Rijksmonumentenregister · Netherlands
Versperring, Betonnen werken Ruigenhoek-De Gagel De Bilt
De Bilt, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Versperring
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Betonnen werken Ruigenhoek-De Gagel De Bilt
- Place
- De Bilt
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12605, 5.12722
- Part of complex
- 532322
- Monument number
- 532325
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 32. Brug en inundatiesluis / damsluis met ontvangst- en lozingskommen.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BRUG EN INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS MET ONTVANGST- EN LOZINGSKOMMEN als civiel en militair waterbouwkundig ensemble van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen, vaarten en kanalen, waarmee het peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. De vaarten en kanalen waren vaak reeds ter plaatse aanwezig en vergden dan hoogstens enige aanpassing. In het poldergebied bij de Forten de Gagel en Ruigenhoek zijn verschillende waterwerken tot stand gebracht die dienden tot het inlaten van water en het nauwkeurig reguleren van de gewenste peilen van inundatievelden en fortgrachten. Er behoorden in verschillende fasen diverse typen schotbalkkeringen, damsluizen en schutten toe, waarvan er enige nog in meer of minder complete toestand aanwezig zijn. Een sluis met brug en kommen op ongeveer 300 m ten zuiden van het Fort Ruigenhoek is nog compleet aanwezig. Het werk kende zowel een civiele als een militaire functie, daar het deel uitmaakte van de grens tussen polders (Polder Gagel en Polder Achterwetering) en ook tussen inundatiekommen. Bij oorlogsdreiging kon het voor het inunderen benodigde water via de sluis worden ingelaten, waarna schotbalken konden worden ingelaten om het peil te helpen handhaven. De brug ten zuiden van het fort vormde een civiele schakel in de toegangsweg naar het Fort Ruigenhoek (Kanonsdijk / St.-Anthoniedijk). Deze dijk vormde de komkering tussen de 3de en 4de kom van het inundatiegebied ten noorden van de Lek. De brug was vermoedelijk altijd vast en was de opvolger van een duiker; het werk is rond 1873 aangelegd en is in 1998 gerestaureerd / gereconstrueerd. Ontvangst- en lozingskommen dienden om het kolkende water bij inlaten enigszins tot bedaren te laten komen om schade aan dijken en waterwerken te verminderen of te voorkomen. Op de bodem van de sluis ligt een stortebed om uitschuring te voorkomen.
Omschrijving
BRUG EN INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS in de Kanonsdijk ten zuiden van Fort Ruigenhoek. Het vermoedelijk omstreeks 1873 tot stand gebrachte werk, bestaat uit twee gemetselde landhoofden en een tussenhoofd met hierover een vaste brug (ca. 9 x 3 m) aan de westzijde. In beide doorlaten dubbele schotbalksponningen, schotbalken en vulling. De sluis en brug, met in baksteen en enkele natuurstenen blokken uitgevoerde hoofden en schuine, dalende vleugels, kent een houten brugdek met ijzeren leuningen die vijf vakken van kruislingse verbanden beslaan en gekromde uiteinden bezitten.
De ONTVANGST- EN LOZINGSKOMMEN ter weerszijden van het werk (samen ca. 50 x 20 m) vormen resten van waterbouwkundige voorzieningen ten behoeve van het voorkomen van schade bij openen van de sluis / kering en bestaan uit gegraven bassins waarin het water tot rust kon komen. De kommen zijn ongeveer rechthoekig van vorm en verhouden zich qua oppervlakte als 2 (oost) staat tot 3 (west).
Waardering
De BRUG EN INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS MET ONTVANGST- EN LOZINGSKOMMEN ten zuiden van Fort Ruigenhoek in de Kanonsdijk zijn van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van - het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw) en - de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier onderdelen die oorspronkelijk dateren van rond 1873, namelijk aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uitingen van historische weg- en waterbouwkunde: een brug en een sluis en beschermende voorzieningen.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, alsmede vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het een goed voorbeeld is van toepassing van dit type brug en sluis in een gecombineerde civiele en militaire situatie.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat hoofdvorm en bouwkundige detaillering, alsmede diverse onderdelen, mede dankzij restauratie / reconstructie, intact zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 32. Bridge and inundation lock / dam lock with reception and discharge basins.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
BRIDGE AND INUNDATION LOCK / DAM LOCK WITH RECEPTION AND DISCHARGE BASINS as a civil and military hydraulic engineering ensemble of the New Holland Waterline. The defence system of the New Holland Waterline was primarily based on the controlled flooding of (large) land areas. Controlled inundation required an ingenious system of water works, such as locks, weirs, waterways and canals, by which the water level could be set and maintained quickly and within narrow limits. The waterways and canals were often already present on site and required at most some adjustment. In the polder area near Forts de Gagel and Ruigenhoek, various water works were constructed that served to admit water and to precisely regulate the desired levels of inundation fields and fort ditches. Various types of sluice gate barriers, dam locks and sluices belonged to them in different phases, some of which are still present in more or less complete condition. A lock with bridge and basins approximately 300 m south of Fort Ruigenhoek is still completely present. The work served both a civil and military function, as it formed part of the boundary between polders (Polder Gagel and Polder Achterwetering) and also between inundation basins. In the event of war, water required for inundation could be admitted through the lock, after which sluice gates could be inserted to help maintain the level. The bridge south of the fort formed a civil link in the access road to Fort Ruigenhoek (Kanonsdijk / St.-Anthoniedijk). This dike formed the basin boundary between the 3rd and 4th basin of the inundation area north of the Lek. The bridge was presumably always fixed and was the successor to a culvert; the work was constructed around 1873 and was restored / reconstructed in 1998. Reception and discharge basins served to allow the churning water at inlets to settle somewhat in order to reduce or prevent damage to dikes and water works. On the bottom of the lock is a riprap bed to prevent erosion.
Description
BRIDGE AND INUNDATION LOCK / DAM LOCK in the Kanonsdijk south of Fort Ruigenhoek. The work, presumably constructed around 1873, consists of two masonry abutments and an intermediate pier with a fixed bridge (approximately 9 x 3 m) on the west side over it. In both passages, double sluice gate slots, sluice gates and backing. The lock and bridge, with abutments executed in brick and some natural stone blocks and sloping, descending wing walls, features a wooden bridge deck with iron railings that span five bays of cross bracing and have curved ends.
The RECEPTION AND DISCHARGE BASINS on either side of the work (together approximately 50 x 20 m) form remains of hydraulic engineering provisions for the purpose of preventing damage when opening the lock / barrier and consist of excavated basins in which water could settle. The basins are approximately rectangular in shape and are proportioned in terms of area as 2 (east) to 3 (west).
Valuation
The BRIDGE AND INUNDATION LOCK / DAM LOCK WITH RECEPTION AND DISCHARGE BASINS south of Fort Ruigenhoek in the Kanonsdijk are of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which was based on and arose as a consequence of - the system of inundation and access defence (19th century) and - the race with increasingly strengthening offensive means (19th century).
These are components originally dating from around 1873, namely expressions related to military-strategic architecture of historical road and water engineering: a bridge and a lock and protective provisions.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline, and because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative (characteristic) because it is a good example of the application of this type of bridge and lock in a combined civil and military situation.
* The component is well preserved because main form and architectural detailing, as well as various components, have remained intact, also thanks to restoration / reconstruction.
Nearby in the register
- Militair verblijfsgebouw, Betonnen werken Ruigenhoek-De Gagel De BiltMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bijgebouwen, Ruigenhoeksedijk 125Bijgebouwenunder 1 mi
- Open verdedigingswerk, Fort Ruigenhoek Groenekan (De Bilt 26)Open verdedigingswerkunder 1 mi
- Bomvrij militair object, De BiltBomvrij militair objectunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.