TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kerk, Raadhuisplein 2

Etten-Leur, Noord-Brabant, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Address
Raadhuisplein 2, 4873 BH Etten-Leur
Place
Etten-Leur
Province
Noord-Brabant
Country
Netherlands
Coordinates
51.56931, 4.63529
Monument number
15401

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

3 historical maps cover this location, the earliest the 1570 map "(18) Zelandicarum Insvlarum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Nederlands Hervormde Kerk. Het eerste vermeldt in 1261 als dochter der kerk van Gilze, gewijd aan de H.H. Lambertus en Catharina. In 1316 tot parochiekerk verheven en vervangen door een kleine driebeukige kerk, met behoud van de oude toren. Deze kerk werd op haar beurt van 1440 tot ongeveer 1500 vervangen door een grote, driebeukige hallenkerk, weer met behoud van de oude toren. In 1584 werd de kerk door brand verwoest, waarna tussen 1593 en 1606 alleen het middenschip (van zijmuren voorzien) en de drie koren (de zijkoren van westgevels voorzien) hersteld werden. De zijbeuken bleven als ruïne tot 1771 bestaan. In 1732 stortte de oude toren in waardoor het middenschip opnieuw verwoest werd. Bij de drie koren werd dan in 1771 naar ontwerp van Phillip Willem Schonck een nieuwe toren gebouwd, die een zeer harmonische versmelting van classicistische en gotische stijlkenmerken laat zien. In 1821 werden de zijkoren gesloopt. De huidige kerk bestaat dus uit: een 5/10 gesloten vier traveeën diep koor (intercolumnien in 1821 dichtgemetseld); de vensters in de sluiting hebben geprofileerde negen; in de steunberen natuurstenen hoekblokken, inwendig zijn de oude zuilen met lijstkapitelen nog herkenbaar; een bakstenen toren met overhoekse steunberen. Inventaris: eiken preekstoel (rond 1580), klankbord (rond 1650) met gesneden panelen; doophek (tweede helft XVIIe eeuw); koperen lezenaar en doopbekkenhouder (eveneens tweede helft XVIIe eeuw). Orgelgalerij op twee Dorische zuilen (rond 1650). Hardstenen zerken, o.a. met wapens uit 1588, 1630 en van Jan Dirven (1664) en zijn vrouw. Een klok uit 1667 in de oorlog weggevoerd. De kerk gerestaureerd na (lichte) oorlogsschade in 1957.

De uit 1771 daterende vierkante bakstenen toren met overhoekse beren en een driehoekig uitgebouwde traptoren is in vier geledingen opgebouwd, die gescheiden zijn door waterlijsten. in de bovenste geleding bevinden zich telkens twee spitsbogige galmgaten; de spits is tot een achtkant ingesnoerd en met een open koepeltje bekroond. In de derde geleding van de toren bevindt zich het achttiende eeuwse torenuurwerk, dat buiten gebruik is gesteld. De vier wijzerplaten op het onderste deel van de achtkant worden thans "bediend" door een modern uurwerk.

Het smeedijzeren torenuurwerk is geplaatst op een houten onderstel, hoog ca. 75 cm, breed ca. 60 cm en lang ca. 2 meter. In het uurwerk bevinden zich drie grote spillen, waarvan er twee nog in het bezit zijn van een zwengel. Er is enige corrosie te bespeuren, overigens lijkt het werk gangbaar.

Op de slinger(?) staat vermeld 1852... H. Wasgen te Etten, op de bovenzijde van het uurwerk is een plaatje gemonteerd met daarop: 1950 gerestaureerd, Etten, C.A. Vergouwen. In de orgelkas van J. Zeemans uit 1699 bevindt zich een eenklaviers orgel met nog enig pijpwerk van Zeemans. Het overige oude pijpwerk is van J.C. Smidt uit 1815. In 1990 is het orgel gereconstrueerd naar de toestand van Schmidt.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Dutch Reformed Church. First mentioned in 1261 as a daughter church of the church of Gilze, dedicated to Sts. Lambertus and Catharina. Elevated to a parish church in 1316 and replaced by a small three-aisle church, with retention of the old tower. This church was in turn replaced between 1440 and approximately 1500 by a large, three-aisle hall church, again with retention of the old tower. In 1584 the church was destroyed by fire, after which between 1593 and 1606 only the nave (provided with side walls) and the three choirs (the side choirs provided with west gables) were restored. The side aisles remained as a ruin until 1771. In 1732 the old tower collapsed, destroying the nave anew. At the three choirs a new tower was then built in 1771 to the design of Phillip Willem Schonck, which shows a very harmonious fusion of classicist and gothic stylistic features. In 1821 the side choirs were demolished. The present church thus consists of: a 5/10 closed four-bay deep choir (intercolumniations bricked up in 1821); the windows in the closure have moulded nines; in the buttresses natural stone corner blocks, internally the old columns with list capitals are still recognisable; a brick tower with diagonal buttresses. Inventory: oak pulpit (circa 1580), sounding board (circa 1650) with carved panels; baptismal gate (second half 17th century); brass lectern and baptismal font holder (likewise second half 17th century). Organ gallery on two Doric columns (circa 1650). Hardstone gravestones, including those with coats of arms from 1588, 1630 and of Jan Dirven (1664) and his wife. A bell from 1667 removed during the war. The church restored after (light) war damage in 1957.

The square brick tower dating from 1771 with diagonal buttresses and a triangularly projecting stair tower is built up in four storeys, which are separated by drip mouldings. In the uppermost storey there are each time two pointed-arch sound holes; the spire is tapered to an octagon and crowned with an open cupola. In the third storey of the tower is located the eighteenth-century tower clock, which has been put out of use. The four clock faces on the lower part of the octagon are now "operated" by a modern clock mechanism.

The wrought-iron tower clock is mounted on a wooden frame, approximately 75 cm high, approximately 60 cm wide and approximately 2 metres long. The clock contains three large spindles, two of which still have a crank. There is some corrosion visible, otherwise the work appears to be functioning.

On the pendulum(?) is noted 1852... H. Wasgen at Etten, on the top of the clock is mounted a plate with on it: 1950 restored, Etten, C.A. Vergouwen. In the organ case of J. Zeemans from 1699 there is a single-manual organ with some pipework still by Zeemans. The remaining old pipework is by J.C. Smidt from 1815. In 1990 the organ was reconstructed to the state of Schmidt.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map