TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Schuilplaats, Werken aan de Karnemelksloot Naarden (Gooise meren 27)

Naarden, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bomvrij militair object
Function
Schuilplaats
Category
onroerend gebouwd
Address
Werken aan de Karnemelksloot Naarden (Gooise meren 27)
Place
Naarden
Municipality
Gooise meren
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.28586, 5.14039
Part of complex
531362
Monument number
531370

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 9. Schuilplaats type 1915.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

SCHUILPLAATS TYPE 1915 als gebouwd onderdeel van in de mobilisatieperiode 1914-1919 tot stand gekomen additionele verdedigingswerken van de Vesting Naarden en de Werken aan de Karnemelksloot. Naarden ligt op de hoge gronden tussen het Naardermeer en de Zuiderzee, die een acces vormden tot Amsterdam en was één van de belangrijkste vestingsteden van de Oude Hollandse Waterlinie. De waterlinie was primair gebaseerd op inundatie van laag gelegen gronden om zo de vijand de doorgang te beletten. Naarden lag echter op de hoge uitlopers van het Gooi, waardoor de inundaties werden bemoeilijkt. Besloten werd de hoge gronden af te graven. De Werken aan de Karnemelksloot zijn een onderdeel van de pogingen om water rond te vesting Naarden te kunnen vasthouden. In 1787 werd een damsluis aangelegd in de Karnemelksloot, die het inundatiewater moest vasthouden. Ter bescherming van de damsluis kwamen, eveneens in 1787, twee kleine, omgrachte, aarden lunetten tot stand aan weerszijden van de Karnemelksloot. Behalve ter verdediging van de sluis dienden zij ook om de vijand te beletten Naarden aan de zuidzijde te passeren. Deze lunetten zijn in de Franse Tijd gesloopt maar ten tijde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, rond 1873-1875, vergroot en van bomvrije bouwwerken voorzien. Ook de fortwachterswoning Naardermeer 7 moet uit deze tijd dateren. De fortificaties van de Nieuwe Hollandse Waterlinie bleken al snel verouderd. Als gevolg van verbeteringen van het geschut kon van steeds grotere afstand effectief doel worden geraakt. Daarom werd ervoor gekozen om tijdens de mobilisatieperioden van 1914-1919 en 1939-1940 extra verdedigingswerken aan te leggen vóór en nabij de eigenlijke werken, die werden uitgevoerd in de vorm van groepsnesten, groepsschuilplaatsen, geschutskazematten en versperringen. Aan de oost- en zuidzijde van Naarden kwam in de mobilisatieperiode 1914-1919 een verdedigingslinie van enige kilometers lengte tot stand. Bij de Karnemelksloot werden prikkeldraadversperringen en schuilplaatsen aangelegd. Tussen de werken en de vesting werden nieuwe batterijen en infanterieloopgraven gerealiseerd. Van de werken uit 1914-1918 resteert onder meer een schuilplaats type 1915, die is gesitueerd in de inundatievelden ten westen van de westelijke batterij.

Schuilplaatsen van het type 1915 ontstonden als gevolg van de loopgravenoorlog die in de Eerste Wereldoorlog in de ons omringende landen werd gevoerd. Zware artilleriebeschietingen vereisten voorzieningen ter bescherming van manschappen en bewapening. Schuilplaatsen van het type 1915 waren afwachtingsruimten die geïntegreerd waren in de loopgraven bij belangrijke accessen. De bouwwerken boden ruimte aan circa 16 man. Ze werden gebouwd volgens een gestandaardiseerd ontwerp en waren scherfvrij, dat wil zeggen dat ze in zekere mate bescherming boden tegen granaatscherven. Deze en dergelijke vroege betonnen werken golden tevens als experimenten. Bij de Karnemelksloot maakte de Schuilplaats type 1915 ten noordwesten van de westelijke lunette deel uit van de stelling die in de mobilisatieperiode 1914-1918 ten noorden van de lunetten tot aan de vesting Naarden was opgeworpen.

Omschrijving

In het inundatieveld direct ten noordwesten van de westbatterij van de Werken aan de Karnemelksloot gelegen SCHUILPLAATS TYPE 1915. De schuilplaats is een deels ingegraven rechthoekig, gewapend betonnen (0.15 m) bouwwerk met een plattegrond van 8.20 x 2.20 x 1.50 m (l x b x h), met een afgeschuinde zuidgevel om afschampen van granaten te bewerkstelligen. De binnenzijde is versterkt met vier steunmuren. In de noordgevel, met overstek, zijn twee voormalige ingangen en enkele vensteropeningen te zien, in oorsprong afsluitbaar met stalen luiken. Het bouwwerk was voorheen aan de frontzijde en bovenzijde aangeaard.

Waardering

De SCHUILPLAATS TYPE 1915 is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (20ste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw) c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw)

Het onderdeel is een voorbeeld van een schuilplaats Type 1915, uit de periode 1914-1918, toen er een veldversterking was opgeworpen tussen de Werken aan de Karnemelksloot en de vesting Naarden, als onderdeel van een grotere veldversterking, de Voorstelling voor Naarden.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en als herinnering aan de hier gelegen hebbende veldversterkingen.

* Het onderdeel is relatief zeldzaam als enige schuilplaats van het Type 1915 in deze omgeving en als karakteristieke en schaarse restant van de veldversterkingen uit de periode 1914-1918 en als betonexperiment in militair gebruik.

* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat het bouwwerk nog in zijn geheel resteert, uitgezonderd details als deuren en vensters, en omdat het zich in zijn oorspronkelijke functie in het veld laat herkennen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 9. Shelter type 1915.

NEW HOLLANDSE WATERLINIE

Introduction

SHELTER TYPE 1915 as a constructed component of additional defensive works of the Fortress Naarden and the Works at the Karnemelksloot, erected during the mobilisation period 1914-1919. Naarden lies on the high grounds between the Naardermeer and the Zuiderzee, which formed an access to Amsterdam and was one of the most important fortress towns of the Old Hollandse Waterlinie. The waterlinie was primarily based on the inundation of low-lying grounds in order to prevent the enemy from passing. However, Naarden lay on the high spurs of the Gooi, which hindered the inundations. It was decided to excavate the high grounds. The Works at the Karnemelksloot are part of the efforts to hold water around the Fortress Naarden. In 1787, a dam sluice was constructed in the Karnemelksloot, which was to retain the inundation water. To protect the dam sluice, two small, ditched, earthen lunettes were constructed in 1787 on either side of the Karnemelksloot. Besides defending the sluice, they also served to prevent the enemy from passing Naarden from the south side. These lunettes were demolished in the French period but at the time of the New Hollandse Waterlinie, around 1873-1875, were enlarged and provided with bombproof structures. The fort-keeper's dwelling Naardermeer 7 must also date from this period. The fortifications of the New Hollandse Waterlinie soon proved obsolete. As a result of improvements to artillery, it became possible to engage targets effectively from ever greater distances. Therefore, during the mobilisation periods of 1914-1919 and 1939-1940, it was decided to construct additional defensive works in front of and near the actual works, which were executed in the form of group nests, group shelters, gun casemates and obstructions. On the east and south sides of Naarden, a defence line of several kilometres in length was created during the mobilisation period 1914-1919. At the Karnemelksloot, barbed wire obstructions and shelters were constructed. Between the works and the fortress, new batteries and infantry trenches were realised. Of the works from 1914-1918, among other things, a shelter type 1915 remains, which is situated in the inundation fields west of the western battery.

Shelters of type 1915 arose as a result of the trench warfare conducted in the First World War in the countries surrounding us. Heavy artillery bombardments required provisions for the protection of personnel and weapons. Shelters of type 1915 were waiting spaces that were integrated into the trenches at important accesses. The structures provided space for approximately 16 men. They were built according to a standardised design and were fragment-proof, meaning that they offered a certain degree of protection against shrapnel. These and similar early concrete works also served as experiments. At the Karnemelksloot, the Shelter type 1915 to the north-west of the western lunette formed part of the line that was erected to the north of the lunettes during the mobilisation period 1914-1918, extending to the Fortress Naarden.

Description

In the inundation field directly to the north-west of the west battery of the Works at the Karnemelksloot lies a SHELTER TYPE 1915. The shelter is a partially excavated rectangular, reinforced concrete (0.15 m) structure with a floor plan of 8.20 x 2.20 x 1.50 m (l x w x h), with a bevelled south gable to achieve the deflection of grenades. The interior is reinforced with four supporting walls. In the north gable, with overhang, two former entrances and several window openings are visible, originally closeable with steel shutters. The structure was previously covered with soil on the front side and top side.

Valuation

The SHELTER TYPE 1915 is of general importance because of:

* Cultural-historical values as part of the New Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and Major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.

* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on: a. the system of inundation and access defence (20th century), b. the race with increasingly powerful offensive means (20th century) c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century)

The component is an example of a shelter Type 1915, from the period 1914-1918, when field fortification was thrown up between the Works at the Karnemelksloot and the Fortress Naarden, as part of a larger field fortification, the Defensive scheme for Naarden.

* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandse Waterlinie. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and as a reminder of the field fortifications that lay here.

* The component is relatively rare as the only shelter of Type 1915 in this area and as a characteristic and scarce remnant of the field fortifications from the period 1914-1918 and as a concrete experiment in military use.

* The component is reasonably well preserved because the structure remains in its entirety, with the exception of details such as doors and windows, and because it can still be recognised in its original function in the field.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map