Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Fort Everdingen Everdingen (Vijfheerenlanden 26)
Everdingen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort Everdingen Everdingen (Vijfheerenlanden 26)
- Place
- Everdingen
- Municipality
- Vijfheerenlanden
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96616, 5.17861
- Part of complex
- 531650
- Monument number
- 531684
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 501.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
INUNDATIESLUIS / KEERSLUIS bij Fort Everdingen als essentieel onderdeel van het inundatiesysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen en kanalen, waarmee het noodzakelijke peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. Er werden vele verschillende typen sluizen toegepast, afhankelijk van de plaats waar ze in het systeem functioneerden. Soms werden reeds bestaande scheepvaart-, uitwaterings- of keersluizen gebruikt, maar ook zijn er vele nieuwe gebouwd of bestaande (sterk) aangepast. Tot de laatste categorie behoren de inundatiesluizen bij Fort Everdingen. Het gaat hierbij om drie in serie geplaatste exemplaren, waarvan de noordelijkste nog steeds deel uitmaakt van de zomerkade van de Lek. Via deze sluis kon bij lage waterstand water uit de Lek worden ingelaten voor de inundatie van het voorgelegen terrein. Belangrijk was ook de functie als keersluis waarmee het waterpeil in het noordelijk deel van de natte gracht rond het fort in stand werd gehouden. Over de sluis ligt nu een eenvoudige hardhouten brug met multiplex dek. Het inundatiekanaal loopt vanaf de inundatiesluis / keersluis in de zomerkade van de Lek zuidwaarts tot aan de Prijsseweg / Prijssedijk.
Omschrijving
De INUNDATIESLUIS / KEERSLUIS (ca. 1875) in de zomerkade van de Lek ten noorden van Fort Everdingen is een eenvoudige, middelgrote, bakstenen en deels natuurstenen sluis met drie hoofden en hiertussen twee schotbalkkeringen. De totale breedte tussen de beide uiterste hoofden bedraagt circa 10 m; deze hoofden eindigen aan weerszijden in schuin aflopende, uitstaande vleugelmuren. Op de hoofden een drietal gietijzeren windwerken (waarvan één dubbel uitgevoerd) waarmee de schotbalken konden worden opgehaald op neergelaten. Bovendien geprofileerde gietijzeren elementen in de hoofden, die mogelijk verband houden met een vroegere brug. Op het middelste sluishoofd aan de landzijde een hardstenen peilschaal. Thans zijn de beide doorlaten gesloten door middel van betonnen keringen die niet in de schotbalksponningen zijn geplaatst. De sluis, die ook een civiele functie heeft voor het waterpeil van de uiterwaarden ter plaatse, dateert uit 1874.
Waardering
De INUNDATIESLUIS / KEERSLUIS aan de noordzijde van Fort Everdingen is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerd waterwerk, dat gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw).
Het betreft hier een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde, namelijk een inundatiesluis / keersluis uit 1874.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en als onderdeel van een drietal inundatiesluizen.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het in samenhang met twee andere sluizen en het inundatiekanaal het principe van de werking van het inundatiesysteem kan laten zien.
* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm, bouwkundige detaillering en verschillende onderdelen herkenbaar zijn gebleven, ondanks de afsluiting aan rivierzijde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 501.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
INUNDATION SLUICE / CHECK SLUICE at Fort Everdingen as an essential component of the inundation system of the New Holland Waterline. The defence system of the New Holland Waterline was in the first place based on the controlled flooding of (large) terrain areas. Controlled inundation required an ingenious system of water works, such as sluices, weirs and canals, by means of which the necessary water level could be rapidly set and maintained within narrow limits. Many different types of sluices were used, depending on the location where they functioned in the system. Sometimes already existing shipping, outflow or check sluices were used, but many new ones were also built or existing (extensively) adapted. The last category includes the inundation sluices at Fort Everdingen. These consist of three exemplars placed in series, of which the northernmost still forms part of the summer dike of the Lek. Via this sluice water from the Lek could be let in at low water level for the inundation of the terrain in front of it. Also important was the function as a check sluice by which the water level in the northern part of the wet moat around the fort was maintained. Over the sluice there is now a simple hardwood bridge with multiplex decking. The inundation canal runs from the inundation sluice / check sluice in the summer dike of the Lek southwards to the Prijsseweg / Prijssedijk.
Description
The INUNDATION SLUICE / CHECK SLUICE (c. 1875) in the summer dike of the Lek north of Fort Everdingen is a simple, medium-sized brick and partly natural stone sluice with three main gates and between these two sheeting batten barriers. The total width between the two outer gates is approximately 10 m; these gates end on either side in sloping, projecting wing walls. On the gates three cast iron winding mechanisms (one of which is executed double) by means of which the sheeting battens could be raised or lowered. Furthermore profiled cast iron elements in the gates, which may be connected to an earlier bridge. On the middle sluice gate on the land side a hard stone gauge. At present both passages are closed by means of concrete barriers which are not placed in the sheeting batten slots. The sluice, which also has a civil function for the water level of the flood plains at this location, dates from 1874.
Valuation
The INUNDATION SLUICE / CHECK SLUICE on the north side of Fort Everdingen is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and implemented in the first instance from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of a water work related to military-strategic building practice, which is based on the system of inundation and access defence (19th century).
This concerns an expression of historical water engineering related to military-strategic building practice, namely an inundation sluice / check sluice from 1874.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and as part of a set of three inundation sluices.
* The component is representative (characteristic) because it, in conjunction with two other sluices and the inundation canal, can demonstrate the principle of operation of the inundation system.
* The component is reasonably well preserved because the main form, construction detailing and various components have remained recognisable, despite the closure at riverside.
Nearby in the register
- Bomvrij militair object, Betonnen werken rond Fort Everdingen CulemborgBomvrij militair objectunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Fort Everdingen CulemborgBomvrij militair objectunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Fort Everdingen CulemborgBomvrij militair objectunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Fort Everdingen CulemborgBomvrij militair objectunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.