Rijksmonumentenregister · Netherlands
voormalige Rotterdamse Bank
Rotterdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Bankgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1941 - 1949
- Address
- Coolsingel 127, 3012 AG Rotterdam (and others)
- Place
- Rotterdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.91925, 4.47919
- Monument number
- 530919
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Historical map archives, georeferenced via AllmapsTU Delft LibraryTU Delft Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1936 map "18. Rotterdam (Vierde uitgave, 1936)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het BANKGEBOUW van de Rotterdamsche Bankvereeniging (Robaver) in het centrum van Rotterdam is ontworpen door H.F. Mertens. Het is een van de eerste belangwekkende bouwprojecten in het in mei 1940 verwoeste stadscentrum van Rotterdam. De bank herrees niet op de plaats van de voorganger aan de Boompjes, maar kreeg een prominente positie in het nieuwe zaken- en winkelcentrum aan de westzijde van de Coolsingel. De bouw werd gestart in 1941 maar vanwege de algemene bouwstop pas voltooid in 1949. Het ontwerp volgt de uitgangspunten van het wederopbouwplan van W.G. Witteveen uit 1940, dat in 1946 werd vervangen door het op modernistische leest geschoeide Basisplan van C. van Traa. Deze eerste herbouwfase van de stad laat zich aflezen aan de modern-traditionalistische architectuur en bewuste monumentaliteit van het gebouw, in aansluiting op Witteveens visie over het nieuwe stadsbeeld. Daarnaast markeert het gebouw door zijn schuine ligging het oude verloop van de Coolsingel richting Schiedamse Vest. In het latere wederopbouwplan zou de Coolsingel in een directe lijn richting de Maas worden verlegd. Het gevelbeeldhouwwerk met klassieke motieven in een barokke vormentaal van G.H.C.A. Héman vormt een samenhangend iconografisch programma rond het thema bankwezen dat, in tweede instantie, ook verwijst naar oorlogstijd en wederopbouw en de bijdrage van de bank daarin. Het in thema verwante grote trappenhuisvenster met geëtste voorstellingen werd ontworpen door A. D. Copier. Ter gelegenheid van de uitbreiding met hoogbouw aan de westzijde (in 1976-1978 naar ontwerp van Kraaijvanger Architecten in samenwerking met A.J.B. van de Graaf) is het oude bankgebouw van binnen grotendeels ontdaan van zijn (marmeren) afwerkingen. Ook de vensters in de buitengevels zijn hierbij vervangen. Door Copier ontworpen glaspanelen uit een raamstrook tussen de voormalige bankhal en de kantoorzaal zijn bij de renovatie verplaatst naar de vergaderzaal van de hoogbouw. De bronzen gevelsculptuur aan de voorgevel "De Welvaart"(1953) van P. Starreveld is afkomstig van de, contemporaine, voormalige Incassobank aan de Blaak in Rotterdam en in 1978 verplaatst.
Omschrijving
Langwerpig vrijwel symmetrisch en in een U-vorm opgezet BANKGEBOUW van grote schaal, tussen Coolsingel en Lijnbaan, aan de noordzijde begrensd door de Van Oldenbarneveltplaats en aan de zuidzijde door het Binnenwegplein. De hoofdingang, die in het midden van de brede oostgevel aan de Coolsingel gelegen is, is versierd met beeldhouwwerk die deze middenas licht benadrukt. De hoofdvleugel en de, niet haaks lopende, zijvleugels ontmoeten elkaar in afgeronde gevelhoeken, waarvan de rechter met een scherpe hoek overgaat in het kopse geveldeel van de rechter vleugel die een dubbele breedte heeft. Deze vleugel bestond uit afzonderlijk te verhuren winkels en bedrijfsruimten en hiervan zijn, aan rechthoekige omlijstingen, nog de vroegere winkelpuien herkenbaar. Het tegenover de entree gesitueerde centrale trappenhuis is aan de achterzijde van de hoofdvleugel in de binnenhof in een segmentboog uitgebouwd. In de uiteinden van beide zijvleugels bevinden zich zijentrees met trappenhuizen en liften. De begane grond omvatte voor de renovatie van 1976 een rijke, met natuursteen afgewerkte ovale publiekshal en effectenhal, gescheiden door loketten van een grote personeelsruimte in de overkapte binnenplaats. De zeven kenmerkende lichtkappen van deze vroegere hal zijn bewaard gebleven. Achter de baksteen gevels en het met koper beklede omlopende, aan de voorzijde slechts licht hellende, zadeldak gaat een betonskelet met betonnen vloeren, gedeeltelijk betonnen gevels en een betonnen kapconstructie schuil. De gevels bestaan uit metselwerk in een lichtrode handvorm baksteen en zijn voorzien van gestileerde natuurstenen (Zweeds graniet) klassieke elementen en figuratief beeldhouwwerk. Het gebouw heeft een souterrain en boven de dubbelhoge begane grond twee verdiepingen van gelijke hoogte waarboven een lagere derde verdieping, waardoor de gevel een klassieke opbouw heeft die versterkt wordt door de toepassing van een hoge natuursteen plint en een gestileerde bekronende gevellijst. De plint zet zich in de omlijsting van de entreepartij voort. De gevels zijn voor het grootste deel gevuld met gekoppelde vensterzones met ramen in verticale stroken, afgewisseld met gemetselde borstweringen en gescheiden door slanke over de gehele gevelhoogte doorlopende baksteen penanten. De vensterzones worden begrensd door een verticale reeks cirkelvormige omlijste vensters. De afgeronde gevelhoeken zijn in het midden opengewerkt door een hoge en met natuursteen omkaderde vensterpartij waarin twee gecanneleerde zuilen zijn opgenomen en een balkon met siersmeedwerk balustrade. De raampartijen worden bekroond door een gebeeldhouwde sluitsteen met wapenschild; in de gebogen linker gevelhoek het wapen van Rotterdam gedragen door triton en zeemeermin, in de rechter gevelhoek het wapen van Amsterdam, gedragen door faun en nimf. Hierboven liggende raamstroken onderbroken door twee panelen met beeldhouwwerk. Het als een tympaan bekronende beeldhouwwerk op de dakrand heeft twee allegorische beeldengroepen aan weerszijden van een oeil de boeuf in de middenas van het gebouw; links Vrede, Vruchtbaarheid en Welvaart verbeeldend en rechts Oorlog, Dood en Waanzin. De reliëfs ter versiering van het portaal zetten dit thema voort met boven de hoofdingang een voorstelling van Mercurius, vergezeld door personificaties van Verkeer en Industrie. Op de gebeeldhouwde banderol oorspronkelijk de naam van de bank in smeedijzeren letters. De afgeronde dagkanten van het portaal zijn voorzien van allegorische taferelen van Landbouw en Veeteelt (links) en Zeevaart en Visserij (rechts). Het fries van de gevellijst is versierd met kleine gebeeldhouwde reliëfs met waterdieren en schelpen. Rechts tegen het gesloten muurvlak op de overgang met de afgeronde gevelhoek het later aangebrachte beeld`De Welvaart' (P.Starreveld). In het interieur is de hoofdopzet, met hoofd- en secundaire trappenhuizen, nog aanwezig ondanks de ingrijpende wijzigingen van 1976-78. Het hoofdtrappenhuis is van belang en de indeling en afwerking van het souterrain die grotendeels bewaard zijn gebleven met onder anderen grote betonnen, van binnen met marmer en tegelwerk afgewerkte, kluizen met Lips kluisdeur. In het hoog opgaande venster van het hoofdtrappenhuis gezandstraalde glaspanelen (A.D. Copier) die een doorgaande voorstelling met flora en stadstaferelen dragen in een overwegend figuratieve stijl. In het pand voorts, niet op de originele plaats, een klein glasmozaïek ter herinnering aan de bij het bombardement verwoeste voorganger.
Waardering
Het BANKGEBOUW van de voormalige Rotterdamsche Bank, is van algemeen belang als essentieel toonbeeld van de vroege Wederopbouw vanaf 1940 vanwege:
- de cultuurhistorische waarden als mijlpaal in de wederopbouw van Rotterdam, omdat het een van de eerste grote gebouwen is van na het mei-bombardement van 1940. Hierdoor heeft het gebouw een hoge symbolische betekenis, verbonden aan de herrijzenis van de stad na de verwoesting;
- de architectuurhistorische waarden als voorbeeld van traditioneel bouwen in de vroege wederopbouwjaren, waarbij de toepassing van traditionele en hoogwaardige materialen, een nadrukkelijk monumentale verschijningsvorm (baksteen, natuursteen) en een naar de traditie verwijzend idioom van (gestileerde) klassieke architectuurmotieven in combinatie met een moderne constructiewijze en vooruitstrevende (installatie)techniek en voorzieningen kenmerkend is;
- de architectuurhistorische en cultuurhistorische waarden als voorbeeld van de manier waarop het bankwezen een betrouwbaar en waardig imago manifesteerde in een voorname en formele verschijningsvorm van de architectuur, ondersteund door een samenhangend decoratieprogramma;
- de betekenis voor het oeuvre van H.F. Mertens, die de vaste architect van de bank was en wiens oeuvre grotendeels bestaat uit veelzijdig vormgegeven, meestal technisch vooruitstrevende, representatieve bank- en bedrijfsarchitectuur uit het Interbellum;
- de toepassingen van beeldende kunst aan en in het gebouw die niet alleen een hoogwaardige artistieke kwaliteit hebben, maar door hun thematiek ook van belang zijn als exponent van een tijdsbeeld. Het gebouw is door de combinatie van architectuur en beeldende kunst ook illustratief voor het streven naar verbinding tussen bouwende en beeldende disciplines in de vroeg naoorlogse periode;
- de gaafheid en herkenbaarheid van de architectuur en enkele interieuronderdelen, zoals de betonnen bankkluizen met onder meer een marmeren wandafwerking en kluisdeuren;
- vanwege de stedenbouwkundige waarden van de nog altijd prominente en beeldbepalende positie van het gebouw in de straatwand van de Coolsingel;
- de betekenis voor de geschiedenis van de stedenbouw omdat het een zeldzaam gebouwd document is van de opvattingen over het nieuwe stadsbeeld, gebaseerd op de bouwtraditie van Rotterdam, in het eerste wederopbouwplan van Witteveen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The BANK BUILDING of the Rotterdamsche Bankvereeniging (Robaver) in the centre of Rotterdam was designed by H.F. Mertens. It is one of the first important building projects in the city centre of Rotterdam, which was destroyed in May 1940. The bank did not rise again on the site of its predecessor on the Boompjes, but was given a prominent position in the new business and shopping centre on the west side of the Coolsingel. Construction was started in 1941 but was only completed in 1949 due to the general building ban. The design follows the principles of the reconstruction plan by W.G. Witteveen from 1940, which was replaced in 1946 by the Masterplan by C. van Traa, based on modernist principles. This first reconstruction phase of the city is evident in the modern-traditionalist architecture and conscious monumentality of the building, in keeping with Witteveen's vision of the new cityscape. Moreover, the building marks, by its oblique position, the former course of the Coolsingel towards Schiedamse Vest. In the later reconstruction plan, the Coolsingel would be relocated in a direct line towards the Maas. The facade sculpture with classical motifs in a baroque formal language by G.H.C.A. Héman forms a coherent iconographic programme around the theme of banking which, secondarily, also refers to wartime and reconstruction and the bank's contribution to it. The large stairwell window with etched representations, related in theme, was designed by A.D. Copier. On the occasion of the expansion with high-rise building on the west side (in 1976-1978 to a design by Kraaijvanger Architects in collaboration with A.J.B. van de Graaf), the old bank building was largely stripped of its (marble) finishes. The windows in the external facades were also replaced. Glass panels designed by Copier from a window band between the former banking hall and the office room were moved to the conference room of the high-rise during the renovation. The bronze facade sculpture on the front facade "Prosperity" (1953) by P. Starreveld comes from the contemporary former Incassobank on the Blaak in Rotterdam and was moved in 1978.
Description
An elongated virtually symmetrical BANK BUILDING of large scale, set out in a U-shape, between Coolsingel and Lijnbaan, bounded on the north side by Van Oldenbarneveltplaats and on the south side by Binnenwegplein. The main entrance, located in the middle of the broad east facade on the Coolsingel, is decorated with sculpture which lightly accentuates this central axis. The main wing and the non-perpendicular side wings meet at rounded facade corners, the right one of which transitions with a sharp angle into the gable end of the right wing which has a double width. This wing consisted of separately rentable shops and business premises and from these, on rectangular framings, the former shop fronts are still recognizable. The central stairwell, situated opposite the entrance, is extended at the rear of the main wing in the courtyard in a segmental arch. At the ends of both side wings are side entrances with staircases and lifts. Before the 1976 renovation, the ground floor comprised a richly finished oval public hall and securities hall with natural stone, separated by counters from a large staff area in the covered courtyard. The seven characteristic skylights of this former hall have been preserved. Behind the brick facades and the copper-clad continuous gabled roof, which slopes only slightly at the front, lies a concrete skeleton with concrete floors, partially concrete facades and a concrete roof truss structure. The facades consist of masonry in light-red hand-formed brick and are provided with stylized natural stone (Swedish granite) classical elements and figurative sculpture. The building has a basement and above the double-height ground floor two storeys of equal height above which a lower third storey, whereby the facade has a classical composition which is reinforced by the application of a high natural stone plinth and a stylized crowning cornice. The plinth continues in the framing of the entrance area. The facades are for the most part filled with coupled window zones with windows in vertical strips, alternated with masonry parapets and separated by slender brick pilasters running the full height of the facade. The window zones are bounded by a vertical series of circular-framed windows. The rounded facade corners are opened in the middle by a tall window arrangement framed with natural stone in which two fluted columns are incorporated and a balcony with ornamental wrought-iron balustrade. The window arrangements are crowned by a sculptured keystone with coat of arms; in the curved left facade corner the coat of arms of Rotterdam borne by a triton and sea nymph, in the right facade corner the coat of arms of Amsterdam, borne by a faun and nymph. Above this are window bands interrupted by two panels with sculpture. The sculpture crowning as a tympanum on the roof edge has two allegorical groups of figures on either side of an oculus in the central axis of the building; on the left Peace, Fertility and Prosperity depicted and on the right War, Death and Madness. The reliefs decorating the portal continue this theme with above the main entrance a representation of Mercury, accompanied by personifications of Trade and Industry. On the sculpted banner originally the name of the bank in wrought-iron letters. The rounded soffit of the portal is provided with allegorical scenes of Agriculture and Cattle Rearing (left) and Seafaring and Fishing (right). The frieze of the cornice is decorated with small sculptured reliefs with aquatic creatures and shells. To the right against the closed wall surface at the transition with the rounded facade corner is the later added sculpture "Prosperity" (P. Starreveld). In the interior, the main layout, with main and secondary staircases, is still present despite the major changes of 1976-78. The main stairwell is significant and the layout and finishing of the basement which have largely been preserved with, among others, large concrete vaults, finished on the inside with marble and tilework, with Lips vault doors. In the tall rising window of the main stairwell sandblasted glass panels (A.D. Copier) which carry a continuous representation with flora and city scenes in a predominantly figurative style. In the building furthermore, not in the original location, a small glass mosaic in memory of the predecessor destroyed in the bombing.
Valuation
The BANK BUILDING of the former Rotterdamsche Bank, is of general importance as an essential exemplar of early Reconstruction from 1940 because of:
- the cultural-historical values as a milestone in the reconstruction of Rotterdam, because it is one of the first large buildings after the May bombing of 1940. This gives the building a high symbolic significance, connected to the city's revival after the destruction;
- the architectural-historical values as an example of traditional building in the early reconstruction years, whereby the use of traditional and high-quality materials, a distinctly monumental appearance (brick, natural stone) and an idiom referring to tradition of (stylized) classical architectural motifs in combination with a modern construction method and progressive (installation) technique and facilities is characteristic;
- the architectural-historical and cultural-historical values as an example of the way in which banking manifested a reliable and dignified image in a distinguished and formal architectural appearance, supported by a coherent decoration programme;
- the significance for the oeuvre of H.F. Mertens, who was the bank's resident architect and whose oeuvre largely consists of variously designed, mostly technically progressive, representative bank and company architecture from the Interwar period;
- the applications of figurative art on and in the building which not only have high artistic quality, but by their thematic content are also of importance as an exponent of a picture of the times. The building is also illustrative, through the combination of architecture and figurative art, of the endeavour to connect building and figurative disciplines in the early post-war period;
- the integrity and recognizability of the architecture and certain interior components, such as the concrete bank vaults with, among other things, marble wall finishing and vault doors;
- because of the urban planning values of the still prominent and image-defining position of the building in the street frontage of the Coolsingel;
- the significance for the history of urban planning because it is a rare built document of the ideas about the new cityscape, based on the building tradition of Rotterdam, in the first reconstruction plan by Witteveen.
Nearby in the register
- Kunstwerk, Coolsingel bij 105Straatmeubilairunder 1 mi
- Erasmushuis, Hollandsche Bank-UnieHandel en kantoorunder 1 mi
- Winkel (G2), Coolsingel 105Winkelunder 1 mi
- Bestuursgebouw en onderdl, Korte Hoogstraat 31Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.