Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kazemat, Betonnen werken Coupure Diefdijk-A2 Culemborg
Culemborg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kazemat
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Betonnen werken Coupure Diefdijk-A2 Culemborg
- Place
- Culemborg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.93793, 5.15530
- Part of complex
- 531727
- Monument number
- 531731
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 63.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
KANONKAZEMAT DIEFDIJK-ZUID als onderdeel van lineaire en accesverdediging met loopgravenstelsels, groepsschuilplaatsen en dergelijke. Vanwege de kort voor de Tweede Wereldoorlog ontworpen Rijksweg 2 (nu A2), die de Diefdijk kruist bij Zijderveld, is bij dit acces een concentratie van betonnen verdedigingswerken gerealiseerd, waaronder een kanonkazemat. Behalve de verdediging van het acces speelde ook de aan het begin van de 20ste eeuw ingezette deconcentratie van de verdediging een rol bij de bouw van verspreide kazematten. Deconcentratie van de verdediging was onder meer een antwoord op de komst van het getrokken geschut (met puntvormige projectielen), de brisantgranaat (met hoogexplosieve springlading) en op het verschijnen van mobiel en verdragend geschut. In de laatste decennia van de 19de eeuw werden forten zo gemakkelijke en kwetsbare doelwitten die grote risico's opleverden door de erin geconcentreerde functies. Vanaf het einde van de 19de eeuw werd daarom een deconcentratie van functies uitgevoerd, onder meer in de vorm van de aanleg van tussenbatterijen, al dan niet voorzien van batterijschuilplaatsen. Verder legde men (in lineair verband) tussen de forten (semi)permanente en tijdelijke werken aan, zoals kilometers lange 'gedekte wegen' en vaak ook tientallen aarden en betonnen werken. Hieronder waren lange aarden wallen, in mobilisatietijd aan te leggen (aarden, houten en betonnen) loopgraven, manschappen- en geschutsopstellingen, kazematten, manschappenschuilplaatsen en versperringen, e.d. Ook de opkomst van veel snellere aanvals- en vervoersmiddelen - zowel over land als door de lucht - waardoor verrassingsaanvallen mogelijk werden, speelde hierbij een rol, vooral in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Deconcentratie van de verdediging was een verschijnsel dat zich op veel plaatsen voordeed, maar vooral in het vlakke en 'overzichtelijke' Nederland. Zo zijn in de jaren '30 omstreeks 40 zogenoemde VIS 77-kazematten gebouwd (naar: Voorschrift Inrichten Stellingen no. 77, uit 1928). Deze kazematten kwamen meestal tot stand vanwege wijzigingen in de verkeersinfrastructuur, die verzwakking van een verdedigingslinie betekenden. De kosten werden daarom gewoonlijk gedragen door de veroorzaker van de verzwakking en niet door het Ministerie van Oorlog. In een aantal gevallen binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie kwamen per locatie drie stuks van deze VIS 77-kazematten tot stand, maar bij de aanleg van Rijksweg 2 werd volstaan met twee exemplaren: een mitrailleurkazemat en een kanonkazemat, beide ten noorden van de Rijksweg. Ze werden gebouwd in 1935 en werden respectievelijk Diefdijk-Noord en Diefdijk-Zuid genoemd. In dit jaar werd ook het kanon voor de kazemat Diefdijk-Zuid geplaatst; het was afkomstig van Fort Hoofddorp (Stelling van Amsterdam). Met dit kanon kon frontaal vuur worden gegeven op Rijksweg 2. De kanonkazemat Diefdijk-Zuid is in 2006 gerestaureerd. Bij de restauratie is de kanonkazemat onder meer weer van camouflagemateriaal en -kleuren voorzien, terwijl ook de aarden dekking is hersteld.
Omschrijving
KANONKAZEMAT DIEFDIJK-ZUID, langs de noordzijde van de A2 bij Zijderveld, dicht tegen het oostelijk talud van de Diefdijk en grotendeels gedekt door een (gerestaureerd) hiertoe opgeworpen aardwerk. Alleen delen van de frontzijde en de keelzijde zijn zichtbaar. De gewapend betonnen kazemat is ongeveer vier meter hoog en is voorzien van een circa anderhalve meter dik, gewapend betonnen dak dat aan de keelzijde kwartrond afloopt naar de achtergevel (noordwest). Rechts in deze gevel is een rechthoekige toegangsopening. Rechts hiervan een - als dekking voor de toegang - vooruitstekende, zware betonnen muur, die eveneens kwartrond afloopt - en die in het verlengde ligt van het vanwege het aardwerk niet zichtbare deel van de zuidelijke gevel. Boven de toegang in reliëf: omkaderd '1935'. Aan de frontzijde een recht opgaande gewapend betonnen gevel, die deels schuilgaat achter oplopende taluds van aarden dekking. In deze gevel een circa 1 x 1,5 m metend, door spoorrails vertand, rechthoekig schietgat. Op het dak een voorziening voor periscoop. Interieur omvat onder meer een kanonkamer met resten van de opstelplaats van het kanon en een verblijfsruimte.
Waardering
De KANONKAZEMAT DIEFDIJK-ZUID langs de noordzijde van de A2 bij Zijderveld is van algemeen belang vanwege
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op het systeem van: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (20ste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw), c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw).
Het betreft hier een onderdeel uit 1935, namelijk een voorbeeld is van een gewapend betonnen kazemat.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het algemeen en vanwege de onderlinge functionele, functioneel-ruimtelijke en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en met het acces van de nieuw aangelegde Rijksweg 2.
* Het onderdeel is zeer representatief (karakteristiek) omdat het duidelijk herkenbaar als onderdeel van een gedeconcentreerde verdedigingslijn en als verdediging van een nieuw acces is toegevoegd aan het bestaande fortificatiestelsel en ook duidelijk als zodanig herkenbaar in het veld bewaard is gebleven.
* Het onderdeel is gaaf bewaard en gerestaureerd en laat zich als gebouwd onderdeel nog goed in het veld herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 63.
NEW HOLLANDIC WATER LINE
Introduction
Cannon casemate Diefdijk-South as part of linear and access defence with trench systems, group shelters and the like. Because of the Rijksweg 2 (now A2), designed shortly before the Second World War, which crosses the Diefdijk at Zijderveld, a concentration of concrete defensive works has been realized at this access, including a cannon casemate. Apart from the defence of the access, the deconcentration of defence initiated at the beginning of the 20th century also played a role in the construction of dispersed casemates. Deconcentration of defence was among other things a response to the advent of rifled artillery (with pointed projectiles), the high-explosive shell (with high-explosive fragmentation charge) and the appearance of mobile and sustainable artillery. In the last decades of the 19th century, forts became such easy and vulnerable targets that posed great risks due to the concentrated functions within them. From the end of the 19th century, deconcentration of functions was therefore carried out, among other things in the form of the construction of intermediate batteries, with or without battery shelters. Furthermore, (in linear connection) between the forts (semi)permanent and temporary works were laid out, such as kilometres of long 'covered ways' and often also dozens of earthen and concrete works. These included long earthen ramparts, to be constructed in mobilization time (earthen, wooden and concrete) trenches, personnel and gun positions, casemates, personnel shelters and barriers, etc. The emergence of much faster attack and transport means - both by land and by air - which made surprise attacks possible, also played a role here, especially in the run-up to the Second World War. Deconcentration of defence was a phenomenon that occurred in many places, but especially in the flat and 'clear' Netherlands. Thus, around 40 so-called VIS 77-casemates were built in the 1930s (after: Regulation for Setting Up Positions no. 77, from 1928). These casemates were mostly constructed due to changes in traffic infrastructure, which meant a weakening of a defensive line. The costs were therefore usually borne by the cause of the weakening and not by the Ministry of War. In a number of locations within the New Hollandic Water Line, three of these VIS 77-casemates were constructed per location, but for the construction of Rijksweg 2, two examples sufficed: a machine-gun casemate and a cannon casemate, both north of Rijksweg. They were built in 1935 and were respectively named Diefdijk-North and Diefdijk-South. In this year the cannon for the casemate Diefdijk-South was also installed; it came from Fort Hoofddorp (Amsterdam Line). With this cannon, direct fire could be given on Rijksweg 2. The cannon casemate Diefdijk-South was restored in 2006. During the restoration, the cannon casemate was provided with camouflage material and colours, while the earthen covering was also restored.
Description
Cannon casemate Diefdijk-South, along the north side of the A2 near Zijderveld, close against the eastern slope of the Diefdijk and largely covered by an (restored) earthwork raised for this purpose. Only parts of the front side and the gorge side are visible. The reinforced concrete casemate is approximately four metres high and is provided with approximately one and a half metre thick, reinforced concrete roof that slopes down to the rear facade (north-west) towards the gorge side. On the right in this facade is a rectangular entrance opening. To the right of this a - as cover for the entrance - projecting, heavy concrete wall, which also slopes down quarter-round - and which is in line with the part of the southern facade not visible due to the earthwork. Above the entrance in relief: framed '1935'. On the front side a vertically rising reinforced concrete facade, which is partly hidden behind rising slopes of earthen covering. In this facade a roughly 1 x 1.5 m measuring, by rail tracks sawtoothed, rectangular embrasure. On the roof a provision for a periscope. Interior includes among other things a cannon chamber with remains of the cannon position and a habitation space.
Valuation
The cannon casemate Diefdijk-South along the north side of the A2 near Zijderveld is of general importance because of
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realized from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on the system of: a. the system of inundation and access defence (20th century), b. the race with increasingly reinforced offensive means (20th century), c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century).
This concerns a component from 1935, namely an example of a reinforced concrete casemate.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Water Line in general and because of the mutual functional, functionally-spatial and physical coherence with the other components of the complex and with the access of the newly constructed Rijksweg 2.
* The component is highly representative (characteristic) because it is clearly recognizable as part of a deconcentrated defensive line and as defence of a new access added to the existing fortification system and also clearly preserved as such in the field.
* The component is well-preserved and restored and is still clearly recognizable as a constructed component in the field.
Nearby in the register
- Bomvrij militair object, Betonnen werken coupure Diefdijk-A2 CulemborgBomvrij militair objectunder 1 mi
- Kazemat, Betonnen werken Coupure Diefdijk-A2 CulemborgKazematunder 1 mi
- Kazemat, Betonnen werken Coupure Diefdijk-A2 CulemborgKazematunder 1 mi
- Archeologie, Parallelweg Everdingen (Vijfheerenlanden 26)Archeologieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.