Rijksmonumentenregister · Netherlands
Opslag, Torenstraat 140
's-Gravenhage, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Torenstraat 140, 2513 BW 's-Gravenhage (and others)
- Place
- 's-Gravenhage
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.07838, 4.30407
- Monument number
- 46618
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Onderkelderd GARAGEGEBOUW met vijf hellende bouwlagen gegroepeerd rondom een wigvormige lichthof en met uitgebouwde showroom, werkplaatsen en kantoren, opgetrokken met behulp van een betonskelet op een grondslag van een onregelmatige ellips, met bakstenen muren waarbij de inwendige hellingbanen - die per bouwlaag een hoogteverschil van 3 m.overbruggen - worden weerspiegeld in de schuingeplaatste vensterstroken die over vrijwel de volle gevelbreedte op de eerste, tweede en derde verdieping zijn aangebracht - onderbroken bij het trappenhuis dat aan het Z-einde van de circa 60 m. lange lengte-as tegen de meest uitstulpende gevelwand is gesitueerd - uitgevoerd in 1929-'30 naar ontwerp van J.Greve in een expressionistisch getinte, zakelijke stijl.
Het in wezen platte dak, waarin het hellingbaanprincipe is voortgezet, is uitgevoerd in beton, met licht overstek, waaronder een siertandlaag in de baksteengevel is aangebracht. De vensters zijn bij de eerste vier bouwlagen voorzien van een rollaag aan de onderzijde en van een betonnen bovendorpel - waarboven kleine luchtroosters in het metselwerk zijn opgenomen -, terwijl de kleine, regelmatig verspreide vensters op de vierde verdieping een betonnen onderdorpel bezitten; van alle vensters is de oorspronkelijke stalen roedenverdeling gedeeltelijk weggebroken.
De blokvormige partij waarin oorspronkelijk de werkplaatsen waren ondergebracht, vertoont een knik met het links daarvan aansluitende vlakke gevelgedeelte aan de Torenstraat - die daar ter plaatse een flauwe bocht maakt -; dit bouwblok bevat op de eerste verdieping een betonnen balcon met stalen hek, de linkerhelft van de drie bovenverdiepingen bezit telkens een reeks van drie gekoppelde vensters en de rechterhelft een erker, geheel bestaand uit staal en glas; het blok wordt uiterst rechts afgesloten op een met het werk van W.M. Dudok verwante wijze door middel van een naar voren uitgebouwde en boven het geheel uittorenende dwarsmuur waarop in oorsprong de woorden 'garage'-horizontaal- en 'automobielen'-verticaal - waren aangebracht.
De aansluiting van het vlakke gevelgedeelte met het kwartcirkelronde gevelgedeelte, waar tevens de inrit is opgenomen, wordt te rechterzijde op de verdieping gemarkeerd door een uitgebouwde, halfcilindrische lantaarn; te linkerzijde is, gedeeltelijk plat afgedekt en gedeeltelijk overhuifd door een recent koepeldak, een showroom van een bouwlaag uitgebouwd.
Bij het eigenlijke garagegebouw wordt de overgang van de hoge naar de een verdieping lagere helft gemarkeerd door het uitgebouwde, blokvormige trappenhuis dat te linkerzijde een smalle erker bezit, bestaande uit staal en glas en bekroond door een hoger opgetrokken dwarsmuur; op de beganegrond bevindt zich een tweetal toegangen, waarvan er een voor auto's is bestemd en nader wordt gemarkeerd door een eveneens halfcilindrische lantaarn.
Het aan de zijde van de Geest aansluitende kwartcirkelronde gevelgedeelte bevat uiterst rechts per bouwlaag een rechthoekig en een cirkelvormig venster en wordt vervolgens geleed door de schuine vensterstroken die hier al op de beganegrond aanvangen, hetgeen in de vlakke gevelwand aan de Pastoorswarande wordt voortgezet, waarbij dan tevens de aanwezigheid van de kelder tot uiting komt in de lage vierkante vensters. Dit gevelgedeelte krijgt bij de binnenplaats uiterst links weer een kwartcirkelvormig beloop, hetgeen door een verhoging van de kap wordt geaccentueerd, evenals aan de rechterzijde. Aan deze binnenplaats grenst verder het blokvormige werkplaatsgebouw aan dat doorloopt tot de Torenstraat en waarvan de gevels door horizontale vensterstroken worden geleed.
Inwendig wordt de garageruimte door de betonnen kolommen in drie beuken verdeeld, waarbij de rijbaan in het midden is gesitueerd en de parkeerplaatsen te weerszijden; in oorsprong waren op de eerste, tweede en derde verdieping een twaalftal boxen rondom de lichthof ingericht, terwijl de vierde verdieping uitsluitend boxen bevatte, vierenvijftig in totaal.
Garagebouw met nevenruimten van voor de tijd van ontstaan karakteristieke expressionistisch-zakelijke architectuur wegens de toepassing van enerzijds markante metseldetails en in elkaargrijpende blokvormige bouwvolumes en halfcilindrische lantaarns en anderzijds een geheel op de diverse functies gerichte vormgeving - door de invoering van een pseudo-ellipsoidale grondvorm met bijbehorende hellingbanen, doorgezet tot op het dak, en afwijkende, cubische grondvormen voor anders bestemden ruimten - alsook een geheel op de gebruikte bouwmaterialen afgestemde vormgeving met een welbewust zichtbaar gemaakt gebruik van een betonskelet met bakstenen bekledingsmuren, doorbroken door lange vensterstroken, en met uit staal en glas opgebouwde erkerpartijen; voorts van belang in typologisch opzicht als eerste voorbeeld in Nederland van een als zodanig gebouwde parkeergarage, als oplossing voor het parkeervraagstuk in de binnenstad, en tevens van stedebouwkundige betekenis wegens de ligging in de knik van de Torenstraat, ontstaan in samenhang met de in 1924 uitgevoerde verkeersdoorbraak.
Complex van algemeen belang wegens architectuurhistorische en stedebouwkundige waarde en uit oogpunt van typologische ontwikkeling.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Basement GARAGE BUILDING with five sloping storeys grouped around a wedge-shaped light court and with extended showroom, workshops and offices, erected using a concrete skeleton on a foundation of an irregular ellipse, with brick walls whereby the internal sloping floors - which bridge a height difference of 3 m. per storey - are reflected in the obliquely placed window strips which are applied over virtually the full width of the facade on the first, second and third storeys - interrupted at the stairwell which is situated at the S end of the approximately 60 m. long longitudinal axis against the most projecting facade wall - executed in 1929-'30 according to the design of J.Greve in an expressionist-tinged, functional style.
The essentially flat roof, in which the sloping floor principle is continued, is executed in concrete, with slight overhang, beneath which a decorative tooth course in the brick facade is applied. The windows on the first four storeys are provided with a roller shutter at the bottom and a concrete upper lintel - above which small air vents are incorporated in the masonry -, while the small, regularly distributed windows on the fourth storey have a concrete lower lintel; of all windows the original steel glazing bars are partially removed.
The blocky section which originally contained the workshops shows a kink with the flat facade section adjoining it to the left on the Torenstraat - which makes a slight bend there -; this building block contains a concrete balcony with steel railing on the first storey, the left half of the three upper storeys each has a series of three coupled windows and the right half an oriel window, entirely consisting of steel and glass; the block is closed off at the far right in a manner related to the work of W.M. Dudok by means of a transverse wall built forward and rising above the whole, on which in origin the words 'garage'-horizontally- and 'automobielen'-vertically - were applied.
The connection of the flat facade section with the quarter-circle curved facade section, where the entrance ramp is also incorporated, is marked on the right side on the storey by a projecting, half-cylindrical lantern; on the left side, partially flat-roofed and partially covered by a recent dome roof, a showroom of one storey is built out.
At the actual garage building the transition from the high to the half-height section is marked by the projecting, blocky stairwell which has on the left side a narrow oriel window consisting of steel and glass and crowned by a higher built transverse wall; on the ground floor there are two entrances, one of which is intended for cars and is further marked by an equally half-cylindrical lantern.
The quarter-circle curved facade section adjoining the Geest side contains at the far right per storey a rectangular and a circular window and is subsequently articulated by the slanting window strips which start here already on the ground floor, which is continued in the flat facade wall on the Pastoorswarande, whereby the presence of the basement is also expressed in the low square windows. This facade section acquires at the inner courtyard at the far left again a quarter-circle curved profile, which is accentuated by a raising of the roof, as on the right side. Adjacent to this inner courtyard further is the blocky workshop building which continues to the Torenstraat and whose facades are articulated by horizontal window strips.
Internally the garage space is divided by the concrete columns into three aisles, whereby the roadway is situated in the middle and the parking spaces on either side; in origin on the first, second and third storeys a dozen boxes were arranged around the light court, while the fourth storey contained only boxes, fifty-four in total.
Garage building with ancillary spaces of characteristically expressionist-functional architecture for the time of its creation due to the application on the one hand of striking masonry details and interlocking blocky building volumes and half-cylindrical lanterns and on the other hand a design entirely oriented to the various functions - through the introduction of a pseudo-ellipsoidal ground form with corresponding sloping floors, continued right to the roof, and divergent, cubic ground forms for otherwise designated spaces - as well as a design entirely attuned to the building materials used with a deliberately visible use of a concrete skeleton with brick cladding walls, broken by long window strips, and with oriel sections built of steel and glass; furthermore of importance in typological respect as the first example in the Netherlands of a parking garage built as such, as a solution to the parking problem in the city centre, and also of urban design significance due to its location in the bend of the Torenstraat, created in connection with the traffic breakthrough executed in 1924.
Complex of general importance due to architectural-historical and urban design value and from the point of view of typological development.
Nearby in the register
- Apotheek, Prinsestraat 57Gezondheidszorgunder 1 mi
- Woonhuis, Juffrouw Idastraat 15Woonhuisunder 1 mi
- Winkel (G2), Molenstraat 52Winkelunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Juffrouw Idastraat 2Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.