Rijksmonumentenregister · Netherlands
Synagoge, Groningerstraat 14
Assen, Drenthe, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Synagoge
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1901
- Address
- Groningerstraat 14, 9401 BK Assen
- Place
- Assen
- Province
- Drenthe
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.99655, 6.56407
- Monument number
- 469365
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 9 Assen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De voormalige SYNAGOGE van de Israëlitische gemeenschap in Assen is gebouwd naar een ontwerp van de architect J. Smallenbroek en dateert volgens de informatie op een datumsteen in de voorgevel uit het jaar 5661 (= 1901). Het gebouw is de vervanger van de synagoge die in 5592 (= 1832) was gebouwd op dezelfde plaats en waarvan de stichtingssteen is ingemetseld in de huidige linker zijgevel. Synagoges werden gebouwd in zeer uiteenlopende stijlen, die soms met oriëntaalse of 'Moorse' invloeden waren vermengd. Deze in eclectische trant met neo-romaanse en neo-renaissance motieven gebouwde synagoge verloor in de tweede wereldoorlog haar oorspronkelijke functie en werd na een ingrijpende inwendige verbouwing in 1947 onder de naam Bethelkerk in gebruik genomen door de Gereformeerde-Vrijgemaakte kerk. Vanaf 1980 wordt het gebouw gebruikt voor de diensten van de Christelijk-Gereformeerde en de Nederlands-Gereformeerde kerk.
Omschrijving
Het gebouw is van het type zaalkerk en is opgetrokken in schone baksteen en rode verblendsteen vanuit een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een met geglazuurde Hollandse pannen belegd zadeldak. De gevels zijn voorzien van hoge rondboog vensters met geglazuurde onderdorpels, verblendstenen rondbogen met sluitsteen en niet oorspronkelijke kozijnen. De symmetrische tuitgevel heeft een uit twee geledingen bestaande onderbouw met geglazuurde lekdorpels en een bovenbouw met verspringende gevelvelden. De gevel is voorzien van een geleed middenrisaliet met geprononceerde entreepartij boven een stoepje van gele baksteen met hardstenen hoekblokken. De entree is samengesteld uit een zware, beslagen paneel-vleugeldeur met stolpnaald en driepasbogen, een zware, gepleisterde omlijsting van geblokte pilasters met platte voluutkapiteeltjes met eierlijst, entablement met architraaf en fronton met sluitsteen in de geprofileerde rondboog. Aan weerszijden van de entree staat een smal rondboog zijlicht met glas-in-lood invulling. De gekoppelde, rechtgesloten vensters hiernaast hebben een zandstenen latei en geglazuurde lekdorpels met doorlopende afzaat. De hoge rondboogvensters hierboven staan hier recht boven. Het rondboog tweelichtsvenster boven de entree staat onder een overspanningsboog. De boogtrommel is ingevuld met baksteenmozaïek en een rond oeil de boeuf met Davidster. Het risaliet is aan de bovenkant uitgemetseld met twee rondbogen en voorzien van kroonlijsten, liggende klauwstukken en een vierkante, met uitkragende frontons gedekte bekroning. Ook de hoeklisenen zijn aan de bovenkant uitgemetseld. De schouders van de voorgevel dragen pinakels en zijn evenals de geveltop voorzien van geprofileerde deklijsten boven een verblendstenen gevelrand met klimmend boogfries. De vijf traveeën brede rechter zijgevel is geleed door lisenen en wordt beëindigd door een uitgemetselde gevellijst met keperfries en tandlijst. De gevel is blind op een niet uit de bouwtijd daterende rechtgesloten entree na. De achterste kopgevel heeft uitgemetselde gevelranden, een aanbouw met zadeldak en een in het midden geplaatst tweelicht als in de voorgevel. De linker zijgevel is voorzien van tussen lisenen geplaatste rondboog tweelichten als de middenvensters in de kopgevels en een gevelbeëindiging als de rechter zijgevel. In de voorste travee staat een rechtgesloten, beslagen paneeldeur onder een rondboog met zandstenen sluitsteen en mozaïek in de boogtrommel. In de achterste travee is bovendien een gevelsteen geplaatst met onder meer het jaartal 5592 (1832). Deze steen is afkomstig uit een gevel van de voorganger van deze synagoge.
Waardering
De voormalige synagoge is van architectuurhistorisch belang als een vrij gaaf (exterieur) en karakteristiek Joods godshuis en een laat voorbeeld van de laatste der 19e-eeuwse neo-stijlen. Het beeldbepalende gebouw heeft tevens cultuurhistorische waarde vanwege het belang voor de ontwikkeling van de synagogebouw en de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Assen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The former SYNAGOGUE of the Israelite community in Assen was built to a design by architect J. Smallenbroek and dates according to information on a date stone in the front facade to the year 5661 (= 1901). The building is the replacement for the synagogue that was built in 5592 (= 1832) on the same site and of which the foundation stone is set into the current left side facade. Synagogues were built in very varied styles, which were sometimes mixed with oriental or 'Moorish' influences. This synagogue, built in eclectic style with neo-Romanesque and neo-Renaissance motifs, lost its original function in the Second World War and was taken into use in 1947 by the Gereformeerde-Vrijgemaakte church under the name Bethelkerk following extensive internal renovation. From 1980 the building has been used for services of the Christelijk-Gereformeerde and Nederlands-Gereformeerde churches.
Description
The building is of the hall church type and is constructed in common brickwork and red facings from a rectangular ground plan and is covered by a gabled roof laid with glazed Dutch tiles. The facades are furnished with tall round-arched windows with glazed underdorpels, facings in round arches with keystones and non-original frames. The symmetrical spout gable has a two-part base with glazed drip mouldings and a superstructure with recessed facade sections. The facade is furnished with an articulated central risalite with pronounced entrance section above a step of yellow brickwork with hardstone corner blocks. The entrance is composed of a heavy, reinforced panel-leaf door with a toggle and three-pass arches, a heavy plastered surround of blocked pilasters with flat scroll capitals with egg moulding, entablement with architrave and pediment with keystone in the profiled round arch. On either side of the entrance stands a narrow round-arched side light with stained glass infill. The coupled, straight-shuttered windows adjacent have a sandstone lintel and glazed drip mouldings with continuous joint. The tall round-arched windows above stand directly above these. The round-arched two-light window above the entrance stands under a spanning arch. The arch drum is filled with brick mosaic and a round oeil de boeuf with Star of David. The risalite is topped off with two round arches and furnished with cornices, lying claw-pieces and a square crest covered with outjutting pediments. The corner pilasters are also topped off. The shoulders of the front facade bear pinnacles and are, like the gable top, furnished with profiled drip mouldings above a facings gable edge with climbing arch frieze. The right side facade five bays wide is articulated by pilasters and is terminated by a projecting gable edge with herringbone frieze and dentil moulding. The facade is blank except for a straight-shuttered entrance not dating from the construction period. The rear end facade has projecting gable edges, an extension with gabled roof and a two-light positioned in the middle as in the front facade. The left side facade is furnished with round-arched two-lights positioned between pilasters as the middle windows in the end facades and a gable termination as the right side facade. In the front bay stands a straight-shuttered, reinforced panel door under a round arch with sandstone keystone and mosaic in the arch drum. In the rear bay a facade stone is moreover positioned with among other things the year 5592 (1832). This stone comes from a facade of the predecessor of this synagogue.
Valuation
The former synagogue is of architectural-historical importance as a fairly intact (exterior) and characteristic Jewish place of worship and a late example of the last of the 19th-century neo-styles. The image-determining building also has cultural-historical value because of its importance for the development of the synagogue building and the history of the Jewish community in Assen.
Nearby in the register
- Woonhuis, Nieuwe Huizen 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Gedempte Singel 2Woonhuisunder 1 mi
- Gerechtsgebouw, Brinkstraat 4Gerechtsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Noordersingel 45Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.