Rijksmonumentenregister · Netherlands
Uitkijktoren, Parkhaven 20
Rotterdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Straatmeubilair
- Function
- Uitkijktoren
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1959 - 1960
- Address
- Parkhaven 20, 3016 GM Rotterdam
- Place
- Rotterdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.90539, 4.46664
- Monument number
- 531142
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1920 map "Havenuitbreiding op den Linker-Maasoever" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
UITZICHTTOREN, genaamd Euromast, vrijstaand gesitueerd aan de oostzijde van de Parkhaven en gebouwd in de periode 1958-1960 in opdracht van "NV Rotterdamse Uitzichttoren" naar ontwerp van architect H.A. Maaskant in samenwerking met de dienst Gemeentewerken Rotterdam, en in de periode 1969-1970 verlengd onder regie van H.A. Maaskant. Op de stoep voor de Euromast een VLAGGENMAST die tot 1970 de top van de toren markeerde. De Euromast maakte deel uit van de internationale tuinbouwtentoonstelling Floriade die in 1960 in Het Park aan de Maas werd gehouden. De eerste ideeën voor een uitzichttoren werden in 1955 geopperd. Het project leek na drie jaar niet door te gaan, aangezien de gemeenteraad niet wilde meewerken aan het plan. De toren werd uiteindelijk gerealiseerd zonder overheidssteun, zij het dat de grond door de gemeente ter beschikking werd gesteld en de dienst Gemeentewerken de nodige expertise aanbood. De locatie aan de Parkhaven werd gekozen vanwege de ligging direct aan de rivier. Ook bood de locatie zicht op het verkeersplein en de in- en uitrit van de Maastunnel en werd een verbinding mogelijk met de tuinbouwtentoonstelling in Het Park. Park en toren zijn door middel van een (inmiddels vervangen) loopbrug over de tunneltraverse met elkaar verbonden. De locatie biedt niet alleen een afwisselend uitzicht over stad en havens maar zorgt er ook voor dat de Euromast een markant element vormt in het silhouet van de stad. Maaskants eerste ontwerp voor de toren had een bijzondere schacht met twee halfopen betonnen schalen, waarlangs liften zich half in de buitenlucht zouden verplaatsen. Om technische-, economische- en veiligheidsredenen werd toch gekozen voor de beproefde vorm van een ronde betonnen schacht. Maaskant was van mening dat een dergelijk project tijdloos vormgegeven zou moeten worden en het ontwerp meerdere generaties zou moeten aanspreken, en verwoordde dit in 1960 als volgt:"Wij hebben een toren willen maken, die geen semi-permanente indruk zal maken en die een zodanige 'massa' zal hebben dat hij zich in het machtige bewegelijke Rotterdamse havenbeeld zal kunnen handhaven". Afgezien van functie en vorm van de Euromast, zijn ook de constructiemethode en bouwtechniek van belang voor het karakter van het object. Voor de bouw van de schacht werd door de aannemer Van Eesteren gebruik gemaakt van een zogenaamde glijbekisting, die ook werd toegepast bij de bouw van o.a. silo's en televisietorens. Met een snelheid van circa 15 tot 20 centimeter per uur werd de schacht voor de Euromast langzaam opgetrokken. Het uitkijkplatform is uitgevoerd in een lichte, stalen constructie en werd afzonderlijk gefabriceerd. De stalen korf werd aan de voet van de toren gemonteerd en vervolgens in vijf dagen langs de schacht omhoog gehesen. De totale bouwtijd bedroeg slechts 14 maanden. Op 25 maart 1960 opende de Euromast zijn deuren voor het publiek.
Door de bouw van de nabijgelegen Medische Faculteit (1968) dreigde de Euromast niet langer het hoogste punt in Rotterdam te zijn. Ook werd gevreesd dat de in 1960 nog indrukwekkende hoogte van 100 meter de bezoeker niet blijvend zou imponeren. Aan het eind van de jaren zestig besloot de directie de Euromast te verhogen. De bestaande toren werd uitgebreid met een attractie, de zogenaamde "Space Tower". Dit door de Zwitserse firma Bühler AG ontwikkelde concept bestaat uit een stalen cilinder met hier omheen een draaibare en spiraalsgewijs klimmende cabine. In 1970 werd de Space Tower geplaatst - opnieuw een technisch hoogstandje - waarmee de totale hoogte van de Euromast op 185 meter kwam. Sindsdien is de toren het hoogste bouwwerk in Rotterdam.
De Scheepsbrug wordt momenteel gebruikt als particuliere ontvangstruimte en is niet meer voor publiek toegankelijk. De oorspronkelijke inrichting van deze scheepsbrug, compleet met radar, kompas en stuurkolom gebaseerd op de scheepsbrug van de Nieuw Amsterdam, is begin jaren negentig overgebracht naar het Maritiem Museum.
Omschrijving
De UITZICHTTOREN is vrijstaand gesitueerd en is opgebouwd uit een ronde schacht, met een diameter van negen meter, op een eveneens ronde funderingplaat. Deze plaat bestaat uit 750 kubieke meter beton op gewapend betonnen funderingspalen en is berekend op een totale belasting van 3,8 miljoen kilogram. Aan de onderzijde van de schacht een ronde, uitkragende onderbouw, waarin zich aan de zuidzijde de toegang tot de toren bevindt. Deze is bereikbaar vanaf de Parkhaven door een breed betonnen bordes. Vanuit de ronde onderbouw rijst de geheel in beton uitgevoerde schacht op tot een hoogte van ruim honderd meter. De schacht bevat twee snelle liften en een trappenhuis. Op dertig meter hoogte is aan de zuidwestzijde een stalen replica van een scheepsbrug aangebracht. Aan de bovenzijde van de schacht bevindt zich het uitzichtplatform dat het Kraaiennest wordt genoemd. Om de toren een dynamisch uiterlijk te geven kreeg dit uitkragende uitkijkplatform, dat zich op circa honderd meter hoogte bevindt, een in doorsnede asymmetrische vorm. De stalen constructie is rondom de schacht bevestigd en heeft een schelpvormige plattegrond. De maximale diameter van het volume is 29 meter en aan de zuidwestzijde, de kant van de havens, kraagt het volume 12 meter uit. Het Kraaiennest is rondom voorzien van schuingeplaatste vensters, die een panoramisch uitzicht bieden op de stad, de haven en de directe omgeving. In het volume bevindt zich een restaurant, dat aan de zuidwestzijde een dubbele verdiepingshoogte heeft. Aan de noordoostzijde bevindt zich de keuken met hierboven een kleine zaal. Door de verschillende niveaus - oplopend van buiten naar binnen - wordt vanaf alle tafels in het restaurant uitzicht geboden. De bovenkant van de betonnen schacht steekt boven het Kraaiennest uit en fungeert als sokkel voor het geheel in staal uitgevoerde instapplatform voor de in 1970 geplaatste Space Tower. Deze is opgebouwd uit een stalen cilinder van 75 meter hoogte en diameter van 2,5 meter. De attractie wordt gevormd door een ronde cabine voor dertig personen die spiraalsgewijs rondom de cilinder naar boven draait, op 175 meter hoogte enkele malen ronddraait en vervolgens terugkeert naar het startpunt. De cabine wordt betreden via een rond, stalen instappodium op de bovenzijde van de betonnen schacht. Dit podium is bereikbaar vanaf het tweede uitzichtplatform door middel van een ronde liftcilinder en een hier omheen slingerende stalen trap. In 1994 is de cabine vervangen door een nieuw exemplaar.
Het aanzicht van de toren wordt in grote lijnen bepaald door de hoogte, de vorm van de verschillende onderdelen en de onderlinge verhouding hiertussen. De toren is uitgevoerd in sobere, industriële materialen en terughoudende kleuren, hetgeen het utilitaire karakter van het gebouw onderstreept. Schoon beton voor de schacht en geverfd staal voor de onderbouw, de Scheepsbrug en het Kraaiennest. De onderbouw bestaat uit een één bouwlaag tellend volume, dat boven het maaiveld uitkraagt en rondom is voorzien van grote stalen vensters. De eronder gelegen ronde sokkel heeft een gemetselde gevel en bevat technische- en opslagruimten. De Scheepsbrug aan de zuidwestzijde bestaat uit een klein uitkragend volume met ter weerszijden een klein uitkijkbordes. Een reeks kleine vensters biedt uitzicht over de havens. Het dak van de Scheepsbrug fungeert ook als uitkijkplatform en is bereikbaar door twee kleine stalen trappen. Het Kraaiennest heeft een bekleding van stalen panelen, die zijn geschilderd in een lichtgrijze kleur. De rondom naar voren hellende vensters hebben over de volle breedte van het restaurant een grotere hoogte. De grote glaspanelen zijn ingeklemd tussen verticale stijlen en worden slechts door één horizontale roede verdeeld. De balustrade van het uitkijkplatform op het dak van het Kraaiennest bestaat uit gesloten, stalen panelen die achterover hellend zijn geplaatst. Een brede blank gelakte leuning sluit de balustrade aan de bovenzijde af. De opbouw op het Kraaiennest is geheel in staal uitgevoerd en is op twee gesloten gevelvlakken van grijs glasmozaïek na geheel transparant. Het hierboven gelegen tweede uitkijkplatform heeft een stalen buisframe balustrade.
Op de stoep voor het bordes van de Euromast een vrijstaande VLAGGENMAST in de vorm van een gestileerde tulp, vervaardigd uit staal en voorzien van drie armen.
Waardering
De UITZICHTTOREN "Euromast", met vrijstaand restant van de VLAGGENMAST, gebouwd in de periode 1958-1960 naar ontwerp van architect H.A. Maaskant en in 1969-1970 onder regie van Maaskant uitgebreid, is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde als essentieel toonbeeld van de Wederopbouwperiode:
- De Euromast is een bijzondere uitdrukking van een culturele en sociaal-maatschappelijke ontwikkeling en in het bijzonder een uiting van de herwonnen en groeiende welvaart en vrije tijd als onderdeel van de opbouw van het land en het optimistische geloof in een moderne, open samenleving in deze periode. De aan de publieksmanifestatie Floriade verbonden ontstaansgeschiedenis van de Euromast draagt aan deze betekenis bij.
- Het object heeft als voorbeeld van een moderne attractietoren gericht op vermaak van een groot publiek typologische waarde en herinnert specifiek aan de opkomende populaire cultuur, dagrecreatie en massaconsumptie als kenmerk van de welvaartsstaat in de latere wederopbouwperiode.
- De Euromast heeft architectuurhistorische waarde vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten in het ontwerp waarin de combinatie van esthetische ingenieurskunst met een onverhuld gebruik van beton, nieuw-zakelijk materiaalgebruik en op de functie toegespitste bijzondere vormen, waaronder elementen uit de scheepsbouw, kenmerkend is.
- Het object heeft betekenis in de ontwikkeling van de bouwtechniek vanwege de toepassing van glijbekisting als beproefde techniek voor een snelle bouw van de toren.
- De Euromast is in hoofdvorm, constructie, materiaalgebruik en detaillering in hoge mate gaaf bewaard gebleven. De uitbreiding, onder supervisie van Maaskant tot stand gekomen, draagt bij aan de waarde van het object als landmark.
- Vanwege de betekenis als oriëntatiepunt in het stadssilhouet van Rotterdam heeft de uitzichttoren een hoge stedenbouwkundige waarde en ensemblewaarde, waarin de hoogte, de hoofdvorm en de markante vrije ligging langs de Maasoever alsmede de nog gave relatie met de omgeving waarop de mast vrije uitzichten geeft, zoals het 19e-eeuwse stadspark en het knooppunt van verkeerswegen, een rol spelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
OBSERVATORY TOWER, called Euromast, freestanding situated on the east side of the Parkhaven and built in the period 1958-1960 on behalf of "NV Rotterdamse Uitzichttoren" to a design by architect H.A. Maaskant in collaboration with the Rotterdam Municipal Works Department, and extended in the period 1969-1970 under the direction of H.A. Maaskant. On the pavement in front of the Euromast a FLAGPOLE that marked the top of the tower until 1970. The Euromast formed part of the international horticultural exhibition Floriade held in 1960 in Het Park aan de Maas. The first ideas for an observation tower were raised in 1955. The project seemed not to proceed after three years, as the municipal council was unwilling to cooperate with the plan. The tower was eventually realized without government support, although the municipality made the land available and the Municipal Works Department offered the necessary expertise. The location on the Parkhaven was chosen because of its location directly on the river. The location also offered views of the traffic square and the entrance and exit of the Maastunnel and enabled a connection with the horticultural exhibition in Het Park. Park and tower are connected by means of a (now replaced) footbridge over the tunnel traverse. The location not only provides varied views over the city and harbours but also ensures that the Euromast forms a striking element in the city's skyline. Maaskant's first design for the tower had a special shaft with two half-open concrete shells, along which lifts would move half in the open air. For technical, economic and safety reasons, the proven form of a round concrete shaft was chosen instead. Maaskant was of the opinion that such a project should be designed timelessly and should appeal to multiple generations, and expressed this in 1960 as follows: "We wanted to make a tower that will not make a semi-permanent impression and that will have such 'mass' that it will be able to hold its own in the powerful moving Rotterdam harbour scene". Apart from the function and form of the Euromast, the construction method and building technique are also important for the character of the object. For the construction of the shaft, the contractor Van Eesteren used a so-called climbing formwork, which was also applied in the construction of, among other things, silos and television towers. At a speed of approximately 15 to 20 centimetres per hour, the Euromast shaft was slowly erected. The observation platform is executed in a light steel structure and was manufactured separately. The steel frame was assembled at the foot of the tower and then hoisted up the shaft in five days. The total construction time was only 14 months. On 25 March 1960 the Euromast opened its doors to the public.
With the construction of the nearby Faculty of Medicine (1968), the Euromast was in danger of no longer being the highest point in Rotterdam. It was also feared that the impressive height of 100 metres in 1960 would not continue to impress visitors. At the end of the nineteen sixties, the management decided to heighten the Euromast. The existing tower was extended with an attraction, the so-called "Space Tower". This concept, developed by Swiss company Bühler AG, consists of a steel cylinder around which a rotating and spiralling ascending cabin rotates. In 1970 the Space Tower was installed - again a technical feat - bringing the total height of the Euromast to 185 metres. Since then, the tower has been the highest structure in Rotterdam.
The Wheelhouse is currently used as a private reception space and is no longer accessible to the public. The original fittings of this wheelhouse, complete with radar, compass and steering column based on the wheelhouse of the Nieuw Amsterdam, were transferred to the Maritime Museum in the early nineteen nineties.
Description
The OBSERVATION TOWER is freestanding and is built up from a round shaft, with a diameter of nine metres, on an equally round foundation plate. This plate consists of 750 cubic metres of concrete on reinforced concrete foundation piles and is calculated for a total load of 3.8 million kilograms. At the bottom of the shaft is a round, cantilevered substructure, in which the entrance to the tower is located on the south side. This is accessible from the Parkhaven by a broad concrete flight of steps. From the round substructure rises the shaft, executed entirely in concrete, to a height of just over one hundred metres. The shaft contains two fast lifts and a staircase. At a height of thirty metres on the southwest side is a steel replica of a wheelhouse. At the top of the shaft is the observation platform called the Crow's Nest. To give the tower a dynamic appearance, this cantilevered observation platform, which is located at approximately one hundred metres height, has an asymmetrical form in cross-section. The steel structure is attached around the shaft and has a shell-shaped floor plan. The maximum diameter of the volume is 29 metres and on the southwest side, the harbour side, the volume extends 12 metres. The Crow's Nest is furnished all around with slanted windows, which offer a panoramic view of the city, the harbour and the immediate surroundings. Within the volume is a restaurant, which on the southwest side has double storey height. On the northeast side is the kitchen with a small hall above it. Due to the different levels - sloping from outside to inside - all tables in the restaurant offer a view. The top of the concrete shaft rises above the Crow's Nest and serves as a base for the entirely steel-built access platform for the Space Tower installed in 1970. This is built up from a steel cylinder 75 metres in height and 2.5 metres in diameter. The attraction is formed by a round cabin for thirty persons that spirals around the cylinder upwards, rotates several times at 175 metres height and then returns to the starting point. The cabin is entered via a round steel access platform on top of the concrete shaft. This platform is accessible from the second observation platform by means of a round lift cylinder and a steel staircase winding around it. In 1994 the cabin was replaced by a new one.
The appearance of the tower is largely determined by the height, the form of the various components and their mutual proportions. The tower is executed in sober, industrial materials and restrained colours, which underlines the utilitarian character of the building. Fair-faced concrete for the shaft and painted steel for the substructure, the Wheelhouse and the Crow's Nest. The substructure consists of a volume with one storey, which cantilevers above ground level and is provided all around with large steel windows. The round base beneath it has a masonry facade and contains technical and storage rooms. The Wheelhouse on the southwest side consists of a small cantilevered volume with a small observation terrace on either side. A series of small windows offer views over the harbours. The roof of the Wheelhouse also functions as an observation platform and is accessible by two small steel stairs. The Crow's Nest has a covering of steel panels, painted in a light grey colour. The windows sloping forward all around have a greater height across the full width of the restaurant. The large glass panels are clamped between vertical stiles and are divided by only one horizontal bar. The balustrade of the observation platform on the roof of the Crow's Nest consists of closed steel panels placed with a backward slope. A wide blank-lacquered handrail closes off the balustrade at the top. The structure on the Crow's Nest is entirely executed in steel and, except for two closed facade surfaces of grey glass mosaic, is entirely transparent. The second observation platform above it has a steel tube frame balustrade.
On the pavement in front of the flight of steps of the Euromast stands a freestanding FLAGPOLE in the form of a stylized tulip, made of steel and provided with three arms.
Valuation
The OBSERVATION TOWER "Euromast", with freestanding remains of the FLAGPOLE, built in the period 1958-1960 to a design by architect H.A. Maaskant and extended in 1969-1970 under Maaskant's direction, is of general importance because of its cultural-historical, architectural-historical and urban planning value as an essential exemplar of the Reconstruction period:
- The Euromast is a particular expression of a cultural and socio-societal development and in particular an expression of regained and growing prosperity and leisure time as part of the reconstruction of the country and the optimistic belief in a modern, open society in this period. The origins of the Euromast, associated with the public event Floriade, contribute to this significance.
- As an example of a modern entertainment tower aimed at entertaining a large public, the object has typological value and specifically recalls the emerging popular culture, day recreation and mass consumption as a characteristic of the welfare state in the later reconstruction period.
- The Euromast has architectural-historical value because of the high-quality aesthetic qualities in the design in which the combination of aesthetic engineering with an unconcealed use of concrete, new-objective material use and special forms tailored to the function, including elements from shipbuilding, is characteristic.
- The object is significant in the development of building technique because of the application of climbing formwork as a proven technique for rapid construction of the tower.
- The Euromast has been preserved in high degree intact in its main form, construction, material use and detailing. The extension, carried out under Maaskant's supervision, contributes to the value of the object as a landmark.
- Because of its significance as an orientation point in Rotterdam's city skyline, the observation tower has high urban planning value and ensemble value, in which the height, the main form and the striking free location along the Maasoever as well as the still intact relationship with the surroundings on which the mast offers free views, such as the 19th-century city park and the junction of traffic routes, play a role.
Nearby in the register
- Bedieningsgebouw, Baden Powelllaan 9Bedieningsgebouwunder 1 mi
- De HeuvelKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Sluiswachtershuisje, Westzeedijk bij 375Bedieningsgebouwunder 1 mi
- Sluiswachtershuisje, Westzeedijk bij 375Bedieningsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.