Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sociale zorg, liefdadigheid, Oude Gracht 15
Veenhuizen, Drenthe, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1823
- Address
- Oude Gracht 15, 9341 AA Veenhuizen (Noordenveld 22) (and others)
- Place
- Veenhuizen
- Municipality
- Noordenveld
- Province
- Drenthe
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.04128, 6.38930
- Part of complex
- 478490
- Monument number
- 479225
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDigital Commonwealth, Boston Public LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1821 map "United Provinces." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
GESTICHTSGEBOUW, bekend als Tweede Gesticht, gebouwd in 1823 in opdracht van de Maatschappij van Weldadigheid voor de huisvesting van wezen, arbeidersgezinnen en beambten. Het ontwerp is van Generaal Johannes van den Bosch (oprichter van de Maatschappij van Weldadigheid). Het carre-vormige, van een omgrachting voorziene gebouw met zijden van 145 meter, behoorde destijds tot de grootste bouwmassa's van Nederland. Het gebouw bestond aanvankelijk uit een binnen- en een buitenschil. De binnenschil bood plaats aan 13 vertrekken voor ambtenaren die waren gelegen aan weerszijden van de poort en voorts aan 12 zalen die volgens oorspronkelijk opzet onderdak verschaften aan aan wezen en later bedelaars en landlopers. Tussen de verschillende zalen in lagen, aan weerskanten van de achterste poort, nog 6 zaalopzienerswoningen en 2 handenarbeidlokalen. De buitenschil bood ruimte aan 9 vertrekken voor ambtenaren, die waren gelegen aan weerskanten van de hoofdpoort en voorts aan 102 woningen voor arbeidersgezinnen, een school, een magazijn en 6 keukens.
Toen het Ministerie van Justitie Veenhuizen aanwees als Rijkswerkinrichting, moest het Tweede Gesticht ofwel verbouwd ofwel vervangen worden. Uiteindelijk is gekozen voor een nieuwe verblijfsruimte (Esserheem) en de verbouwing tot werkgesticht van het voormalige Tweede Gesticht. Deze verbouwing werd in 1900 gerealiseerd. Naar alle waarschijnlijkheid werd toen de inmiddels verdwenen touwslagerij (aan de westkant) gebouwd. In 1928 werd de oostelijke zijde uitgebroken en vervangen door een garage. Rond die tijd is ook een deel van de omgrachting gedempt.
Omschrijving
In de as van de Vijfde Wijk gelegen en van een omgrachting voorzien, een bouwlaag tellend, oorspronkelijk carre-vormig gebouw met zijden van ongeveer 145 meter. Het geheel is uit baksteen opgetrokken in een sobere en functionele stijl en wordt gedekt door een afgeknot, met pannen belegd zadeldak; eenvoudige goot op klossen. De voormalige hoofdingang (aan de zuidzijde) wordt gevormd door een poort met sluitsteen waarin het jaartal 1823 en de naam W. Visser (Directeur der kolonien). Boven de poort een dakruiter met wijzerplaat en aan weerszijden een aantal symmetrisch geplaatste dakkapellen. Aan de noordkant een eenvoudiger vormgegeven poort. De gevels worden verder geleed door eenvoudige deuren en 6- en 20-ruits ramen (waarvan de meeste met tralies).
Waardering
Het Tweede Gesticht is van buitengewoon cultuurhistorisch, architectonisch, typologisch en stedebouwkundig belang, alsook van belang voor de geschiedenis van Veenhuizen en als functioneel hoofdonderdeel van het complex.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
INSTITUTION BUILDING, known as the Second Institution, built in 1823 on behalf of the Society of Benevolence for the housing of orphans, workers' families and officials. The design is by General Johannes van den Bosch (founder of the Society of Benevolence). The square-shaped building provided with a moat, with sides of 145 metres, was at the time one of the largest building masses in the Netherlands. The building initially consisted of an inner and an outer shell. The inner shell provided space for 13 rooms for officials located on either side of the gate and furthermore for 12 halls which according to the original design provided shelter for orphans and later beggars and vagrants. Between the various halls, on either side of the rear gate, were 6 hall-keeper dwellings and 2 handicraft workrooms. The outer shell provided space for 9 rooms for officials, located on either side of the main gate and furthermore for 102 dwellings for workers' families, a school, a warehouse and 6 kitchens.
When the Ministry of Justice designated Veenhuizen as a State Penal Institution, the Second Institution had either to be renovated or replaced. Ultimately a new residential facility (Esserheem) was chosen and the conversion to a penal institution of the former Second Institution. This conversion was realised in 1900. Very probably at that time the now disappeared rope-making workshop (on the west side) was built. In 1928 the eastern side was demolished and replaced by a garage. Around that time part of the moat was also filled in.
Description
Situated on the axis of the Fifth Ward and provided with a moat, a building consisting of one storey, originally square-shaped with sides of approximately 145 metres. The whole is constructed in brick in a sober and functional style and is covered by a truncated gabled roof laid with tiles; simple gutter on corbels. The former main entrance (on the south side) is formed by a gate with a keystone bearing the year 1823 and the name W. Visser (Director of the colonies). Above the gate a roof turret with clock face and on either side a number of symmetrically placed roof dormers. On the north side a more simply designed gate. The facades are further articulated by simple doors and 6- and 20-pane windows (most of which with grilles).
Valuation
The Second Institution is of extraordinary cultural-historical, architectural, typological and urban design importance, as well as of importance for the history of Veenhuizen and as a functional main component of the complex.
Nearby in the register
- SlachthuisIndustrieunder 1 mi
- Rode PannenDienstwoningunder 1 mi
- Rode PannenGerechtsgebouwunder 1 mi
- Klokkenstoel (H), Oude Gracht bij 1Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.