Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gooiland
Hilversum, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Horeca
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Emmastraat 2, 1211 NG Hilversum (and others)
- Place
- Hilversum
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.22172, 5.17749
- Monument number
- 348807
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Door J. Duiker en na diens overlijden door B. Bijvoet, met medewerking van P. Elling en G.W. Tuynman, volgens de principes van het Nieuwe Bouwen, ontworpen samenstel van gebouwen, in oorsprong bestemd voor hotel, cafe, restaurant, winkel met twee bovenwoningen en schouwburg, genaamd Gooiland en daterend uit 1934-36.
De verschillende functies van de aan elkaar gebouwde, deels in elkaar overlopende onderdelen komen tot uitdrukking in de daarop afgestemde vormgeving, in samenhang met de situering van het destijds beschikbare bouwkavel.
Het U-vormig hotel-gedeelte telt vier bouwlagen, terwijl het daartussenin, in het oostelijk deel gelegen cafe-restaurant een bouwlaag heeft, met dakterras, en geprojecteerd is langs het gebogen tracee van Langestraat en Emmastraat.
Direct grenzend aan de gerende oostelijke cafe-vleugel bevindt zich het in oorsprong vier en een halve (nu vijf en een halve) bouwlagen tellend volume, waarin beneden een winkel is ondergebracht en in oorsprong op de verdiepingen twee bovenwoningen, gescheiden door een tussengelegen berging.
De in verschillende bouwhoogten uitgevoerde schouwburg is met licht concave voorgevel aan de Luitgardeweg geprojecteerd, met stoep en luifel boven de ingang.
Het geheel is onderkelderd en opgetrokken met behulp van een staalskelet, waarbij de verschillend omklede, merendeels ronde kolommen inwendig per verdieping een smaller staalprofiel bezitten en waarbij deels gewapend beton-vloeren en deels houten balken-vloeren op stalen liggers zijn toegepast.
Alle bouwvolumes zijn plat afgedekt.
De gevels zijn voorzien van repeterende vensters in smalle stalen kozijnen van verschillend, doch op een vaste verhouding gebaseerd formaat, en van stalen borstweringen, afgewisseld met langwerpige, lichtbeige gekleurde geglazuurde tegels op een bakstenen vulling, en met verglaasde stenen, naast een witte bepleistering.
In het hotelgedeelte zijn de kamers op de twee bovenverdiepingen aan een doorlopend balcon met stalen buisleuningen gesitueerd en op de eerste verdieping rondom de open binnenhof van het dakterras met vijver, waarbij de bij de hoeken afgeronde balcons bij de uiteinden aan de noordzijde zijn omgezet; de betegelde noordgevels zijn verder blind.
De gevels rondom het terras zijn hoofdzakelijk gevuld met staal en glas, onderbroken door de vooruitspringende, langgerekte, rechthoekige lifttoren te rechterzijde langs de middengevel; de toren bevat links een langgerekte, drie ramen brede vensterpartij en is rechts betegeld, terwijl de zijgevels gepleisterd zijn, en wordt voorts bekroond door een ovaalvormig, betegeld luchtkanaal met bord.
De westgevel bevat in de bovenbouw langgerekte vensterpartijen van telkens drie staalramen boven elkaar en twee (bij de hoeken) of drie (in het midden) ramen naast elkaar, afgewisseld door zes betegelde muurdammen. In de gedeeltelijk gewijzigde onderbouw resteren nog de met verticale glasruiten in smalle stalen sponningen gevulde puien van de tussen- en eerste verdieping.
De licht concave zuidgevel, nabij de schouwburg, heeft dezelfde indeling als de terrasgevels en bevat op de tweede verdieping eveneens een doorlopend balcon met stalen buisleuningen. De toevoeging van de huidige toplaag, in verwante trant, is van later datum.
De door latere aanbouw (die buiten de bescherming valt) deels aan het zicht onttrokken oostgevel volgt een van een kleine inkeping voorziene rooilijn - waarbij ter plaatse van de sprong de muur op de beganegrond te weerszijden van de kolom uit verglaasde stenen bestaat - en bevat verder soortgelijke vensterpartijen als de bovenbouw van de westgevel.
In de segmentvormige onderbouw was in oorsprong in de westelijke helft voor het hotel en restaurant gereserveerd, terwijl het cafe alleen in het oostelijk deel was ondergebracht.
Aan de noordzijde wordt de onderbouw gemarkeerd door de op zeven kolommen steunende dakluifel en de betegelde sokkel, die onderbroken wordt door de iets excentrisch gesitueerde stoep ten behoeve van de ingangspartij; geheel links bevindt zich een kleinere stoep voor het terras.
De hoofdingang bevat twee in glazen cilinders gevatte draaideuren (vervaardigd door de firma C. Koops te Scheveningen) die in oorsprong toegang gaven tot respectievelijk cafe en hotelhal. De teruggerooide gevels waren grotendeels gevuld met glasvlakken in smalle stalen kozijnen, waarbij de gebogen ruiten van de hotelhal nog resteren en waarbij bij de bovenlichten een smallere maat is gehanteerd dan bij de grote benedenramen, die ten dele als verticale schuifpuien fungeerden. Ook op de teruggerooide tussenverdieping bestaan de gevels grotendeels uit glasvlakken en stalen borstweringen.
Inwendig bevatten de slechts door enkele kolommen gedeelde publieke ruimten beneden een U-vormige tussenverdieping, die in oorsprong door middel van vides, insteekvloeren en open trappen daarmee in een open, visueel de ruimtewerking versterkende, verbinding stond. In het hotelgedeelte resteren nog de met roodkoper beklede kolommen in de hal, de indirect verlichte klok en hoofdtrap met verchroomde buisleuningen, alsmede de dito loopbrug naar de vroegere theezaal en de inmiddels verplaatste portiersloge.
In het cafe resteert nog de gebogen stalen trap naar de insteek, nabij het verglaasde gevelgedeelte.
Het aan de oostzijde van het hotel-cafe gesitueerde blok winkelwoningen bevat aan de straatzijde beneden links een etalage en rechts het betegelde ingangsportiek; de voormalige woningen daarboven zijn links voorzien van grote, in totaal tien ramen brede vensterpartijen en van stalen borstweringen, die alle bij de ZO-hoek zijn omgezet, en bij de licht teruggerooide rechterpartij van vierkante balcons met stalen buisleuningen, waarvan de betegelde borstweringen naar buiten uitsteken; de bovenste bouwlaag is een latere toevoeging in verwante trant. De gebogen oostgevel is verder betegeld, en was in oorsprong vrijwel blind. Aan de zuidzijde bevindt zich een balcon met stalen buisleuningen voor de verder uit staal en glas bestaande gevel ter breedte van zeven vensterassen.
De in oorsprong slechts door middel van een foyer met het hotel-cafe verbonden schouwburg bevat een enigszins trapeziumvormige voorbouw, met licht concave voorgevel, en drie bouwlagen, waarin beneden hoofdingang en vestibule zijn ondergebracht, op de tussenverdieping in oorsprong een veilingszaal en conferentiekamer, en op de bovenverdieping een vestiaire, die aan de NO-zijde een twee ramen hoge vensterpartij bezit ter breedte van zeventien ramen, afgesloten door een stalen borstwering. Op de top bevindt zich de ingezwenkte teruggerooide, van brutglas voorziene filmcabine met spiltrap op de ZO-hoek en een vrijstaande buitenkolom die de rechtdoorgetrokken dakluifel en de daarop rustende, blokvormige ventilatietoren met gepleisterde gevels ondersteund. Bij de NO-hoek bevindt zich over vrijwel de volle gevelhoogte aan weerszijden een langgerekte, telkens twee ramen brede vensterpartij.
Meer achterwaarts is de afgeronde zijvleugel gesitueerd met het hoofdtrappenhuis, verlicht door een zes ramen brede, gebogen vensterpartij over vrijwel de volle gevelhoogte, en in oorsprong bevond zich bij de knik de uitgebouwde nood-uitgang in de overigens betegelde gevel.
Bij de ZO-hoek is een in oorsprong met brutglas gedichte cilinder uitgebouwd rondom de spiltrap naar de veilingszaal.
De betegelde voorgevel is verder voorzien van het opschrift SCHOUWBURG GOOILAND in stalen letters in een voor Duiker kenmerkende typografie, boven de luifel.
Het direct aan de voorbouw grenzende, eigenlijke schouwburg-gedeelte, met theaterzaal en toneeltoren, is ondergebracht in een gepleisterd, blokvormig bouwvolume, dat bij de aansluiting met de voorbouw een afgeronde hoek bezit, en voorts aan de zuidzijde slechts door de nood-uitgangen wordt doorbroken.
In de oorspronkelijk indirect verlichte zaal is een balcon aangebracht door middel van een oplopende insteek.
Gooiland-gebouwen - hotel, cafe, restaurant, woonwinkelpand, schouwburg - vanwege de algehele architectonische en technische vormgeving een representatief voorbeeld van de Nederlandse bijdrage aan het Nieuwe Bouwen uit de periode 1920-40 van algemeen belang wegens de betekenis voor de ontwikkeling van de moderne architectuur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Designed by J. Duiker and after his death by B. Bijvoet, with the collaboration of P. Elling and G.W. Tuynman, according to the principles of the Nieuwe Bouwen, an ensemble of buildings, originally intended for hotel, cafe, restaurant, shop with two upper dwellings and theatre, named Gooiland and dating from 1934-36.
The different functions of the adjoining, partly interweaving components are expressed in the design adapted to them, in conjunction with the situation of the building plot then available.
The U-shaped hotel section comprises four storeys, while the cafe-restaurant situated therein, in the eastern part, has one storey, with roof terrace, and is designed along the curved course of Langestraat and Emmastraat.
Directly adjoining the projecting eastern cafe wing is the volume originally comprising four and a half (now five and a half) storeys, in which a shop is accommodated below and originally on the floors two upper dwellings, separated by an intervening storage space.
The theatre executed in different building heights is designed with a slightly concave front facade on Luitgardeweg, with stoop and canopy above the entrance.
The whole is undercellared and erected with the aid of a steel skeleton, whereby the differently clad, mostly round columns internally per storey have a narrower steel profile and whereby partly reinforced concrete floors and partly wooden beam floors on steel beams are applied.
All building volumes are finished flat.
The facades are provided with repetitive windows in narrow steel frames of different, but on a fixed proportion based format, and steel balustrades, alternated with elongated, light beige coloured glazed tiles on a brick infill, and with glazed bricks, alongside white plasterwork.
In the hotel section the rooms on the two upper storeys are situated at a continuous balcony with steel tube railings and on the first floor around the open inner courtyard of the roof terrace with pond, whereby the balconies rounded at the corners are converted at the ends on the north side; the tiled north facades are further blank.
The facades around the terrace are mainly filled with steel and glass, interrupted by the projecting, elongated, rectangular lift tower on the right side along the middle facade; the tower contains on the left an elongated, three windows wide window section and is tiled on the right, while the side facades are plastered, and is further crowned by an oval, tiled air duct with board.
The west facade contains in the upper structure elongated window sections of three steel windows respectively above one another and two (at the corners) or three (in the middle) windows beside one another, alternated by six tiled wall piers. In the partially altered ground floor remain the panes filled with vertical glass panes in narrow steel rebates of the intermediate and first floor.
The slightly concave south facade, near the theatre, has the same layout as the terrace facades and contains on the second floor likewise a continuous balcony with steel tube railings. The addition of the current top storey, in related manner, is of later date.
The east facade, partly obscured from view by later extensions (which are outside the protection), follows a building line provided with a small indentation - whereby at the location of the step the wall on the ground floor on either side of the column consists of glazed bricks - and further contains similar window sections as the upper structure of the west facade.
In the segmental lower structure was originally in the western half reserved for the hotel and restaurant, while the cafe was only accommodated in the eastern part.
On the north side the lower structure is marked by the roof canopy supported on seven columns and the tiled base, which is interrupted by the slightly eccentric positioned stoop for the entrance section; furthest to the left is a smaller stoop for the terrace.
The main entrance contains two revolving doors encased in glass cylinders (manufactured by the firm C. Koops in Scheveningen) which originally gave access to respectively cafe and hotel hall. The recessed facades were largely filled with glass panes in narrow steel frames, whereby the curved panes of the hotel hall still remain and whereby at the fanlights a narrower size is used than at the large basement windows, which partly functioned as vertical sliding windows. Also on the recessed intermediate floor the facades largely consist of glass panes and steel balustrades.
Internally the public spaces below, divided only by a few columns, contain a U-shaped intermediate floor, which was originally through means of voids, inserted floors and open stairs in an open, visually strengthening the spatial effect, connection. In the hotel section remain the columns clad with red copper in the hall, the indirectly lit clock and main stair with chromed tube railings, as well as the likewise footbridge to the former tea room and the meantime relocated porter's lodge.
In the cafe remains the curved steel stair to the insert, near the glazed facade section.
The block of shop-dwellings situated on the east side of the hotel-cafe contains at street level below left a shopfront and right the tiled entrance vestibule; the former dwellings above are on the left provided with large, in total ten windows wide window sections and steel balustrades, which are all converted at the SE corner, and at the slightly recessed right part of square balconies with steel tube railings, whose tiled balustrades project outward; the uppermost storey is a later addition in related manner. The curved east facade is further tiled, and was originally virtually blank. On the south side is a balcony with steel tube railings for the otherwise steel and glass facade across the width of seven window axes.
The theatre, originally only connected to the hotel-cafe by means of a foyer, contains a somewhat trapezoidal front structure, with slightly concave front facade, and three storeys, in which below main entrance and vestibule are accommodated, on the intermediate floor originally an auction room and conference room, and on the upper floor a cloakroom, which on the NE side has a two windows high window section across the width of seventeen windows, closed off by a steel balustrade. At the top is the recessed, provided with rough glass film cabin with spiral stair at the SE corner and a freestanding external column which supports the continuous extended roof canopy and the block-shaped ventilation tower resting on it with plastered facades. At the NE corner is across virtually the full facade height on either side an elongated, each two windows wide window section.
Further back is situated the rounded side wing with the main staircase, lit by a six windows wide, curved window section across virtually the full facade height, and originally at the bend was the projecting emergency exit in the otherwise tiled facade.
At the SE corner a cylinder originally sealed with rough glass is built out around the spiral stair to the auction room.
The tiled front facade is further provided with the inscription SCHOUWBURG GOOILAND in steel letters in a typography characteristic of Duiker, above the canopy.
The actual theatre section, with auditorium and theatre tower, directly adjoining the front structure, is accommodated in a plastered, block-shaped building volume, which at the junction with the front structure has a rounded corner, and further on the south side is only broken through by the emergency exits.
In the originally indirectly lit auditorium a balcony is provided by means of a rising insert.
Gooiland buildings - hotel, cafe, restaurant, shop-dwelling, theatre - by virtue of the overall architectural and technical design a representative example of the Dutch contribution to the Nieuwe Bouwen from the period 1920-40 of general importance owing to the significance for the development of modern architecture.
Nearby in the register
- Emma-apotheekGezondheidszorgunder 1 mi
- Kerk, Emmastraat 5Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De SchaapskooiVergadering en verenigingunder 1 mi
- Pastorie(F), Emmastraat 7Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.