Rijksmonumentenregister · Netherlands
Waterkering en -doorlaat, Sluizencomplex Antumerweg
Garnwerd,Feerwerd, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Sluizencomplex Antumerweg, Feerwerd en Garnwerd, Garnwerd,Fe Garnwerd,Feerwerd (Westerkwartier 20)
- Place
- Garnwerd,Feerwerd
- Municipality
- Westerkwartier
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.31997, 6.46961
- Monument number
- 398903
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Lordship of Groninga. Groeninga Domini" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Aduarderzijlen. Markant in het landschap en de tot 1877 zeekerende Reitdiepdijk gelegen SLUIZENCOMPLEX, gesitueerd daar waar het Aduarderdiep uitmondt in het Reitdiep en bestaande uit de oude of westelijke sluis uit 1706 en de nieuwe of oostelijke sluis uit 1867. Sedert de afsluiting van het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 hebben de sluizen hun zeekerende functie verloren en is de Reitdiepdijk tot slaperdijk geworden, welke laatste functie is komen te vervallen door de afsluiting van de Lauwerszee in 1969.
Tot het complex behoort het eveneens beschermde zijlwachtershuis uit 1706.(apart monumentnummer 15550).
Oude of westelijke sluis. Eenvoudige enkele uitwateringssluis, gebouwd in 1706 op last van het bestuur van het Aduarderzijlvest en overwegend opgetrokken uit harde rode handvormsteen met hoekstenen en dekstukken; ijzeren klampen, ankers, doken e.d. In 1969 zijn de houten eb- en vloeddeuren verwijderd. De ijzeren ogen zijn nog aanwezig. Op elk der sluishoofden staat nog een ijzeren lier, vermoedelijk afkomstig van de nieuwe of oostelijke sluis uit 1867. De oorspronkelijke bakstenen boogbrug met ijzeren leuningen is in 1914 door de huidige opengewerkte betonnen brug vervangen.
Nieuwe of oostelijke sluis zogenoemde Kokersluis, gebouwd in 1867 op last van het bestuur van het Waterschap Westerkwartier ter ontlasting van de oude of westelijke sluis uit 1706. Uit grauwe handvormsteen opgetrokken dubbele uitwateringssluis met doorgetrokken binnen- en buitenvleugelmuren; hardstenen hoekstukken en dekstenen en ijzeren klampen, ankers en doken e.d.
De sluis is aan landzijde verlevendigd door de toepassing van nissen en in gele baksteen uitgevoerd siermetselwerk. Tegen de oostzijde van de sluismuur is een zandstenen peilschaal aangebracht; op het middenhoofd aan landzijde ligt een steen met de volgende inscriptie:
WATERSCHAP WESTERKWARTIER, JONKH. E. de WENDT ALBERDA van EKENSTEIN, voorzitter van het hoofdbestuur, heeft op den 29 juny 1867 aan deze sluis den eersten steen gelegd in tegenwoordigheid van de heeren: L.H. van Hemmen, J.T. Wieringa, K.J. Sikkens, P.J. Schuiringa, J. van Weerden, D. Beukema, L.J. Auwema, J.W. Akkerman, voorzitter van de onderdeels besturen en leden van het hoofdbestuur
De brug aan landzijde heeft ijzeren leuningen die, evenals de betonnen brug van de oude of westelijke sluis, uit 1914 zouden kunnen dateren. In 1895 zijn uitvoerige herstel- en vernieuwingswerkzaamheden uitgevoerd. Vermoedelijk zijn bij die gelegenheid de ijzeren lieren verwijderd, respectievelijk naar de nieuwe of oostelijke sluis verplaatst. Evenals bij de westelijke sluis, zullen in 1969 de eb- en vloeddeuren zijn verwijderd.
Sluizencomplex bestaande uit de oude of westelijke sluis (1706) en de nieuwe of oostelijke sluis (1867) van algemeen belang wegens
-ouderdom
-de betekenis voor de waterstaatkundige geschiedenis van de provincie Groningen, in het bijzonder voor die van het tot 1864 actieve Aduarderzijl-vest en zijn opvolger het Waterschap Westerkwartier
-de architectonische vormgeving van met name de nieuwe of oostelijke sluis
-de markante ligging in het landschap en in de eertijds zeewerende Reitdiepdijk
-de historisch-functionele relatie met het eveneens beschermde zijlhuis uit 1706.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Aduarderzijlen. Markedly situated in the landscape and in the Reitdiepdijk, which protected against the sea until 1877, a SLUICE COMPLEX, situated where the Aduarderdiep opens into the Reitdiep and consisting of the old or western sluice from 1706 and the new or eastern sluice from 1867. Since the closure of the Reitdiep at Zoutkamp in 1877 the sluices have lost their sea-protecting function and the Reitdiepdijk has become a sleeping dike, which latter function ceased through the closure of the Lauwerszee in 1969.
The complex includes the likewise protected sluice-keeper's house from 1706. (separate monument number 15550).
Old or western sluice. Simple single drainage sluice, built in 1706 by order of the board of the Aduarderzijlvest and built predominantly of hard red handmoulded brick with corner stones and covering stones; iron cramps, anchors, sills etc. In 1969 the wooden ebb and flood gates were removed. The iron eyes are still present. On each of the sluice heads stands still an iron winch, presumably originating from the new or eastern sluice from 1867. The original brick arch bridge with iron railings was replaced in 1914 by the present open-work concrete bridge.
New or eastern sluice so-called Kokersluis, built in 1867 by order of the board of the Waterschap Westerkwartier to relieve the old or western sluice from 1706. A double drainage sluice built up of grey handmoulded stone with wing walls carried through internally and externally; hardstone corner pieces and covering stones and iron cramps, anchors and sills etc.
The sluice is enlivened on the land side by the application of recesses and decorative brickwork executed in yellow brick. Against the east side of the sluice wall a sandstone water-level gauge has been applied; on the central head on the land side lies a stone with the following inscription:
WATERSCHAP WESTERKWARTIER, JONKH. E. de WENDT ALBERDA van EKENSTEIN, chairman of the main board, laid the foundation stone of this sluice on 29 June 1867 in the presence of the gentlemen: L.H. van Hemmen, J.T. Wieringa, K.J. Sikkens, P.J. Schuiringa, J. van Weerden, D. Beukema, L.J. Auwema, J.W. Akkerman, chairman of the divisional boards and members of the main board
The bridge on the land side has iron railings which, like the concrete bridge of the old or western sluice, could date from 1914. In 1895 extensive repair and renewal works were carried out. Presumably the iron winches were at that time removed, respectively transferred to the new or eastern sluice. As with the western sluice, in 1969 the ebb and flood gates will have been removed.
Sluice complex consisting of the old or western sluice (1706) and the new or eastern sluice (1867) of general significance because of
-age
-the significance for the watermanagement history of the province of Groningen, particularly for that of the Aduarderzijlvest, active until 1864, and its successor the Waterschap Westerkwartier
-the architectural design of in particular the new or eastern sluice
-the marked situation in the landscape and in the formerly sea-protecting Reitdiepdijk
-the historically functional relationship with the likewise protected sluice-keeper's house from 1706.
Nearby in the register
- Bedieningsgebouw, Zijlsterweg 20Bedieningsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Zijlsterweg 6Woonhuisunder 1 mi
- Bijgebouw, Allersmaweg bij 64Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- SchaphalsterzijlWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.