade is four window bays wide; the eastern side facade counts one window bay. The facades of this building section are terminated by a pointed arch frieze with trefoil tracery and a gutter covered with slates, which rests on natural stone consoles and a list of profile stones. On the ridges stand two richly ornamented zinc crossflowers with weathervanes. The upper half of this building block is internally divided into three low storage storeys. The facades contain on the ground floor four-part, segmental arch closed cross windows, which rest on a continuous natural stone sill band. The constructional components of the windows such as mullions, transition blocks and voussoirs are executed in natural stone and the day-edges of brick profile stones. The windows on the corners of the side facades contain a large projecting natural stone plate, which rests on stepped-fashion recessing, natural stone consoles. The facade masonry of the storeys is articulated by two tall pointed arch windows with horizontal fields with blind tracery. The upper part of the windows contains leaded glass. A similar window is placed on the storey of the eastern side facade. Between the two pointed arch windows of the north facade is a wall pier running through the storeys with blind niche which is terminated at the top by a trefoil tracery. At the height of the springing of the pointed arch windows on the first storey is a sandstone image of more than two metres high, representing Athena and crowned by a baldachin with tracery and a finial. The base of the image rests on a brick column with capital. Adjacent to the north facade is the entrance section in a building volume of one storey under a gabled roof, covered with slates. The entrance consists of a heavy, worked double panelled door with neo-gothic shaping and an ashlar step of seven treads. Above the entrance is a portico with lean-to roof, which rests on worked wooden struts. Above this is a pointed arch window with leaded glass in the upper section. In the stepped gable is a circular window with trefoil tracery. The stepped gable is covered with slates and is crowned by a zinc image of an owl. On the shoulder pieces are zinc waterspouts. The eastern facade of the laboratory section contains on the ground floor three cross windows. On the storey in the centre is a large pointed arch window with tracery placed, which continues in the stepped gable. The stepped gable has a brick coping and natural stone shoulder pieces. Internally of particular importance is the former storage and library section on the northeast corner with wooden galleries, which run through three storeys and rest on worked wooden columns and the wooden beam ceiling. Appraisal UNIVERSITY LABORATORY, bordered by a worked wrought iron fence from the period of construction, realized in 1889-1892 on the western fortification works demolished at the end of the nineteenth century after a design by State Architect J. van Lokhorst, of general importance because of its cultural-historical and architectural-historical value because of the exceptional architectural quality of the design in the style of neo-gothic, characteristic of the oeuvre of State Architect Van Lokhorst in Groningen. Moreover, the building is important for the history of scientific education in Groningen. By its emphatic form and dimensions the building is an important architectural element in the surroundings of the Westersingel and surrounding areas in Groningen.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map