TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Fort, vesting en -onderdelen, Werken aan de Karnemelksloot Naarden (Gooise meren 27)

Naarden, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Fort, vesting en -onderdelen
Category
onroerend gebouwd
Address
Werken aan de Karnemelksloot Naarden (Gooise meren 27)
Place
Naarden
Municipality
Gooise meren
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.28708, 5.14317
Part of complex
531362
Monument number
531369

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 9. Drinkwaterreservoirs.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

TWEE DRINKWATERRESERVOIRS als relatief zeldzame functionele onderdelen van de Werken aan de Karnemelksloot ten zuidwesten van Naarden.

Naarden ligt op de hoge gronden tussen het Naardermeer en de Zuiderzee, die een acces vormden tot Amsterdam en was één van de belangrijkste vestingsteden van de Oude Hollandse Waterlinie. De waterlinie was primair gebaseerd op inundatie van laag gelegen gronden om zo de vijand de doorgang te beletten. Naarden lag echter op de hoge uitlopers van het Gooi, waardoor de inundaties werden bemoeilijkt. Besloten werd de hoge gronden af te graven. De Werken aan de Karnemelksloot zijn een onderdeel van de pogingen om water rond te vesting Naarden te kunnen vasthouden. In 1787 werd een damsluis aangelegd in de Karnemelksloot, die het inundatiewater moest vasthouden. Ter bescherming van de damsluis kwamen, eveneens in 1787, twee kleine, omgrachte, aarden lunetten tot stand aan weerszijden van de Karnemelksloot. Behalve ter verdediging van de sluis dienden zij ook om de vijand te beletten Naarden aan de zuidzijde te passeren. Deze lunetten zijn in de Franse Tijd deels gesloopt maar ten tijde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie rond 1873-1875 vergroot en van bouwwerken voorzien. Ook de fortwachterswoning Naardermeer 7 moet uit deze tijd dateren. De fortificaties van de Nieuwe Hollandse Waterlinie bleken al snel verouderd. Als gevolg van verbeteringen van het geschut kon van steeds grotere afstand effectief doel worden geraakt. Daarom werd ervoor gekozen tijdens de mobilisatieperioden van 1914-1919 en 1939-1940 extra verdedigingswerken aan te leggen vóór de eigenlijke werken en deze uit te voeren in de vorm van groepsnesten, groepsschuilplaatsen, geschutskazematten en versperringen. Aan de oost- en zuidzijde van Naarden kwam in de mobilisatieperiode 1914-1918 een verdedigingslinie van enige kilometers lengte tot stand. Bij de Karnemelksloot werden prikkeldraadversperringen en schuilplaatsen aangelegd. Tussen de werken en de vesting werden nieuwe batterijen en infanterieloopgraven en voorzieningen gerealiseerd, waaronder betonnen drinkwaterreservoirs. Op de reservoirs konden (niet meer aanwezige) pompen worden aangesloten, waarmee in totaal een voorraad van 10.000 liter water kon worden opgepompt.

Omschrijving

TWEE DRINKWATERRESERVOIRS uit 1914-1918, toen de Karnemelksloot tot de hoofdverdedigingslinie van de werken buiten de vesting Naarden behoorde. De dicht bij elkaar gelegen reservoirs (2.70 x 2.20 x 1.00 m; l x b x h) zijn gemaakt van cementijzer-beton (dikte 0.10 m) en zijn tamelijk schaarse voorbeelden van een dergelijke voorziening uit die tijd. De reservoirs liggen ondergronds in het talud van de dijk langs het Naardermeer, enkele honderden meters ten noorden van de damsluis, en waren bedoeld om opgepompt water op te slaan ten behoeve van de in het veld gelegerde manschappen. Bovendijks zijn delen van de betonwerken met twee vierkante openingen (mangaten) zichtbaar, waaruit het water kon worden geput en die voor inspectie en reiniging dienden. Op de reservoirs konden pompen worden aangesloten, maar deze zijn niet meer aanwezig.

Waardering

De TWEE DRINKWATERRESERVOIRS uit 1914-1918 zijn van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de en 20ste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw) c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw)

De onderdelen zijn voorbeelden van betonnen drinkwaterreservoirs uit de periode 1914-1918.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en als herinnering aan niet of nauwelijks meer in het terrein herkenbare veldversterkingen.

* De onderdelen zijn zeldzaam omdat weinig van zulke grote drinkwaterreservoirs resteren als onderdeel van de inmiddels grotendeels verdwenen veldversterkingen uit de mobilisatie periode 1914-1919. Bij de vesting Naarden zijn nog wel enkele reservoirs van een kleiner type bekend.

* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat de reservoirs ondergronds nog aanwezig zijn en aan de bovenzijde ook als zodanig herkenbaar zijn.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 9. Drinking water reservoirs.

NEW HOLLANDSE WATERLINIE

Introduction

TWO DRINKING WATER RESERVOIRS as relatively rare functional components of the Works at the Karnemelksloot to the southwest of Naarden.

Naarden lies on the high ground between the Naardermeer and the Zuiderzee, which provided access to Amsterdam and was one of the most important fortified towns of the Old Hollandse Waterlinie. The waterlinie was primarily based on inundation of low-lying ground to prevent the enemy from passing through. However, Naarden lay on the high slopes of the Gooi, which complicated the inundations. It was decided to excavate the high ground. The Works at the Karnemelksloot are part of attempts to hold water around the fortification of Naarden. In 1787 a dam lock was constructed in the Karnemelksloot, which was to retain the inundation water. To protect the dam lock, two small, moated earthen lunettes were also built in 1787 on either side of the Karnemelksloot. Besides defending the lock, they also served to prevent the enemy from passing Naarden on the south side. These lunettes were partly demolished during the French Period but were enlarged and provided with buildings during the time of the New Hollandse Waterlinie around 1873-1875. The fort keeper's house Naardermeer 7 must also date from this period. The fortifications of the New Hollandse Waterlinie soon proved outdated. As a result of improvements to artillery, effective targets could be reached from increasingly greater distances. Therefore, during the mobilisation periods of 1914-1919 and 1939-1940, extra defensive works were constructed in front of the actual works and executed in the form of group nests, group shelters, gun casemates and barricades. On the east and south sides of Naarden, a defensive line of several kilometres in length was established during the mobilisation period 1914-1918. At the Karnemelksloot, barbed wire barricades and shelters were constructed. Between the works and the fortification, new batteries and infantry trenches and provisions were realised, including concrete drinking water reservoirs. Pumps (no longer present) could be connected to the reservoirs, with which a total supply of 10,000 litres of water could be pumped up.

Description

TWO DRINKING WATER RESERVOIRS from 1914-1918, when the Karnemelksloot was part of the main defensive line of the works outside the fortification of Naarden. The closely situated reservoirs (2.70 x 2.20 x 1.00 m; l x w x h) are made of reinforced concrete (thickness 0.10 m) and are fairly rare examples of such a provision from that period. The reservoirs are situated underground in the slope of the dyke along the Naardermeer, several hundred metres north of the dam lock, and were intended to store pumped water for the troops stationed in the field. Above the dyke, parts of the concrete structures with two square openings (manhole covers) are visible, from which water could be drawn and which served for inspection and cleaning. Pumps could be connected to the reservoirs, but these are no longer present.

Valuation

The TWO DRINKING WATER RESERVOIRS from 1914-1918 are of general importance because of:

* Cultural-historical values as components of the New Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.

* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic building practice, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th and 20th centuries), b. the race with increasingly powerful offensive means (20th century) c. the system of 'active' field fortification in depth (20th century)

The components are examples of concrete drinking water reservoirs from the period 1914-1918.

* Ensemble value and situational values as components of the New Hollandse Waterlinie. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and as a reminder of field fortifications that are no longer or scarcely recognisable in the terrain.

* The components are rare because few such large drinking water reservoirs remain as part of the now largely disappeared field fortifications from the mobilisation period 1914-1919. At the fortification of Naarden, some smaller-type reservoirs are still known.

* The component is reasonably well preserved because the reservoirs are still present underground and are recognisable as such on the top side.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map