Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk 2
Bunnik, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Marsdijk 2, 3981 HE Bunnik
- Place
- Bunnik
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.05806, 5.16708
- Part of complex
- 531252
- Monument number
- 531276
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 42.
Inleiding
SCHUILPLAATSEN TYPE 1915 in het glacis of de buitenwallen van het Fort bij Vechten, als onderdeel van de aanpassing van het fort aan veranderde krijgstechnieken. (Betonnen) schuilplaatsen vormden een antwoord op de komst van zware projectielen en brisante granaten. Deze laatste hadden een hoogexplosieve lading en zorgden voor een regen van metaalscherven, die vele slachtoffers kon maken. Naar gelang de zwaarte van de granaat en de bescherming daartegen bestaat een classificatie in weerstands- of dekkingsklassen, bestaande uit twee getallen, bv. W 12-15. Het eerste geeft aan dat de dekking voldoende is voor inslagen van projectielen tot dat kaliber (in cm); het tweede dat ook bescherming bestaat tegen één of ten hoogste enkele inslagen tot dit hogere kaliber. De vroegste typen schuilplaatsen boden slechts bescherming tegen granaatscherven en werden 'scherfvrij' genoemd. Vanaf het begin van de 20ste eeuw is er geëxperimenteerd met gedeconcentreerde, kleine (betonnen) (groeps)schuilplaatsen. Hierbij is soms ad hoc gebruik gemaakt van bestaande, voor handen zijnde materialen als spoorrails, puin, houten balken en betonplaten, maar hiernaast zijn geprefabriceerde onderdelen gemonteerd of werd ter plaatse beton gestort. Zo zijn nog op verschillende plaatsen binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie diverse - al dan niet unieke - sporen van dergelijke experimenten in beton te vinden. Schuilplaatsen van het Type 1915 zijn op verschillende plaatsen toegepast; er resteren nog ongeveer 25 exemplaren, waaronder ook in het glacis van het Fort bij Rijnauwen en het Fort bij Vechten.
Omschrijving
Scherfvrije SCHUILPLAATSEN TYPE 1915, zijn eenlaagse, naar een gestandaardiseerd ontwerp gebouwde, in vrij dun gewapend beton uitgevoerde onderkomens, die geschikt zijn voor een bezetting van 16 man. De schuilplaatsen deden dienst als onderkomens (afwachtingsdekking) voor een manschappengroep en waren geïntegreerd in loopgravenlinies. De afmetingen van de op een rechthoekige plattegrond gebouwde en vlak gedekte werken bedragen circa 10,90 x 1,40 x 1,80 meter. De schuilplaatsen waren bovenop en aan de frontzijde voorzien van een gronddekking; deze is ten dele nog aanwezig of weer aangebracht. Een tweetal rechthoekige toegangen, links en rechts in de keelzijde en een vijftal, hiertussen gelegen, horizontale spleetvensters kon door middel van stalen luiken worden afgesloten. Voor zover bekend ontbreken deze luiken alle.
Waardering
De SCHUILPLAATSEN TYPE 1915 op het Fort bij Vechten zijn van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.
* Krijgshistorische waarden als onderdeel van een aaneengesloten militaire verdedigingslinie tussen de voormalige Zuiderzee en de Biesbosch. Deze bestond hoofdzakelijk uit een samenhangend systeem van inundatievelden en bijbehorende inundatiemiddelen en van schootsvelden. Dit systeem werd aangevuld met diverse, uit verschillende perioden daterende typen gebouwde of aangelegde (verdedigings)werken die dienden tot of bijdroegen aan afsluiting van niet te inunderen terreinen of andere accessen.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is - op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de en 20ste eeuw), - op de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw) - op het systeem van levende verdediging in de diepte (20ste eeuw).
Het betreft hier enige voorbeelden van in vrij dun, gewapend beton gebouwde schuilplaatsen uit de periode 1914-1918.
* Ensemblewaarde en situationele waarden, als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* De onderdelen zijn relatief zeldzaam als voorbeelden van naar een gestandaardiseerd ontwerp uitgevoerde militaire onderkomens en ze zijn representatief (karakteristiek) omdat ze goed herkenbaar als onderdelen van een gedeconcentreerde verdedigingslijn zijn toegevoegd aan het bestaande fortificatiestelsel.
* De onderdelen zijn redelijk gaaf bewaard omdat ze zich als gebouwde elementen nog goed laten herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 42.
Introduction
SHELTERS TYPE 1915 in the glacis or the outer walls of the Fort bij Vechten, as part of the adaptation of the fort to changed military engineering techniques. (Concrete) shelters formed a response to the arrival of heavy projectiles and high-explosive grenades. The latter had a high-explosive charge and caused a rain of metal fragments, which could cause many casualties. According to the weight of the grenade and the protection against it, there is a classification into resistance or protection classes, consisting of two numbers, for example W 12-15. The first indicates that the protection is sufficient for impacts of projectiles up to that calibre (in cm); the second that protection also exists against one or at most a few impacts up to this higher calibre. The earliest types of shelters offered only protection against grenade fragments and were called 'splinter-proof'. From the beginning of the 20th century, experiments were carried out with de-concentrated, small (concrete) (group) shelters. Existing, available materials such as railway rails, rubble, wooden beams and concrete slabs were sometimes used ad hoc for this purpose, but prefabricated components were also assembled or concrete was poured on site. In this way, traces of such experiments in concrete can still be found in various places within the Nieuwe Hollandse Waterlinie, whether or not unique. Shelters of Type 1915 were applied in various places; approximately 25 examples still remain, including also in the glacis of the Fort bij Rijnauwen and the Fort bij Vechten.
Description
Splinter-proof SHELTERS TYPE 1915 are single-storey accommodation structures built to a standardized design, executed in relatively thin reinforced concrete, suitable for an occupancy of 16 men. The shelters served as accommodation (waiting cover) for a group of men and were integrated into trench lines. The dimensions of the structures, built on a rectangular plan and flat-roofed, are approximately 10.90 x 1.40 x 1.80 metres. The shelters were provided with an earth covering on top and on the front side; this is partly still present or has been replaced. Two rectangular entrances, left and right in the rear side and five horizontal slit windows located between them could be closed by means of steel shutters. As far as is known, these shutters are all missing.
Valuation
The SHELTERS TYPE 1915 at the Fort bij Vechten are of general importance by virtue of:
* Cultural-historical values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie, as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realized from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Military-historical values as part of a continuous military defence line between the former Zuiderzee and the Biesbosch. This consisted mainly of a coherent system of inundation fields and associated inundation means and of fields of fire. This system was supplemented with various types of (defence) works dating from different periods, built or laid out, which served to or contributed to the closure of terrain that could not be inundated or other accesses.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic construction, which was based - on the system of inundation and access defence (19th and 20th century), - on the race with increasingly strengthened offensive means (20th century) - on the system of defence in depth (20th century).
These are some examples of shelters built in relatively thin, reinforced concrete from the period 1914-1918.
* Ensemble value and situational values, as components of the Nieuwe Hollandse Waterlinie. Also by virtue of the functional and physical connection with the other components of the complex.
* The components are relatively rare as examples of military accommodation executed to a standardized design and they are representative (characteristic) because they are easily recognizable as components of a de-concentrated defence line added to the existing fortification system.
* The components are reasonably well preserved because they are still easily recognizable as built elements.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk 2Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk bij 2Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk bij 2Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk bij 2Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.