Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Goliathspad 1 Eemshaven (Het Hogeland 20)
Eemshaven, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Goliathspad 1 Eemshaven (Het Hogeland 20)
- Place
- Eemshaven
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.44713, 6.78451
- Part of complex
- 527123
- Monument number
- 21311
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Lordship of Groninga. Groeninga Domini" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
OMSCHRIJVING MOLEN GOLIATH
Inleiding
De molen 'Goliath' is een POLDERMOLEN of wind-vijzelmolen van het type achtkante bovenkruier. De meest noordelijke van de Groninger poldermolens is zoals de meeste poldermolens een grondzeiler. 'De Goliath' is gebouwd in 1897 ter vervanging van zijn voorganger die in dat jaar door brand werd verwoest. De eerste, waarschijnlijk in 1851 gebouwde 'Goliath' was hier geplaatst in 1882 en stond voorheen in de buurt van de Winschoterhoogebrug aan de Pekelder Aa. Opdrachtgever tot de bouw van de vervangende molen was het bestuur van het Waterschap de Eemspolder. Uitvoerder van de bouwwerkzaamheden was de molenbouwer G. Stuivinga uit Warffum, die gebruik maakte van door J. Klippus uit Bedum gemaakte tekeningen. De op het bestaande metselwerk van zijn voorganger gebouwde molen heeft een vlucht van 23.50 meter, was oorspronkelijk voorzien van twee vijzels en heeft een windas uit de gieterijen van de Prins van Oranje te 's-Gravenhage. In 1949 en 1971 is de molen gerestaureerd en in 1994 voorzien van een nieuwe rietdekking. In 1979 werd de molen buiten werking gesteld toen het poldergemaal bij Spijk in gebruik werd genomen. De molen werd vervolgens overgenomen door de Stichting de Groninger Molen. Vrijwillige molenaars zorgen sindsdien voor het onderhoud en het beheer van de nog volledig maalklare molen.
Omschrijving
De molen staat op een brede landtong en een kunstmatige verhoging, waarin zich de twee vijzels bevinden. Aan de inlaatzijde (zuidzijde) staat de waterinlaatopening van de bovenste, houten vijzel in een betonnen wand. Aan de zijde met de wateruitloop is de wand opgetrokken in schone baksteen en heeft hier een ruime rondboogvormige opening voor een gewelf. De achtkante molen heeft een onderbouw van schone baksteen en een met riet gedekte romp. De kop is eveneens met riet gedekt. De gemetselde onderbouw is op de hoeken voorzien van lisenen en bevat een deur en enkele kleine vensters. De zich verjongende, concaaf gewelfde romp is eveneens voorzien van enkele rechtgesloten vensters. Uit het afgeplatte, van een decoratieve baard voorziene, houten deel van de uitkragende kop steekt de gietijzeren wiekas, die is versierd met een ster. Aan de westzijde van de molen loopt de tussen de Eemspolderdijk en de Uithuizerpolderdijk gesitueerde molentocht. Deze maakt een bocht onder de Eemspolderdijk en gaat daar verder als de Eemspolder Bermsloot. In de westelijke oever van de wateruitloop bevindt zich een duiker, die de uitloop met de molentocht verbindt.
Waardering
De poldermolencomplex is van algemeen belang vanwege de grote cultuurhistorische en ensemblewaarde:
- als een bijzondere uitdrukking van een landschappelijke ontwikkeling en als een belangrijk en nog compleet overblijfsel van de geschiedenis van de inpoldering van Noord-Groningen. De molen is tevens van groot belang als een bijzonder en beeldbepalend element in het wijdse Groninger polderlandschap.
- vanwege de bijzondere situering, vanwege de nauwe ruimtelijk-visuele en functionele samenhang met de bijbehorende complexonderdelen en omdat de molen onlosmakelijk is verbonden met het omringende polderlandschap, waarin het een bijzonder element vormt;
- vanwege de herkenbaarheid en vanwege de gaafheid van in- en exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
DESCRIPTION OF THE GOLIATH MILL
Introduction
The mill 'Goliath' is a POLDER MILL or wind screw mill of the octagonal self-turning type. The northernmost of the Groningen polder mills is, like most polder mills, a mud miller. 'De Goliath' was built in 1897 to replace its predecessor which was destroyed by fire that year. The first 'Goliath', probably built in 1851, was placed here in 1882 and previously stood near the Winschoterhoogebrug on the Pekelder Aa. The board of the Waterschap de Eemspolder commissioned the construction of the replacement mill. The builder of the construction works was the mill builder G. Stuivinga from Warffum, who made use of drawings made by J. Klippus from Bedum. The mill, built on the existing masonry of its predecessor, has a sail span of 23.50 metres, was originally provided with two screws and has a windlass from the foundries of the Prince of Orange in The Hague. In 1949 and 1971 the mill was restored and in 1994 provided with new reed thatching. In 1979 the mill was taken out of service when the polder sluice at Spijk was put into operation. The mill was subsequently taken over by the Stichting de Groninger Molen. Volunteer millers have since been responsible for the maintenance and management of the still fully operational mill.
Description
The mill stands on a broad spit of land and an artificial elevation, in which the two screws are housed. On the inlet side (south side) the water inlet opening of the upper wooden screw is located in a concrete wall. On the side with the water outlet the wall is built in clean brick and has here a spacious round-arch opening for a vault. The octagonal mill has a substructure of clean brick and a reed-thatched body. The cap is also reed-thatched. The masonry substructure is provided with pilasters at the corners and contains a door and a few small windows. The tapering, concavely vaulted body is also provided with a few straight-closed windows. From the flattened wooden part of the projecting cap, provided with a decorative beard, protrudes the cast-iron shaft, which is decorated with a star. On the west side of the mill runs the mill ditch situated between the Eemspolderdijk and the Uithuizerpolderdijk. This makes a bend under the Eemspolderdijk and continues there as the Eemspolder Bermsloot. In the western shore of the water outlet is a culvert, which connects the outlet with the mill ditch.
Valuation
The polder mill complex is of general interest because of its great cultural-historical and ensemble value:
- as a special expression of a landscape development and as an important and still complete relic of the history of the reclamation of North Groningen. The mill is also of great importance as a particularly distinctive and landscape-defining element in the vast Groningen polder landscape.
- because of its special location, because of the close spatial-visual and functional coherence with the associated complex components and because the mill is inextricably linked to the surrounding polder landscape, in which it forms a distinctive element;
- because of its recognizability and because of the integrity of interior and exterior.
Nearby in the register
- Spuisluis, Goliathspad bij 1Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Sluiswachterswoning(K), Goliathspad 3Dienstwoningunder 1 mi
- Boerderij, Dwarsweg 34Boerderij2 mi
- Bakkerij, M.H. Trompstraat 13Nijverheid2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.