Rijksmonumentenregister · Netherlands
Tankhindernis, Betonnen werken Muiderberg Muiderberg (Gooise meren 27)
Muiderberg, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Versperring
- Function
- Tankhindernis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1939 - 1940
- Address
- Betonnen werken Muiderberg Muiderberg (Gooise meren 27)
- Place
- Muiderberg
- Municipality
- Gooise meren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.32554, 5.12760
- Part of complex
- 531315
- Monument number
- 531318
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1920 map "Sleeswijk's kaart van Gooi- en Eemland : voor wandelaars, wielrijders en automobilisten : naar officieele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 1. Tankversperring met duiker.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
TANKVERSPERRING MET DUIKER EN TETRAËDERS als onderdeel van een hindernis in een acces. Tankversperringen waren bedoeld om pantser- of andere voertuigen de doorgang te beletten. Ze werden aangelegd in de mobilisatieperiode 1939-1940. Ze bestaan uit een aantal schuin naar voren, in de grond of beton gestoken, stalen palen (spoorrails of profielstalen balken), veelal puntig. Vanwege deze vorm worden ze ook wel 'aspergeversperringen' genoemd. Deze snel aan te brengen versperringen zijn na plaatsing en verankering moeilijk weer te verwijderen. Bij Muiderberg resteren twee tankversperringen. De tankversperringen liggen ten zuiden en oosten van Muiderberg en vormden de eerste door de vijand te overwinnen obstakels binnen de in 1939-1940 aangelegde versterkingen. Ze dienden ter verdediging van het acces dat werd gevormd door de IJsselmeerdijk en de niet inundeerbare gronden in en rond het dorp. In het verleden lagen er meer tankhindernissen aan deze zijde van Muiderberg, alsmede een antitankgracht. Beide resterende tankversperringen zijn gecombineerd met tetraëders; één ervan tevens met een duiker.
Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Door middel van een ingenieus systeem van sluizen, duikers, dammen, keerkaden, dijkcoupures enzovoort, kon het noodzakelijke waterpeil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd worden. Deels werd daarvoor gebruik gemaakt van bestaande civiele waterhuishoudkundige bouwwerken. Soms werden de werken (sterk) aangepast aan de militaire eisen. Een groot deel van de werken werd speciaal ten behoeve van de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwd. Eén van de veelvuldig toegepaste sluistypen was de zogenaamde duikersluis. Dit is een door schuiven afsluitbare koker onder een weg, door een dijk of dam voor het afvoeren of inlaten van water. Via duikers stonden de door (wegen en) kades gescheiden inundatievelden toch met elkaar in verbinding. De metalen onderdelen van de duiker waren in 1986, bij de beschrijving van de provinciale monumentenlijst Noord-Holland, nog aanwezig en waren blijkens een opschrift gefabriceerd door Hayward Tyler Engineers. Dit nog steeds bestaande Engelse bedrijf werd in 1815 opgericht en was vooral gespecialiseerd in de fabricage van waterpompen, hydraulische persen, loodgietersbenodigdheden en dergelijke.
Omschrijving
TANKVERSPERRING MET DUIKER EN TETRAËDERS (restanten) gelegen in de zomerkade nabij het IJsselmeer, ten noordoosten van de wijk Buitendijken te Muiderberg, nabij de Aalscholver. Van de TANKVERSPERRING resteren de betonnen delen op de taluds; oorspronkelijk besloeg deze ook de bovenzijde van de dijk. De constructie is circa 2.40 meter breed en bestaat uit gewapend beton, met daarin twee rijen met rechthoekige gaten. Oorspronkelijk bevonden zich in de gaten naar de oostzijde (frontzijde) gekeerde stalen profielstaven. Deze zijn alle tot op het maaiveld afgezaagd. Aan de voet van de dijk resteert een aantal TETRAËDERS. Tetraëders zijn verplaatsbare, puntvormige betonblokken met vier gelijke vlakken, meestal voorzien van een oog om ze op te hijsen. De tankversperring is gecombineerd met een DUIKER ook wel 'inundatiesluis' genoemd. De duiker bestaat uit een koker die onder de dijk doorloopt, met aan de IJsselmeerzijde een dubbele metalen waterinlaat, afsluitbaar met twee metalen schuiven. Aan de landzijde omgeeft de tankversperring een rechthoekige betonnen lozingskom (waterverzamelbekken). Het inundatiewater kon hierin na opening van de schuiven worden ingelaten en daarna gericht in de inundatiekommen worden ingelaten. Onder de versperring zijn metalen schuiven ten behoeve van de watertoevoer aangebracht.
Waardering
De TANKVERSPERRING MET DUIKER EN TETRAËDERS is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is aangelegd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Krijgshistorische waarden als onderdeel van een aaneengesloten militaire verdedigingslinie tussen de voormalige Zuiderzee en de Biesbosch. Deze bestond hoofdzakelijk uit een samenhangend systeem van inundatievelden en bijbehorende inundatiemiddelen en van schootsvelden. Dit systeem werd aangevuld met diverse, uit verschillende perioden daterende typen gebouwde of aangelegde (verdedigings)werken die dienden tot of bijdroegen aan afsluiting van niet te inunderen terreinen of andere accessen.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (twintigste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (twintigste eeuw) c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (twintigste eeuw)
Het onderdeel is een voorbeeld van een tankversperring uit 1939-1940 met tetraëders, gecombineerd met een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde, namelijk een als inundatiesluis dienende duiker.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is zeldzaam omdat er relatief weinig herkenbare tankhindernissen resteren, zeker in combinatie met een duiker en tetraëders.
* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard en laat zich in het veld in zijn oorspronkelijke functie herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 1. Tank barrier with sluice.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
TANK BARRIER WITH SLUICE AND TETRAHEDRONS as part of an obstacle in an access. Tank barriers were intended to prevent armoured or other vehicles from passing through. They were constructed during the mobilisation period 1939-1940. They consist of a number of steel posts (railway rails or profiled steel beams), mostly pointed, driven diagonally forwards into the ground or concrete. Because of this shape they are also called 'asparagus barriers'. These quickly constructed barriers are difficult to remove again after placement and anchoring. At Muiderberg two tank barriers remain. The tank barriers lie to the south and east of Muiderberg and formed the first obstacles to be overcome by the enemy within the fortifications constructed in 1939-1940. They served to defend the access formed by the IJsselmeerdijk and the non-inundable lands in and around the village. In the past there were more tank obstacles on this side of Muiderberg, as well as an anti-tank ditch. Both remaining tank barriers are combined with tetrahedrons; one of them also with a sluice.
The defence system of the New Hollandic Waterline was primarily based on the controlled inundation of (large) areas of terrain. By means of an ingenious system of sluices, duikers, dams, weirs, dike breaches and so forth, the necessary water level could be quickly set and maintained within narrow limits. In part, existing civil water management structures were used for this. Sometimes the works were (substantially) adapted to military requirements. A large part of the works was specially constructed for the purposes of the New Hollandic Waterline. One of the frequently used sluice types was the so-called duiker sluice. This is a pipe closed off by gates under a road, through a dike or dam for the discharge or intake of water. Via duikers the inundation fields separated by (roads and) quays were nevertheless connected to each other. The metal components of the duiker were still present in 1986, when the provincial monument list for North Holland was drawn up, and according to an inscription were manufactured by Hayward Tyler Engineers. This still-existing English company was founded in 1815 and specialised particularly in the manufacture of water pumps, hydraulic presses, plumbing supplies and the like.
Description
TANK BARRIER WITH SLUICE AND TETRAHEDRONS (remains) situated in the summer dike near the IJsselmeer, to the northeast of the Buitendijken district at Muiderberg, near the Aalscholver. Of the TANK BARRIER the concrete parts on the slopes remain; originally this also covered the top of the dike. The construction is approximately 2.40 metres wide and consists of reinforced concrete, with two rows of rectangular holes in it. Originally steel profile bars facing east (the front) were located in the holes. These have all been sawn off at ground level. At the foot of the dike a number of TETRAHEDRONS remain. Tetrahedrons are moveable, pointed concrete blocks with four equal faces, usually provided with an eye for hoisting. The tank barrier is combined with a SLUICE also called an 'inundation sluice'. The sluice consists of a pipe running under the dike, with a double metal water inlet on the IJsselmeer side, closeable with two metal gates. On the land side the tank barrier is surrounded by a rectangular concrete drainage basin (water collection basin). The inundation water could be admitted into this after opening the gates and then directed into the inundation basins. Metal gates for water supply have been installed under the barrier.
Valuation
The TANK BARRIER WITH SLUICE AND TETRAHEDRONS is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially constructed from 1815 by him, Jan Blanken and major engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Military-historical values as part of a continuous military defence line between the former Zuiderzee and the Biesbosch. This consisted mainly of a coherent system of inundation fields and associated inundation installations and fields of fire. This system was supplemented with various types of (defence) works from different periods that served to or contributed to the closure of non-inundable areas or other accesses.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic construction, based on: a. the system of inundation and access defence (twentieth century), b. the race with increasing offensive capabilities (twentieth century) c. the system of 'living' field fortification in depth (twentieth century)
The component is an example of a tank barrier from 1939-1940 with tetrahedrons, combined with an expression of historical water engineering related to military-strategic construction, namely a sluice serving as an inundation sluice.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is rare because relatively few recognisable tank obstacles remain, especially in combination with a sluice and tetrahedrons.
* The component is reasonably well preserved and can be recognised in the field in its original function.
Nearby in the register
- Tankhindernis, te MuiderbergVersperringunder 1 mi
- FlevoramaWoonhuisunder 1 mi
- Grafmonument, Badlaan bij 26Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- AmeliaWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.