TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Plantagekerk

Zwolle, Overijssel, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Address
Ter Pelkwijkstraat 17, 8011 SE Zwolle
Place
Zwolle
Province
Overijssel
Country
Netherlands
Coordinates
52.51230, 6.09792
Monument number
401775

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Ditio Trans Isulana." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Zwolle, Plantagekerk. Markant aan de zuid-oostelijke rand van de oude stad gelegen (christelijk) gereformeerd kerkgebouw met te linkerzijde aangebouwde kosterswoning, dat in de jaren 1874-1875 naar ontwerp van stadsarchitect J.W. Bosboom Sr. is gebouwd in een eclectische vormentaal; daarbij is gebruik gemaakt van neoromaanse, neogotische en neorenaissance motieven. Het complex ligt ter plaatse van de in 1838 gesloopte middeleeuwse Straatmakerstoren, op het punt waar voor de demping in 1861 de Aa de stad binnenstroomde, en grenst aan het omstreeks 1875 aangelegde en bebouwde Ter Pelkwijkplantsoen. De belendende bebouwing is eveneens eind-negentiende-eeuws. Het gebouw dankt zijn naam aan de eertijds in dit gebied gelegen midden-achttiende-eeuwse Plantage. Bij een verbouwing in 1894 naar ontwerp van architect S.J.H. Trooster Bzn. is de toren boven de hoofdingang vervangen door de huidige neorenaissance gevelbekroning. De interieur-onderdelen dateren grotendeels uit de bouwtijd. Het terrein wordt aan straatzijde afgezet door een sober, maar verzorgd laat-19e-eeuws gietijzeren hek met eenvoudige hekpalen en, voor de hoofdingang, twee bijpassende gietijzeren lantarenpalen met neogotisch aandoende motieven. Aan de noord-oostzijde is de kerk vastgebouwd aan de restanten van de middeleeuwse omwalling. Kerkgebouw op T-vormige plattegrond, opgetrokken uit bruin-rode baksteen en gedekt door twee loodrecht op elkaar staande met leien belegde zadeldaken met aan voor- en achterzijde twee dakkapellen. De zeven traveeën brede voorgevel wordt geleed door zich verjongende bakstenen (hoek)pilasters (waarvan de middelste twee met kleine pilasters), die rusten op een hoog basement met verkropte natuurstenen waterlijst en, boven de tweede verkropte bakstenen waterlijst, uitlopen in achtkante pinakels met dito zandstenen bekroning; de voorgevel heeft beganegronds en ter hoogte van de orgelgalerij enkele en gekoppelde rondboogvensters van verschillend formaat met een fijne neogotisch aandoende gietijzeren tracering; de geveltop met klimmend boogfries heeft een iets uitkragende trapvormige bekroning met pilasters, siermetselwerk, siersmeedwerk en windvaan. De uitspringende ingangspartij wordt benadrukt door een bewerkte zandstenen omlijsting met pinakels, zware dubbele paneeldeuren met sierbeslag en neogotisch aandoend bovenlicht. Rechts van de ingang bevindt zich een gedenksteen (waarachter ingemetseld document) met het opschrift: De eerste steen gelegd/ door Ds. W.H. Gispen/ den 2 Juli 1874/ den Dienst des HEEREN gewijd/ den 25 Juli 1875. De linkerzijgevel met klimmend boogfries en een iets uitkragende trapvormige bakstenen bekroning heeft drie rondboogvensters en een rond venster met fijne neogotisch aandoende gietijzeren tracering en gietijzeren sierankers; de rechterzijgevel kent daarenboven nog een neogotisch portaal vergelijkbaar met dat in de voorgevel; de achtergevel wordt geleed door bakstenen (hoek)pilasters, heeft een klimmend boogfries, maar is voor het overige blind; ertegenaan loopt de schoorsteen. In de voorbouw, die als hoofdgevel fungeert, bevinden zich twee achter elkaar gelegen portalen die toegang geven tot de zaalvormige kerkruimte; aan weerszijden liggen de dienstruimten; een trap voert omhoog naar galerij en kap. Het interieur wordt overdekt door een in 24 vakken verdeeld plafond; de 12 middelste vakken zijn verdiept en hebben houten liggers met neogotisch aandoende vierpassen en bewerkte houten doorhangende sluitstenen; de constructie rust aan de zijkanten op gesneden houten consoles. Het inwendige wordt verder geleed door hoge lambrizeringen met blokbepleistering, enkele blindnissen en de diepe orgeltribune met geprofileerde rondbogen en pilasters met neo-renaissancemotieven (1894, architect S.J.H. Trooster Bzn.). Het instrument uit 1866 is in zijn huidige vorm hoofdzakelijk een schepping van de Zwolse orgelbouwer Jan van Loo. De eikehouten kas met drietorenfront met harpspelende Koning David en twee bazuinengelen, draperieen en lofwerk, dateert eveneens uit 1866. Voorts zijn van belang het contemporaine kerkmeubilair, bestaande uit de beide bewerkte houten luifelbanken voor de orgeltribune, de eenvoudige houten banken in de kerkruimte en op de orgelgalerij, de houten psalmborden, de dubbele koperen kroon en de vier enkele koperen kronen, de koperen verlichtingsarmaturen boven de lambrizeringen en de paneeldeuren en de koperen koetslampen. De oorspronkelijke kansel en de dooptuin zijn niet meer aanwezig. De te linkerzijde aangebouwde zeer smalle en een eindweegs teruggerooide kosterswoning met houten voorportaal heeft een qua materiaalgebruik en vormgeving in grote lijnen bij het hoofdgebouw aansluitende vormgeving. Kerkgebouw met aangebouwde kosterswoning en gietijzeren terreinafscheiding, ontstaan in de jaren 1874-1875 naar ontwerp van de Zwolse stadsarchitect J.W. Bosboom Sr. van algemeen belang wegens -de verzorgde architectonische vormgeving van exterieur en interieur -de grotendeels contemporaine interieuronderdelen -het orgelinstrument met eikehouten kas uit 1866, dat in zijn huidige vorm hoofdzakelijk een Jan van Loo-instrument is (Zwollenaar en een van de belangrijkste 19e-eeuwse orgelmakers werkzaam in Overijssel en Gelderland) -de betekenis van het gebouw voor het oeuvre van J.W. Bosboom Sr. -de plaats die het gebouw inneemt binnen de stilistische ontwikkeling van het (christelijk) gereformeerde kerkgebouw; deze komt tot uitdrukking in de vrij rijke detaillering -de relatie met de middeleeuwse stadsmuur en Straatmakerstoren -de stedebouwkundig markante ligging bij het Ter Pelkwijkpark, dat deel uitmaakt van de in omstreeks 1875 tot stadswandeling getransformeerde middeleeuwse verdedigingsgordel van de stad

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Zwolle, Plantagekerk. A markedly located (Christian) Reformed church building on the south-eastern edge of the old city, with a sexton's dwelling built on at the left side, constructed in the years 1874-1875 according to designs by the city architect J.W. Bosboom Sr. in an eclectic architectural language; use was made of Neo-Romanesque, Neo-Gothic and Neo-Renaissance motifs. The complex stands at the site of the medieval Straatmakerstoren (demolished in 1838), at the point where the Aa flowed into the city before it was dammed in 1861, and adjoins the Ter Pelkwijkplantsoen, laid out and built around 1875. The neighbouring buildings likewise date from the late nineteenth century. The building owes its name to the Plantage that once lay in this area and dates from the mid-eighteenth century. During alterations in 1894 according to designs by architect S.J.H. Trooster Bzn., the tower above the main entrance was replaced by the current Neo-Renaissance gable-top. The interior components date largely from the construction period. The grounds are bounded at street frontage by a sober but well-maintained late-19th-century cast-iron fence with simple posts and, in front of the main entrance, two matching cast-iron lamp-standards with Neo-Gothic-looking motifs. On the north-eastern side the church is built onto the remains of the medieval city walls. Church building on a T-shaped plan, constructed of brown-red brick and covered by two perpendicular gabled roofs with slate cladding, with two roof-dormers on front and rear. The seven-bay wide front facade is articulated by tapering brick corner pilasters (of which the middle two have small pilasters), which rest on a high basement with stepped natural-stone drip moulding and, above the second stepped brick drip moulding, terminate in octagonal pinnacles with matching sandstone capitals; the front facade has round-arched windows of varying size on the ground floor and at the height of the organ gallery, single and paired, with fine Neo-Gothic-looking cast-iron tracery; the gable-top with a rising arch frieze has a slightly projecting stepped-pyramid crown with pilasters, decorative brickwork, ornamental ironwork and a weather-vane. The projecting entrance section is emphasised by a worked sandstone frame with pinnacles, heavy double panel doors with decorative hardware and a Neo-Gothic-looking fanlight. To the right of the entrance is a memorial stone (with an embedded document behind it) with the inscription: The first stone laid/ by Rev. W.H. Gispen/ on 2 July 1874/ dedicated to the Service of the LORD/ on 25 July 1875. The left side facade with a rising arch frieze and a slightly projecting stepped brick crown has three round-arched windows and a circular window with fine Neo-Gothic-looking cast-iron tracery and cast-iron ornamental wall anchors; the right side facade furthermore has a Neo-Gothic portal comparable to that in the front facade; the rear facade is articulated by brick corner pilasters, has a rising arch frieze, but is otherwise blank; a chimney runs up against it. In the fore-building, which functions as the main facade, are two portals arranged one behind the other that provide access to the hall-like church interior; service spaces lie on either side; a staircase leads up to the gallery and roof structure. The interior is covered by a ceiling divided into 24 panels; the 12 middle panels are recessed and have wooden beams with Neo-Gothic-looking four-foil designs and worked wooden hanging keystones; the construction rests on the sides on carved wooden corbels. The interior is further articulated by tall wainscoting with relief plasterwork, a few blind recesses and the deep organ gallery with profiled round arches and pilasters with Neo-Renaissance motifs (1894, architect S.J.H. Trooster Bzn.). The organ from 1866 is in its current form principally a creation of the Zwolle organ-builder Jan van Loo. The oak wood case with a three-tower front featuring King David playing the harp and two angel trumpeters, drapes and decorative work, likewise dates from 1866. Also of importance are the contemporary church furnishings, consisting of the two worked wooden canopy benches in front of the organ gallery, the simple wooden benches in the church interior and on the organ gallery, the wooden hymn-boards, the double brass crown and the four single brass crowns, the brass lighting fixtures above the wainscoting and the panel doors, and the brass carriage lamps. The original pulpit and font are no longer present. The very narrow sexton's dwelling built on at the left side, and which is set back somewhat along its length, has a design that in terms of materials and formal expression broadly aligns with the main building. Church building with attached sexton's dwelling and cast-iron grounds-fencing, created in the years 1874-1875 according to designs by the Zwolle city architect J.W. Bosboom Sr., of general significance on account of -the careful architectural design of exterior and interior -the largely contemporary interior components -the organ instrument with oak wood case from 1866, which in its current form is principally an instrument by Jan van Loo (a Zwolle native and one of the most important 19th-century organ-builders active in Overijssel and Gelderland) -the significance of the building for the oeuvre of J.W. Bosboom Sr. -the place the building occupies within the stylistic development of the (Christian) Reformed church building; this is expressed in the relatively rich detailing -the relationship with the medieval city wall and Straatmakerstoren -the urban-planning significance of its location at the Ter Pelkwijkpark, which forms part of the medieval defensive fortification of the city transformed around 1875 into a city walk

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map