TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bomvrij militair object, Giessensesteeg 2 a

Giessen, Noord-Brabant, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bomvrij militair object
Category
onroerend gebouwd
Address
Giessensesteeg 2 a, 4283 HP Giessen (Altena 30)
Place
Giessen
Municipality
Altena
Province
Noord-Brabant
Country
Netherlands
Coordinates
51.78581, 5.02633
Part of complex
531941
Monument number
531943

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

3 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 79.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

BOMVRIJ GEBOUW / KAZERNE / REMISE (A) als voorbeeld van een aan drie zijden en bovenop door aarde gedekt bouwwerk, waarvan alleen de gevel aan de keelzijde zichtbaar is. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber.

Een kazerne is een verblijfsgebouw voor soldaten en hun uitrusting. Het waren de Fransen die eind 18e, begin 19e eeuw het stelsel invoerden soldaten in kazernes te legeren; vele kazernes zijn vanaf die tijd deel gaan uitmaken van forten, maar hiernaast zijn er ook vele als afzonderlijke bouwwerken binnen of buiten de bebouwde kommen (steden) tot stand gekomen. De binnen de 19e-eeuwse forten en andere werken gesitueerde kazernegebouwen waren gewoonlijk als bomvrije onderkomens geconstrueerd, dat wil zeggen dat ze bestand dienden te zijn tegen vijandelijk artillerievuur. Als bouwmateriaal werd metersdik metselwerk of (gewapend) beton toegepast, terwijl als dekking van het dak en de frontzijde bovendien een aanaarding plaatsvond. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. De niet binnen forten of andere werken gelegen kazernes waren al dan niet speciaal voor die bestemming opgerichte en ingerichte gebouwen met accommodatie voor de (permanente) legering van militairen, vaak ook voorzien van andere militaire faciliteiten, zoals exercitieterreinen.

In het geval van de kazerne van Fort Giessen heeft aanaarding van het zware metselwerk vrijwel rondom plaatsgevonden en is alleen de hoofdgevel zichtbaar. De kazerne bevindt zich ten zuidwesten van en haaks op de centrale as van het fort.

In Fort Giessen is sprake geweest van een poterne (een aardgedekte gang), die de kazerne (A) met de aan de frontzijde van het fort gesitueerde remise (B) verbond, maar de poterne is niet (meer) aangetroffen.

Omschrijving

BOMVRIJ GEBOUW / KAZERNE / REMISE (A) van Fort Giessen is een bouwwerk dat aan drie zijden en bovenop is gedekt door een dikke aanaarding, waardoor alleen de gevel aan de keelzijde in het zicht is. De in zwaar metselwerk uitgevoerde gevel is twee bouwlagen hoog en omvat een vijftal niet identieke traveeën over beide bouwlagen en een travee over één bouwlaag. Als bouwmateriaal werd massief tonvormig metselwerk toegepast van ca. 40-180 cm dik. Voor tussenvloeren is gebruik gemaakt van hout. De traveeën worden bepaald door lichter gekleurde bakstenen togen. Behalve in de meest linkse travee (hier een venster) getoogde toegangen met meestal aan weerszijden dito vensters van niet overal gelijk formaat. Erboven vrijwel overal drie gekoppelde vensters. Links onder de in het verlengde van de gevel liggende, hellende vleugelmuur de zesde travee - deze zonder verdieping. Naast de meest rechtse travee een haakse keermuur tot de verdieping met daarboven dubbele houten schuifdeuren als toegang tot een remise. Verder opgeklampte houten deuren en dubbele luiken; in de topgevel een inscriptie in natuursteen "Giessen". Het interieur werd niet bezocht, maar door foto's is bekend dat veel elementen bewaard zijn gebleven.

Waardering

Het BOMVRIJ GEBOUW / KAZERNE / REMISE (A) van Fort Giessen is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).

Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1880, namelijk een voorbeeld van een met aarde gedekt bomvrij gebouw, eerder mogelijk voorzien van een poterne naar een nabij gelegen remise.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het algemeen en vanwege de functionele, maar uitzonderlijke, beperkte fysieke samenhang met de overige onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

* Het onderdeel is tamelijk representatief omdat het in verschijningsvorm de kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen.

* Het onderdeel is goed bewaard omdat het in de loop der tijd weinig wezenlijke aanpassingen heeft ondergaan en het de oorspronkelijke structuur heeft behouden.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 79.

NEW HOLLAND WATERLINE

Introduction

BOMBPROOF BUILDING / BARRACKS / REMISE (A) as an example of a structure covered by earth on three sides and on top, of which only the facade on the gorge side is visible. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - the term 'bombproof buildings' was used when they were considered capable of withstanding a predetermined number of impacts from heavy calibre fire.

A barracks is a residential building for soldiers and their equipment. It was the French who introduced, in the late 18th and early 19th century, the system of quartering soldiers in barracks; many barracks became part of forts from that time onwards, but alongside this many were also constructed as separate buildings within or outside built-up areas (towns). Buildings housed within 19th-century forts and other works were usually constructed as bombproof shelters, that is to say they were designed to withstand enemy artillery fire. As building material, several metres-thick masonry or (reinforced) concrete was used, while the roof and front side were additionally covered with earth. Reinforcement of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (among other means through the use of arches), shallow slope angles and curved or pointed shapes, use of concrete - and later reinforced concrete - in increasingly heavy construction, was one of the ways to keep fortifications capable of resisting increasing attacking force. Moreover, the application of earth coverings proved to be an effective means of absorbing or dampening energy. This is why many masonry or concrete works are provided with an earth layer or a front protection of sand or earth. The barracks not situated within forts or other works were buildings either specially erected and fitted for that purpose or not, with accommodation for the (permanent) quartering of military personnel, often also provided with other military facilities, such as parade grounds.

In the case of the barracks of Fort Giessen, earth covering of the heavy masonry took place almost all the way around and only the main facade is visible. The barracks are situated to the southwest of and at right angles to the central axis of the fort.

In Fort Giessen there was a poterne (an earth-covered passage) which connected the barracks (A) with the remise (B) situated at the front side of the fort, but the poterne was not (any longer) encountered.

Description

BOMBPROOF BUILDING / BARRACKS / REMISE (A) of Fort Giessen is a structure covered by thick earth on three sides and on top, so that only the facade on the gorge side is visible. The facade, executed in heavy masonry, is two storeys high and comprises five non-identical bays across both storeys and one bay across one storey. As building material, solid barrel-shaped masonry approximately 40-180 cm thick was used. Wood was used for intermediate floors. The bays are determined by lighter coloured brick arches. Apart from the leftmost bay (here a window), arched entrances with mostly windows on either side of non-uniform format throughout. Above almost everywhere three coupled windows. To the left below the sloping side wall lying in line with the facade the sixth bay - this without an upper storey. Next to the rightmost bay a right-angled retaining wall up to the upper storey with above it double wooden sliding doors as access to a remise. Furthermore attached wooden doors and double shutters; in the gable a carved stone inscription "Giessen". The interior was not visited, but from photographs it is known that many elements have been preserved.

Valuation

The BOMBPROOF BUILDING / BARRACKS / REMISE (A) of Fort Giessen is of general importance because of:

* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building practice, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthened offensive means (19th century).

This concerns here a component from around 1880, namely an example of an earth-covered bombproof building, possibly previously provided with a poterne to a nearby remise.

* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline in general and because of the functional, but exceptional, limited physical coherence with the other components of the New Holland Waterline.

* The component is fairly representative because it displays in appearance the characteristics that underscore the then defensive purpose.

* The component is well preserved because it has undergone little fundamental adaptation over time and has retained its original structure.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map