Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ventilatietoren, v/h Oude Pontweg 1 Velsen-Noord (Velsen 27)
Velsen-Noord, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Ventilatietoren
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1951 - 1957
- Address
- v/h Oude Pontweg 1 Velsen-Noord (Velsen 27)
- Place
- Velsen-Noord
- Municipality
- Velsen
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.46138, 4.65477
- Part of complex
- 530903
- Monument number
- 530905
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University of Amsterdam LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VENTILATIEGEBOUW van de Velsertunnel gelegen op de zuidoever van het Noordzeekanaal, deel uitmakend van het complex Ventilatiegebouwen aan weerszijden van het Noordzeekanaal.
Het ventilatiegebouw werd ontworpen door het bureau van architect D. Roosenburg (1887-1962). Roosenburg was sinds 1941 als esthetisch adviseur bij de bouw van de Velsertunnel betrokken. Het ontwerp kwam van 1952 tot 1957 tot stand in nauwe samenwerking met ir. A. Eggink van de Directie Tunnelbouw Velsen die na de oorlog opging in de Directie Sluizen en Stuwen van Rijkswaterstaat. Bij het ontwerp koos Roosenburg er bewust voor om iedere ondergrondse ventilatieschacht boven de grond in een afzonderlijke schoorsteen te laten uitmonden. Hierdoor ontstond een karakteristiek rank silhouet met 8 schoorstenen.
Het ventilatiegebouw is iets terugliggend van de waterkant gesitueerd boven de snelweg onder het Noordzeekanaal door. Het gebouw is georiënteerd op het grotendeels identieke ventilatiegebouw aan de noordzijde van het kanaal. Zowel vanaf het Noordzeekanaal als vanaf de snelweg is het ventilatiegebouw door de hoge schoorstenen zeer prominent aanwezig en bepalend voor de plek. De verkeerscontrolekamer die in de jaren '80 van de 20ste eeuw op de ventilatorenhal werd gebouwd is niet van monumentale waarde.
Omschrijving
Het op de zuidoever gelegen VENTILATIEGEBOUW bestaat uit een eenlaags bouwdeel onder een plat dak met T-vormige plattegrond. Onder de grond bevinden zich nog 5 kelderverdiepingen waarvan de onderste bouwlaag zich bevindt ter hoogte van de rijvloer van de Velsertunnel op 17,5 m onder NAP. De meest in het oog springende elementen van het ventilatiegebouw zijn de 8 karakteristieke hoge schoorstenen. De 4 hoogste schoorstenen van elk 30 m hoog zijn twee aan twee gesitueerd aan de oostelijke en westelijke zijde van het bovengrondse gedeelte van het ventilatiegebouw. Deze schoorstenen zorgen voor de luchtafvoer in de Velsertunnel. In het midden van het ventilatiegebouw zijn achter elkaar in noord-zuid richting de andere 4 schoorstenen geplaatst. Deze schoorstenen zijn elk 15 m hoog en zorgen voor de luchtaanvoer in de tunnel. Ter hoogte van het maaiveld zijn in de schoorstenen de ventilatoren geplaatst. Onder het maaiveld gaan de schoorstenen over in betonnen ventilatieschachten. De schoorstenen zijn in baksteen gemetseld op een betonnen fundering. Om het onderhoud gemakkelijk te maken en de kosten te beperken is er voor gekozen om de schoorstenen te bekleden met gemeleerde geglazuurde bakstenen. De gecanneleerde tienhoekige vorm met zijdes van 1 m komt voort uit een eerder ontwerp waarbij men er vanuit ging dat de schoorstenen geheel in beton uitgevoerd zouden worden. Iedere schoorsteen eindigt in een naar boven toe wijder uitlopende schoorsteenkop. Deze schoorsteenkoppen zijn elk rondom voorzien van 50 openingen die omlijst worden door een witte geprefabriceerde betonnen vierkante rand. Een betonnen plaat dekt de schoorsteen aan de bovenzijde af. Op maaiveldniveau bevindt zich tussen de schoorstenen de eenlaags ventilatorenhal die ervoor zorgt dat de ter hoogte van het maaiveld opgestelde ventilatoren beschut bereikbaar zijn. De ventilatorenhal is gebouwd op een t-vormige plattegrond en heeft een plat dak met overstek. Aan de noordzijde zijn tegen de lange kant van de ventilatorenhal twee langwerpige eenlaags bouwvolumen met plat dak geplaatst die iets lager zijn dan de ventilatorenhal. In deze uitbouwen zijn de traforuimten en het voormalige schaftlokaal ondergebracht. De voormalige kantoren voor de Velsertunnel bevinden zich in het halfronde eenlaags bouwvolume dat zich aan de zuidzijde om de meest zuidelijke aanvoerschoorsteen vlijt. Het bovengrondse deel van het ventilatorgebouw is voorzien van een betonskelet. De gevels van de ventilatorenhal zijn samengesteld uit gestapelde langwerpige betonnen raampanelen. De overige gevels zijn gemetseld in dezelfde gemeleerde geglazuurde baksteen als de schoorstenen en rondom voorzien van grote vierruits vensters. Het gebouw is afgedekt met betonnen dakplaten. De ondergrondse delen van het ventilatiegebouw zijn uitgevoerd in gewapend beton. In de ondergrondse bouwlagen zijn facilitaire ruimtes ondergebracht. De bouwlagen zijn met elkaar verbonden middels diverse stalen trappen en een lift.
De Velsertunnel met de rijbanen en de ventilatiekanalen valt niet onder de bescherming. De bescherming betreft enkel de ventilatiegebouwen met schoorstenen en de ventilatieschachten tot aan de aansluiting met de autotunnel.
Waardering
Het VENTILATIEGEBOUW van de Velsertunnel op de zuidoever van het Noordzeekanaal is van algemeen belang als essentieel toonbeeld van de vroege Wederopbouw vanaf 1940 vanwege:
- De cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de naoorlogse ontwikkeling van het al maar toenemende gemotoriseerde wegverkeer en de noodzaak om voor dit wegverkeer een nieuwe en veilige infrastructuur aan te leggen.
- De architectuurhistorische waarde vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp van dit civieltechnische bouwwerk. Hierdoor geldt het ventilatiegebouw als toonbeeld van de manier waarop in de periode van de wederopbouw utiliteitsbouw verheven werd tot bouwkunst.
- De situationele waarde vanwege zowel de visuele en functionele relatie met het ventilatiegebouw op de noordoever. Het ventilatiegebouw heeft tevens situationele waarde vanwege de beeldbepalende ligging langs het Noordzeekanaal en boven de snelweg onder het Noordzeekanaal door. Hierdoor vormt het ventilatiegebouw een markeringspunt in het landschap.
- De gaafheid van het exterieur.
- De typologische en functionele zeldzaamheid want Nederland telt slechts een beperkt aantal ventilatiegebouwen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VENTILATION BUILDING of the Velser Tunnel located on the south bank of the North Sea Canal, forming part of the complex of ventilation buildings on either side of the North Sea Canal.
The ventilation building was designed by the office of architect D. Roosenburg (1887-1962). Since 1941, Roosenburg had been involved as an aesthetic adviser in the construction of the Velser Tunnel. The design was developed between 1952 and 1957 in close collaboration with ir. A. Eggink of the Directorate of Tunnel Construction Velsen, which after the war became part of the Directorate of Locks and Weirs of Rijkswaterstaat. In his design, Roosenburg consciously chose to have each underground ventilation shaft emerge above ground in a separate chimney. This created a characteristic slender silhouette with 8 chimneys.
The ventilation building is situated slightly set back from the waterside above the motorway under the North Sea Canal. The building is oriented towards the largely identical ventilation building on the north side of the canal. From both the North Sea Canal and the motorway, the ventilation building is highly prominent due to its tall chimneys and is defining for the location. The traffic control room built on the fan hall in the 1980s is not of monumental value.
Description
The VENTILATION BUILDING located on the south bank consists of a single-storey component under a flat roof with a T-shaped plan. Below ground there are 5 further storeys, the lowest of which is located at the level of the Velser Tunnel's carriageway at 17.5 m below NAP. The most striking elements of the ventilation building are the 8 characteristic tall chimneys. The 4 highest chimneys, each 30 m high, are positioned two by two on the eastern and western sides of the above-ground part of the ventilation building. These chimneys provide air extraction from the Velser Tunnel. In the middle of the ventilation building, the other 4 chimneys are positioned one behind the other in a north-south direction. These chimneys are each 15 m high and provide air intake to the tunnel. At ground level, the fans are positioned in the chimneys. Below ground level, the chimneys continue as concrete ventilation shafts. The chimneys are built in brickwork on a concrete foundation. In order to facilitate maintenance and limit costs, it was decided to clad the chimneys with mottled glazed bricks. The fluted decagonal form with sides of 1 m derives from an earlier design in which it was assumed that the chimneys would be made entirely in concrete. Each chimney ends in a chimney cap that tapers outwards upwards. These chimney caps are each surrounded by 50 openings framed by a white prefabricated concrete square border. A concrete plate covers the chimney on the upper side. At ground level between the chimneys is the single-storey fan hall, which ensures that the fans installed at ground level are sheltered and accessible. The fan hall is built on a T-shaped plan and has a flat roof with overhang. On the north side, against the long side of the fan hall, two elongated single-storey building volumes with flat roofs are positioned, which are slightly lower than the fan hall. In these extensions are the transformer rooms and the former rest room. The former offices for the Velser Tunnel are located in the semicircular single-storey building volume that sits against the most southern intake chimney on the south side. The above-ground part of the ventilation building is provided with a concrete skeleton. The facades of the fan hall are composed of stacked elongated concrete window panels. The remaining facades are built in the same mottled glazed brickwork as the chimneys and feature large four-light windows all around. The building is finished with concrete roof slabs. The underground parts of the ventilation building are constructed in reinforced concrete. The underground storeys contain facilities rooms. The storeys are connected to each other by means of various steel staircases and a lift.
The Velser Tunnel with the carriageways and ventilation channels falls outside the protection. The protection concerns only the ventilation buildings with chimneys and the ventilation shafts up to the connection with the motor tunnel.
Valuation
The VENTILATION BUILDING of the Velser Tunnel on the south bank of the North Sea Canal is of general interest as an outstanding example of early Post-War Reconstruction from 1940 because of:
- The cultural-historical value as an expression of post-war development of increasingly motorised road traffic and the necessity to create new and safe infrastructure for this road traffic.
- The architectural-historical value because of the high aesthetic quality of the design of this civil engineering structure. As a result, the ventilation building is an outstanding example of the way in which utilitarian construction was elevated to architecture during the post-war reconstruction period.
- The situational value because of both the visual and functional relationship with the ventilation building on the north bank. The ventilation building also has situational value because of its prominent location along the North Sea Canal and above the motorway under the North Sea Canal. As a result, the ventilation building forms a landmark in the landscape.
- The integrity of the exterior.
- The typological and functional rarity, as the Netherlands has only a limited number of ventilation buildings.
Nearby in the register
- Ventilatietoren, Wijkermeerweg 5 AIndustrieunder 1 mi
- Woonhuis, Meervlietstraat 58Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Meervlietstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Meervlietstraat 34Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.