TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kazemat, Betonnen werken Coupure Diefdijk-A2 Culemborg

Culemborg, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kazemat
Category
onroerend gebouwd
Address
Betonnen werken Coupure Diefdijk-A2 Culemborg
Place
Culemborg
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.94183, 5.15886
Part of complex
531727
Monument number
531730

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 63.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

MITRAILLEURKAZEMAT DIEFDIJK-NOORD als onderdeel van lineaire en accesverdediging met loopgravenstelsels, groepsschuilplaatsen en dergelijke. Vanwege de kort voor de Tweede Wereldoorlog ontworpen Rijksweg 2 (nu A 2), die de Diefdijk kruist bij Zijderveld, is bij dit acces een concentratie van betonnen verdedigingswerken gerealiseerd, waaronder een mitrailleurkazemat. Behalve de verdediging van het acces speelde ook de aan het begin van de 20ste eeuw ingezette deconcentratie van de verdediging een rol bij de bouw van verspreide kazematten. Deconcentratie van de verdediging was onder meer een antwoord op de komst van het getrokken geschut (met puntvormige projectielen), de brisantgranaat (met hoogexplosieve springlading) en op het verschijnen van mobiel en verdragend geschut. In de laatste decennia van de 19de eeuw werden forten zo gemakkelijke en kwetsbare doelwitten die grote risico's opleverden door de erin geconcentreerde functies. Vanaf het einde van de 19de eeuw werd daarom een deconcentratie van functies uitgevoerd, onder meer in de vorm van de aanleg van tussenbatterijen, al dan niet voorzien van batterijschuilplaatsen. Verder legde men (in lineair verband) tussen de forten (semi)permanente en tijdelijke werken aan, zoals kilometers lange 'gedekte wegen' en vaak ook tientallen aarden en betonnen werken. Hieronder waren lange aarden wallen, in mobilisatietijd aan te leggen (houten, aarden en betonnen) loopgraven, manschappen- en geschutsopstellingen, kazematten, manschappenschuilplaatsen en versperringen, e.d. Ook de opkomst van veel snellere aanvals- en vervoersmiddelen - zowel over land als door de lucht - waardoor verrassingsaanvallen mogelijk werden, speelde hierbij een rol, vooral in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Deconcentratie van de verdediging was een verschijnsel dat zich op veel plaatsen voordeed, maar vooral in het vlakke en 'overzichtelijke' Nederland. Zo zijn in de jaren '30 omstreeks 40 zogenoemde VIS 77-kazematten gebouwd (naar: Voorschrift Inrichten Stellingen no. 77, uit 1928). Deze kazematten kwamen meestal tot stand vanwege wijzigingen in de verkeersinfrastructuur, die een verzwakking van een verdedigingslinie betekenden. De kosten werden daarom gewoonlijk gedragen door de veroorzaker van de verzwakking en niet door het Ministerie van Oorlog. In een aantal gevallen binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie kwamen per locatie drie stuks van deze VIS 77-kazematten tot stand, maar bij Rijksweg 2 werd volstaan met twee exemplaren: een mitrailleurkazemat en een kanonkazemat, beide ten noorden van de weg. Ze zijn gebouwd in 1935 en werden respectievelijk Diefdijk-Noord en Diefdijk-Zuid genoemd. De mitrailleurkazemat ligt op terrein dat behoorde aan een in februari 1991 ontplofte vuurwerkfabriek en is niet te bezoeken. De toen als vuurwerkbunker gebruikte kazemat was bekleed met een bakstenen mantel.

Omschrijving

MITRAILLEURKAZEMAT DIEFDIJK-NOORD, gelegen ongeveer 550 m noordelijk van de A2 bij Zijderveld, nabij het oostelijk talud van de Diefdijk en schuilgaand in bosschages. De volgens VIS 77 gebouwde, gewapend betonnen kazemat is ongeveer vier meter hoog en is vermoedelijk voorzien van een circa anderhalve meter dik gewapend betonnen dak. Als dekking voor de toegang ligt aan de keelzijde links een vooruitstekende, betonnen muur. Boven de toegang in reliëf: omkaderd '1935'. De kazemat is voor een gedeelte aan het zicht onttrokken door naoorlogs metselwerk en is uit dit oogpunt beperkt kenmerkend. Aan de frontzijde heeft de kazemat een recht opgaande, gewapend betonnen gevel. In deze gevel vermoedelijk een ca. 1 x 1,5 m metend, door spoorrails vertand, rechthoekig schietgat. Een aarden dekking ontbreekt.

Waardering

De MITRAILLEURKAZEMAT DIEFDIJK-NOORD, gelegen ongeveer 550 m noordelijk van de A2 bij Zijderveld, is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op het systeem van: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (20ste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw), c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw).

Het betreft hier een onderdeel uit 1935, een voorbeeld is van een gewapend betonnen mitrailleurkazemat.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het algemeen en vanwege de onderlinge functionele, functioneel-ruimtelijke en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en met het acces van de nieuw aangelegde Rijksweg 2.

* Het onderdeel is beperkt representatief doordat het ten dele is omhuld door een baksteenbekleding.

* Het onderdeel is vanwege een explosie vermoedelijk matig bewaard, maar laat zich als gebouwd onderdeel nog wel in het veld herkennen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 63.

NEW HOLLAND WATER LINE

Introduction

MACHINE-GUN CASEMATE DIEFDIJK-NORTH as part of linear and access defence with trench systems, group shelters and the like. Because of the State Road 2 (now A 2), designed shortly before the Second World War, which crosses the Diefdijk at Zijderveld, a concentration of concrete defensive works was realised at this access, including a machine-gun casemate. Besides the defence of the access, the deconcentration of defence initiated at the beginning of the 20th century also played a role in the construction of dispersed casemates. Deconcentration of defence was among other things a response to the advent of rifled artillery (with pointed projectiles), the high-explosive grenade (with high-explosive charge) and the appearance of mobile and sustained artillery. In the last decades of the 19th century, forts became easy and vulnerable targets posing great risks due to the concentrated functions within them. From the end of the 19th century, therefore, a deconcentration of functions was carried out, among other things in the form of the construction of intermediate batteries, with or without battery shelters. Furthermore, (in linear connection) between the forts, (semi)permanent and temporary works were laid out, such as kilometres-long 'covered roads' and often also dozens of earth and concrete works. These included long earth ramparts, (wooden, earth and concrete) trenches to be constructed during mobilisation time, troop and gun positions, casemates, troop shelters and obstacles, etc. The rise of much faster attack and transport means – both by land and by air – which made surprise attacks possible, also played a role here, especially in the run-up to the Second World War. Deconcentration of defence was a phenomenon that occurred in many places, but especially in the flat and 'open' Netherlands. Thus in the 1930s around 40 so-called VIS 77 casemates were built (after: Regulation for the Layout of Positions no. 77, from 1928). These casemates mostly came about due to changes in transport infrastructure, which meant a weakening of a defensive line. The costs were therefore usually borne by the cause of the weakening and not by the Ministry of War. In a number of cases within the New Holland Water Line, three of these VIS 77 casemates were constructed per location, but at State Road 2 two examples sufficed: a machine-gun casemate and a gun casemate, both north of the road. They were built in 1935 and were respectively named Diefdijk-North and Diefdijk-South. The machine-gun casemate is situated on land that belonged to a fireworks factory that exploded in February 1991 and is not accessible. The casemate, which was then used as a fireworks bunker, was clad with a brick jacket.

Description

MACHINE-GUN CASEMATE DIEFDIJK-NORTH, located approximately 550 m north of the A2 near Zijderveld, near the eastern slope of the Diefdijk and concealed in copses. The reinforced concrete casemate built according to VIS 77 is approximately four metres high and is presumably provided with an approximately one-and-a-half metre thick reinforced concrete roof. For protection of the entrance, on the left at the gorge side there is a protruding concrete wall. Above the entrance in relief: bordered '1935'. The casemate is partially obscured from view by post-war brickwork and is limited in this respect as a characteristic example. On the front side the casemate has an upright reinforced concrete façade. In this façade presumably a rectangular firing-slit measuring approximately 1 x 1.5 m, edged with rail tracks. An earth covering is absent.

Valuation

The MACHINE-GUN CASEMATE DIEFDIJK-NORTH, located approximately 550 m north of the A2 near Zijderveld, is of general importance because of:

* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as it was designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building, which is based on the system of: a. the system of inundation and access defence (20th century), b. the race with strengthening offensive means (20th century), c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century).

This is a component from 1935, an example of a reinforced concrete machine-gun casemate.

* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line in general and because of the mutual functional, functionally-spatial and physical coherence with the other components of the complex and with the access of the newly constructed State Road 2.

* The component is limited in representativeness in that it is partly enclosed by a brick cladding.

* The component is presumably moderately preserved due to an explosion, but can still be recognised in the field as a constructed component.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map