Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Noodweg 2
Everdingen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Noodweg 2, 4121 KK Everdingen (Vijfheerenlanden 26)
- Place
- Everdingen
- Municipality
- Vijfheerenlanden
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96255, 5.17431
- Part of complex
- 531650
- Monument number
- 531680
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 501.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
VERDEDIGBARE FORTWACHTERSWONING, bij de ingang van het fort, binnen de gracht. Omdat de meeste forten en andere (buiten de bebouwde kom gelegen) verdedigingswerken - wanneer er geen sprake was van mobilisatie of oefeningen - geen bezetting met militair personeel hadden, was er in veel gevallen een aparte woning of andersoortig onderkomen voor een beheerder of wachter. Soms had zo'n woning of onderkomen tevens een andere functie, zoals die van brug- of sluiswachterswoning. In een aantal gevallen kon de woning ter verdediging worden ingericht. Voor wat betreft de locatie van een wachterwoning waren geen eenduidige standaarden; soms lagen ze op het fortterrein zelf - binnen de gracht - maar soms ook daarbuiten, maar vrijwel altijd aan de keelzijde van het fort. Ook het gebruikte bouwmateriaal varieert; meestal is baksteen of hout gebruikt. De fortwachterswoning van Fort Everdingen ligt binnen de gracht en is uitgevoerd in baksteen onder een zadeldak. Diverse, relatief recente wijzigingen: in beide dakschilden 'Veluxramen' en in verschillende kozijnen aluminium ramen met dubbel glas. Het oorspronkelijk interieur is ten minste enige tientallen jaren geleden deels verdwenen en vervangen door een interieur met weinig waardevolle materialen.
Omschrijving
De VERDEDIGBARE FORTWACHTERSWONING (1880) van Fort Everdingen is gelegen ter rechterzijde van de aan de keelzijde gelegen toegangsweg van het fort, juist binnen de gracht en aan de voet van het dijklichaam - de dam die de toegang vormde en vormt - ter plaatse. De bakstenen woning is een eenlaags bouwwerk op rechthoekige plattegrond, gedekt door een zadeldak belegd met gesmoorde, (opnieuw) verbeterde holle pannen. In verband met de functie als verdedigbare fortwachterswoning hebben de muren deels een dikte van 78 cm; bij de vensters van 33 cm; de vensters konden als schietgaten worden gebruikt. De goot wordt gedragen door iets uitkragende steentjes. De naar de dijk / toegangsweg gerichte langsgevel (noordgevel) bevat een drietal, asymmetrisch geplaatste, getoogde vensteropeningen. Hoog in het erboven gelegen dakschild twee gemetselde schoorstenen. De hier tegenover liggende, symmetrische langsgevel (hoofdgevel) telt vijf traveeën, waarvan de middelste een getoogde toegang bevat, die nog het oorspronkelijk kozijn bezit. De gevel is verlevendigd door middel van alternerende gele en rode (bak)steen rond de gevelopeningen, alsmede door gebruik van spaarvelden en lisenen. Ten minste een deel van het contrast van rode en gele steen is gerealiseerd door toepassing van schijnvoegen op gekleurde trasmortel. De westelijke kopse gevel, die geheel gedekt is met cementpleister, bevat een getoogde toegang met ter weerszijden onderling verschillende vensters. Tegen de overliggende kopse gevel is een houten schuurtje gebouwd dat van ondergeschikt monumentaal belang is; bovenin is deze gevel gepleisterd. Beide kopse gevels bevatten een venster in de topgevel. De indeling van het interieur en een aantal kozijnen bleef bewaard en ook de trap naar de zolderverdieping is gehandhaafd.
Waardering:
De VERDEDIGBARE FORTWACHTERSWONING van Fort Everdingen is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde bebouwing, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft een onderdeel uit de periode 1871-1886, namelijk een eenlaagse, verdedigbare, bakstenen dienstwoning uit 1880.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en vanwege de kenmerkende ligging aan de keelzijde van het fort.
* Het onderdeel is representatief omdat het een voorbeeld is van een op een verdedigingswerk ingerichte, verdedigbare dienstwoning.
* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm en bouwkundige detaillering alsmede diverse onderdelen intact zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 501.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
DEFENSIBLE FORT KEEPER'S DWELLING, at the entrance to the fort, within the moat. Because most forts and other defensive works (located outside built-up areas) - when there was no mobilisation or exercises - had no garrison of military personnel, in many cases there was a separate dwelling or other accommodation for a manager or keeper. Sometimes such a dwelling or accommodation also had another function, such as that of a bridge or sluice keeper's dwelling. In some cases the dwelling could be furnished for defence. With regard to the location of a keeper's dwelling there were no uniform standards; sometimes they were located on the fort grounds itself - within the moat - but sometimes also outside it, but almost always on the gorge side of the fort. The building materials used also vary; mostly brick or wood was used. The fort keeper's dwelling of Fort Everdingen is located within the moat and is constructed in brick under a gabled roof. Various, relatively recent alterations: in both roof slopes 'Velux windows' and in various frames aluminium windows with double glazing. The original interior has been partly lost at least several decades ago and replaced by an interior with little valuable materials.
Description
The DEFENSIBLE FORT KEEPER'S DWELLING (1880) of Fort Everdingen is located on the right side of the access road to the fort situated on the gorge side, just within the moat and at the foot of the embankment - the dam which formed and forms the access at that location. The brick dwelling is a single-storey structure on a rectangular floor plan, covered by a gabled roof laid with weathered, (newly) improved hollow tiles. In relation to its function as a defensible fort keeper's dwelling, the walls are in places 78 cm thick; at the windows 33 cm; the windows could be used as gun slits. The gutter is supported by slightly projecting stones. The long facade facing the embankment/access road (north facade) contains three arched window openings placed asymmetrically. High up in the roof slope above it, two brick chimneys. The opposite, symmetrical long facade (main facade) has five bays, the central one containing an arched entrance that still has the original frame. The facade is enlivened by means of alternating yellow and red brick around the facade openings, as well as by the use of spared areas and pilasters. At least part of the contrast of red and yellow brick was achieved by the application of false mortar joints on coloured lime mortar. The western gable facade, which is entirely covered with cement plaster, contains an arched entrance with mutually different windows on either side. Against the opposite gable facade a wooden shed has been built which is of minor monumental importance; the upper part of this facade is plastered. Both gable facades contain a window in the upper gable. The interior layout and a number of frames were preserved and the stairs to the loft storey were also retained.
Valuation:
The DEFENSIBLE FORT KEEPER'S DWELLING of Fort Everdingen is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others for approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of building construction related to military-strategic building practice, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthened offensive means (19th century).
This concerns a component from the period 1871-1886, namely a single-storey, defensible, brick service dwelling from 1880.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and because of the characteristic location on the gorge side of the fort.
* The component is representative because it is an example of a defensible service dwelling furnished on a defensive work.
* The component is reasonably well preserved because the main form and building technical detailing as well as various components have remained intact.
Nearby in the register
- Militair wachtgebouw, Fort Everdingen CulemborgMilitair wachtgebouwunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort Everdingen EverdingenFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Fort Everdingen Everdingen (Vijfheerenlanden 26)Bijgebouwenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Noodweg 4Bijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.