Rijksmonumentenregister · Netherlands
IJzeren Brug
Werkhoven, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Beverweert, Werkhoven, Werkhoven Werkhoven (Bunnik 26)
- Place
- Werkhoven
- Municipality
- Bunnik
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03313, 5.24755
- Part of complex
- 532492
- Monument number
- 532502
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Ijzeren brug (Werkhoven, Beverweert).
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
IJZEREN BRUG (Werkhoven, Beverweert) gelegen ten noorden van het dorp Werkhoven en onderdeel van de Molenhoeflaan / Beverweertseweg. Ter plaatse heeft eerder een (houten) brug gelegen, maar deze is vervangen bij de bestemming van de Kromme Rijn tot inundatiekanaal, rond 1870. De militaire achtergrond van de brug is indirect afleesbaar via de relatief zware constructie; de functie is echter zowel civiel als militair geweest. Er zijn vanaf ongeveer 1870 meerdere bestaande bruggen over de Kromme Rijn vervangen of nieuwe gelegd. Dit gebeurde vanwege verbreding van de rivier en/of omdat ze een functie binnen de landsverdediging moesten gaan vervullen als onderdeel van een 'terugtochtweg'. Ze dienden dan voor troepen van het Nederlandse veldleger die vanuit de Grebbelinie terug gingen op de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Na de terugtrekking van deze troepen diende een voorbereide vernieling van de bruggen plaats te vinden. Enige van de bruggen - in verschillende uitvoeringen - bestaan intussen nog in meer of minder authentieke vorm. Het ophalen of verwijderen / vernietigen van bruggen is sinds de oudheid een middel om indringers te weren. Niet alleen werd zo de passage van een waterloop, een droge of een natte gracht of een terreindiepte belemmerd dan wel vertraagd, maar ook moest een aanvaller zelf zorgen voor middelen om de barrière eventueel zelf te nemen. Houten bruggen waren relatief snel te vernietigen, desnoods door ze in brand te steken. Stenen bruggen vergden een grotere en meer tijdrovende ingreep, al kon een springlading soms snel het gewenste effect sorteren. Met de komst van ijzeren bruggen - in de loop van de 19e eeuw op grote schaal toegepast in vele varianten - bleef de tweede mogelijkheid bestaan, maar verdween de eerste. Het opblazen van bruggen was kapitaalvernietiging en gebeurde alleen in uiterste noodzaak. Een manier waarop ijzeren bruggen afgesloten konden worden was die van het uitnemen of ontoegankelijk maken van (kleine) delen ervan. Dit laatste is bij deze brug niet het geval geweest daar de liggers van hoofd tot hoofd reiken. De brug ligt in en aan de Molenhoeflaan / Beverweertseweg, die behoorde tot de terugtochtwegen voor troepen van het Nederlandse veldleger. De brug ligt schuin over de Kromme Rijn en verkeert in grotendeels authentieke staat.
Omschrijving
IJZEREN BRUG (Werkhoven, Beverweert) over de Kromme Rijn en deel uitmakend van de Molenhoeflaan / Beverweertseweg. Van de scheluw gebouwde brug (lengte ca. 8 m, breedte ca. 4 m) resteren in authentieke staat de beide gemetselde landhoofden met natuurstenen elementen en aansluitend schuin uitwaarts geplaatste en tamelijk steil opgemetselde vleugels, waarin vlechtingen. De brug omvat verder nog de authentieke, genagelde ijzeren liggers, die worden ondersteund door schuin geplaatste jukken. De brug is voorzien van een wegdek van houten beplanking, dat aan weerszijden wordt geflankeerd door ijzeren leuningen op drie niveaus, waarvan de bovenste eindigen in een krul en die elk worden gedragen door acht ijzeren balusters.
Waardering
De IJZEREN BRUG (Werkhoven, Beverweert) over de Kromme Rijn en deel uitmakend van de Molenhoeflaan / Beverweertseweg is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw),
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1870, namelijk een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van de historische weg- en waterbouwkunde in de vorm van een brug voor civiele en militaire doeleinden.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
Het onderdeel is gaaf gaaf bewaard omdat het vrijwel zonder wijzigingen in functie is gebleven.
Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het een voorbeeld is van een in speciaal ten behoeve van een terugtrekkend leger tot stand gebrachte brug, die tevens een civiele functie diende.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Iron bridge (Werkhoven, Beverweert).
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
IRON BRIDGE (Werkhoven, Beverweert) located north of the village of Werkhoven and part of the Molenhoeflaan / Beverweertseweg. Previously a (wooden) bridge stood at this location, but it was replaced when the Kromme Rijn was designated as an inundation channel, around 1870. The military background of the bridge is indirectly discernible through the relatively heavy construction; however, its function was both civil and military in nature. From around 1870 onwards, several existing bridges over the Kromme Rijn were replaced or new ones built. This was done due to the widening of the river and/or because they had to fulfill a function within national defence as part of a 'retreat route'. They then served troops of the Dutch field army retreating from the Grebbelinie to the New Holland Waterline. After the withdrawal of these troops, prepared destruction of the bridges was to take place. Some of the bridges - in various designs - still exist today in more or less authentic form. The raising or removal / destruction of bridges has been a means of warding off intruders since antiquity. Not only did this impede or slow down passage across a watercourse, a dry or wet ditch or a terrain depression, but an attacker also had to provide themselves with means to take the barrier themselves. Wooden bridges were relatively quick to destroy, if necessary by setting them on fire. Stone bridges required a larger and more time-consuming intervention, although an explosive charge could sometimes quickly achieve the desired effect. With the arrival of iron bridges - applied on a large scale in many variants during the course of the 19th century - the second option remained possible, but the first disappeared. Blowing up bridges was capital destruction and happened only in utmost necessity. One way in which iron bridges could be closed was by removing or making inaccessible (small) parts of them. This was not the case with this bridge as the girders extend from end to end. The bridge is located on and at the Molenhoeflaan / Beverweertseweg, which was part of the retreat routes for troops of the Dutch field army. The bridge lies diagonally across the Kromme Rijn and is in largely authentic condition.
Description
IRON BRIDGE (Werkhoven, Beverweert) across the Kromme Rijn and forming part of the Molenhoeflaan / Beverweertseweg. Of the skew-built bridge (length approximately 8 m, width approximately 4 m), what remain in authentic condition are both masonry abutments with natural stone elements and, adjoining these, wings placed diagonally outwards and built up at a fairly steep angle, containing wattlework. The bridge further comprises the authentic, riveted iron girders, which are supported by diagonally placed yokes. The bridge is provided with a deck of wooden boarding, which is flanked on both sides by iron railings on three levels, the uppermost of which terminate in a curl and each of which is supported by eight iron balusters.
Valuation
The IRON BRIDGE (Werkhoven, Beverweert) across the Kromme Rijn and forming part of the Molenhoeflaan / Beverweertseweg is of general interest because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realized from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic construction, which was based on and arose as a result of: a. the system of inundation and access defence (19th century),
This concerns a component from around 1870, namely an expression of historical road and water construction related to military-strategic building in the form of a bridge for both civil and military purposes.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
The component is well preserved because it has remained virtually unchanged in function.
The component is representative (characteristic) because it is an example of a bridge constructed specifically for a retreating army, which also served a civil function.
Nearby in the register
- MolenhoefBoerderijunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Beverweertseweg bij 60Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Beverweertseweg bij 60Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Beverweertseweg bij 60Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.