Rijksmonumentenregister · Netherlands
Open verdedigingswerk, Utrecht Utrecht
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Open verdedigingswerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Utrecht Utrecht
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11845, 5.09100
- Part of complex
- 532302
- Monument number
- 532305
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 29. Inundatiesluis / damsluis met brug.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS MET BRUG als civiel en militair waterbouwkundig onderdeel van het complex Klopvaart. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen, vaarten en kanalen, waarmee het peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. De vaarten en kanalen waren vaak reeds ter plaatse aanwezig en vergden dan hoogstens enige aanpassing. In het geval van de Klopvaart betekende dit onder meer de aanpassing en bouw van sluiswerken. Aan de monding van de Klopvaart bestond al eeuwen een (schut)sluisje, zoals bij meerdere, vergelijkbare wateren die in de Vecht uitkwamen. Dit was ook de aanleiding tot het opwerpen van een schans en later de bouw van een fort op deze plaats: verdediging van dit vitale waterwerk. In het laatste kwart van de 19de eeuw (1884/1885) is de bestaande (schut)sluis, die recht in het verlengde van de vaart lag, vervangen door een nieuw gebouwd exemplaar. Ongeveer 25 m oostelijk van deze sluis was al iets eerder (ca. 1875), parallel met de oude (schut)sluis, een inundatiesluis / damsluis met brug gebouwd. Aan de polderzijde werd toen tevens een zogenoemd uitlozingskanaal van de Klopvaart naar de Vecht gegraven, dat overigens ook voor inlaat van water kon dienen. De sluis en de brug in de Vechtdijk zijn in 2009/2010 gerestaureerd; de brug is toen voorzien van en uitgebreid met een ijzeren hekwerk, uitgevoerd naar - en mogelijk met hergebruik van delen van - de historische voorganger. Tussen de damsluis (oost) en de schutsluis / inundatiesluis / keersluis (west) is in 1919 een elektrisch gemaaltje gebouwd, dat direct westelijk van de damsluis een uitlaatkolk in de Vecht kreeg en waarover eveneens een brug kwam te liggen. In totaal waren er dus drie uitlaten in de Vecht. Aan de Vechtzijde is de brug over de uitlaat van het gemaal voorzien van ijzeren leuningen met kruislingse vakwerkverbanden tussen de vertikalen.
Omschrijving
INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS, gebouwd in 1875 en vernieuwd in 1923, bestaande uit twee gemetselde hoofden, met natuurstenen dekplaten. Aan de Vechtzijde van de brug een tweetal schotbalksleuven of schotbalksponningen die konden dienen voor afsluiting van de Klopvaart bij eventuele inundaties. Tevens naar de Vechtzijde kerende puntdeuren, die normaal in gesloten toestand verkeren.
Over het sluisje een gemetselde, boogvormige BRUG met sluitsteen waarop '1923', en voorzien van ijzeren leuningen met kruislingse vakwerkverbanden tussen de vertikalen.
Waardering
De INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS MET BRUG behorend tot het complex Klopvaart en gelegen aan de Vecht ten zuiden van het Fort aan de Klop is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van de historische waterbouwkunde uit 1875 en vernieuwd in 1923, namelijk een inundatiemiddel met brug voor civiele en militaire doeleinden.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en in het bijzonder met de parallelle schutsluis.
* De onderdelen zijn goed herkenbaar als elementen aan de monding van de Klopvaart in de Vecht, die diende als inundatiekanaal van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en ze zijn als zodanig representatief (karakteristiek) voor dit type werken.
* De onderdelen zijn goed bewaard omdat ze - mede dankzij restauratie en civiel functiebehoud - compleet bewaard zijn en in goed herkenbare vorm aanwezig zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 29. Inundation lock / check lock with bridge.
NEW HOLLANDIC WATER LINE
Introduction
INUNDATION LOCK / CHECK LOCK WITH BRIDGE as a civil and military water engineering component of the Klopvaart complex. The defence system of the New Hollandic Water Line was principally based on the controlled flooding of (large) land areas. Controlled inundation required an ingenious system of water works, such as locks, weirs, waterways and canals, by means of which the water level could be set and maintained quickly and within narrow limits. The waterways and canals were often already present on site and required at most some adaptation. In the case of the Klopvaart this meant, amongst other things, the adaptation and construction of lock works. At the mouth of the Klopvaart there had existed for centuries a (lock) gate, as with several comparable waters that discharged into the Vecht. This was also the reason for the construction of a redoubt and later the building of a fort at this location: defence of this vital water work. In the last quarter of the 19th century (1884/1885) the existing (lock) gate, which lay in the direct line of the waterway, was replaced by a newly constructed one. About 25 m to the east of this lock, somewhat earlier (circa 1875), parallel with the old (lock) gate, an inundation lock / check lock with bridge was built. On the polder side a so-called discharge canal was then also dug from the Klopvaart to the Vecht, which could however also serve for water inlet. The lock and the bridge in the Vechtdijk were restored in 2009/2010; the bridge was then provided with and extended with an iron framework, executed according to - and possibly with reuse of parts of - the historical predecessor. Between the check lock (east) and the lock gate / inundation lock / check lock (west) an electric pumping station was built in 1919, which directly to the west of the check lock had a discharge lock in the Vecht and over which a bridge also came to be built. In total there were thus three discharge outlets in the Vecht. On the Vecht side the bridge over the discharge of the pumping station is provided with iron railings with diagonal bracing between the verticals.
Description
INUNDATION LOCK / CHECK LOCK, built in 1875 and renewed in 1923, consisting of two brick heads, with natural stone coping plates. On the Vecht side of the bridge a pair of stop plank grooves or stop plank seatings that could serve for closure of the Klopvaart in case of inundations. Also pointing towards the Vecht side pointed gates, which normally remain in closed condition.
Over the small lock a brick BRIDGE with arched form and voussoir bearing the date '1923', and provided with iron railings with diagonal bracing between the verticals.
Valuation
The INUNDATION LOCK / CHECK LOCK WITH BRIDGE belonging to the Klopvaart complex and located on the Vecht to the south of the Fort aan de Klop is of general importance on account of:
* Cultural-historical values as a component of the New Hollandic Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially implemented from 1815 by him, Jan Blanken and Major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others over approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic building practice, which was based on and arose as a consequence of: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthened offensive means (19th century).
This concerns an expression of the historical water engineering related to military-strategic building practice from 1875 and renewed in 1923, namely an inundation facility with bridge for civil and military purposes.
* Ensemble value and situational values as a component of the New Hollandic Water Line. Also on account of the functional and physical coherence with the other components of the complex and in particular with the parallel lock gate.
* The components are easily recognizable as elements at the mouth of the Klopvaart in the Vecht, which served as an inundation channel of the New Hollandic Water Line and are as such representative (characteristic) for this type of works.
* The components are well preserved because they - thanks in part to restoration and continued civil use - have been completely preserved and have remained present in easily recognizable form.
Nearby in the register
- Open verdedigingswerk, KlopvaartOpen verdedigingswerkunder 1 mi
- Boerderij, Klopdijk 2Boerderijunder 1 mi
- Bijgebouwen, Vechtdijk 156 ABijgebouwenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Vechtdijk 152Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.