Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ventilatietoren, Wijkermeerweg 5 A
Velsen-Noord, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Ventilatietoren
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1951 - 1957
- Address
- Wijkermeerweg 5 A, 1951 AH Velsen-Noord (Velsen 27)
- Place
- Velsen-Noord
- Municipality
- Velsen
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.46495, 4.65346
- Part of complex
- 530903
- Monument number
- 530904
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University of Amsterdam LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VENTILATIEGEBOUW van de Velsertunnel gelegen op de noordoever van het Noordzeekanaal, deel uitmakend van het complex Ventilatiegebouwen aan weerszijden van het Noordzeekanaal.
Het ventilatiegebouw werd ontworpen door het bureau van architect D. Roosenburg (1887-1962). Roosenburg was sinds 1941 als esthetisch adviseur bij de bouw van de Velsertunnel betrokken. Het ontwerp kwam van 1952 tot 1957 tot stand in nauwe samenwerking met ir. A. Eggink van de Directie Tunnelbouw Velsen die na de oorlog opging in de Directie Sluizen en Stuwen van Rijkswaterstaat. Bij het ontwerp koos Roosenburg er bewust voor om iedere ondergrondse ventilatieschacht boven de grond in een afzonderlijke schoorsteen te laten uitmonden. Hierdoor ontstond een karakteristiek rank silhouet met 8 schoorstenen. Het ventilatiegebouw is iets terugliggend van de waterkant gesitueerd boven de snelweg onder het Noordzeekanaal door. Het gebouw is georiënteerd op het grotendeels identieke ventilatiegebouw aan de zuidzijde van het kanaal. Zowel vanaf het Noordzeekanaal als vanaf de snelweg is het ventilatiegebouw door de hoge schoorstenen zeer prominent aanwezig en bepalend voor de plek.
Omschrijving
Het op de noordoever gelegen VENTILATIEGEBOUW bestaat uit een eenlaags bouwdeel onder een plat dak met T-vormige plattegrond. Onder de grond bevinden zich nog 5 kelderverdiepingen waarvan de onderste bouwlaag zich bevindt ter hoogte van de rijvloer van de Velsertunnel op 17,5 m onder NAP. De meest in het oog springende elementen van het ventilatiegebouw zijn de 8 karakteristieke hoge schoorstenen. De 4 hoogste schoorstenen van elk 30 m hoog zijn twee aan twee gesitueerd aan de oostelijke en westelijke zijde van het ventilatiegebouw. Deze schoorstenen zorgen voor de luchtafvoer in de Velsertunnel. In het midden van het ventilatiegebouw zijn achter elkaar in noord-zuid richting de andere 4 schoorstenen geplaatst. Deze schoorstenen zijn elk 15 m hoog en zorgen voor de luchtaanvoer in de tunnel. Ter hoogte van het maaiveld zijn in de schoorstenen de ventilatoren geplaatst. Onder het maaiveld gaan de schoorstenen over in betonnen ventilatieschachten. De schoorstenen zijn samengesteld uit ronde geprefabriceerde betonnen schijven en een bakstenen schil. Om het onderhoud gemakkelijk te maken en de kosten te beperken is er voor gekozen om de schoorstenen te bekleden met gemeleerde geglazuurde bakstenen. De gecanneleerde tienhoekige vorm met zijdes van 1 m komt voort uit een eerder ontwerp waarbij men er vanuit ging dat de schoorstenen geheel in beton uitgevoerd zouden worden. Iedere schoorsteen eindigt in een naar boven toe wijder uitlopende schoorsteenkop. Deze schoorsteenkoppen zijn elk rondom voorzien van 50 openingen die omlijst worden door een witte geprefabriceerde betonnen vierkante rand. Een betonnen plaat dekt de schoorsteen aan de bovenzijde af. Op maaiveldniveau bevindt zich tussen de schoorstenen de eenlaags ventilatorenhal die ervoor zorgt dat de ter hoogte van het maaiveld opgestelde ventilatoren beschut bereikbaar zijn. De ventilatorenhal is gebouwd op een t-vormige plattegrond en heeft een plat dak met overstek. Aan de zuidzijde zijn tegen de lange kant van de ventilatorenhal twee langwerpige eenlaags bouwvolumen met plat dak geplaatst die iets lager zijn dan de ventilatorenhal. Het bovengrondse deel van het ventilatorgebouw is voorzien van een betonskelet. De gevels van de ventilatorenhal zijn samengesteld uit gestapelde langwerpige betonnen raampanelen. De overige gevels zijn gemetseld in dezelfde gemeleerde geglazuurde baksteen als de schoorstenen en rondom voorzien van grote vierruits vensters. Het gebouw is afgedekt met betonnen dakplaten. De ondergrondse delen van het ventilatiegebouw zijn uitgevoerd in gewapend beton. In de ondergrondse bouwlagen zijn facilitaire ruimtes ondergebracht. De bouwlagen zijn met elkaar verbonden middels diverse stalen trappen en een lift.
De Velsertunnel met de rijbanen en de ventilatiekanalen, valt niet onder de bescherming. De bescherming betreft enkel de ventilatiegebouwen met schoorstenen en de ventilatieschachten tot aan de aansluiting met de autotunnel.
Waardering
Het VENTILATIEGEBOUW van de Velsertunnel op de noordoever van het Noordzeekanaal is van algemeen belang als essentieel toonbeeld van de vroege Wederopbouw vanaf 1940 vanwege:
- De cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de naoorlogse ontwikkeling van het al maar toenemende gemotoriseerde wegverkeer en de noodzaak om voor dit wegverkeer een nieuwe en veilige infrastructuur aan te leggen. Het ventilatiegebouw heeft tevens cultuurhistorisch belang wegens de innovatieve waarde van het bouwproces van dit ventilatiegebouw door de toepassing van geprefabriceerde betonnen elementen.
- De architectuurhistorische waarde vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp van dit civieltechnische bouwwerk. Hierdoor geldt het ventilatiegebouw als toonbeeld van de manier waarop in de periode van de wederopbouw utiliteitsbouw verheven werd tot bouwkunst.
- De situationele waarde vanwege zowel de visuele en functionele relatie met het ventilatiegebouw op de zuidoever. Het ventilatiegebouw heeft tevens situationele waarde vanwege de beeldbepalende ligging langs het Noordzeekanaal en boven de snelweg onder het Noordzeekanaal door. Hierdoor vormt het ventilatiegebouw een markeringspunt in het landschap.
- De gaafheid van het exterieur.
- De typologische en functionele zeldzaamheid want Nederland telt slechts een beperkt aantal ventilatiegebouwen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VENTILATION BUILDING of the Velser Tunnel located on the north bank of the North Sea Canal, forming part of the complex of Ventilation Buildings on either side of the North Sea Canal.
The ventilation building was designed by the office of architect D. Roosenburg (1887-1962). Since 1941, Roosenburg had been involved as an aesthetic advisor in the construction of the Velser Tunnel. The design was developed from 1952 to 1957 in close collaboration with engineer A. Eggink of the Tunnel Construction Directorate Velsen, which after the war became part of the Locks and Weirs Directorate of Rijkswaterstaat. In his design, Roosenburg deliberately chose to have each underground ventilation shaft open above ground into a separate chimney. This resulted in a characteristically slender silhouette with 8 chimneys. The ventilation building is situated slightly set back from the waterfront above the motorway running beneath the North Sea Canal. The building is oriented towards the largely identical ventilation building on the south side of the canal. From both the North Sea Canal and from the motorway, the ventilation building is highly prominent through its tall chimneys and is determinative for the location.
Description
The VENTILATION BUILDING located on the north bank consists of a single-storey building section with a flat roof and T-shaped floor plan. Below ground there are a further 5 basement storeys, the lowest of which is located at the level of the carriageway of the Velser Tunnel at 17.5 m below NAP. The most striking elements of the ventilation building are the 8 characteristic tall chimneys. The 4 tallest chimneys, each 30 m high, are situated two by two on the eastern and western sides of the ventilation building. These chimneys provide air extraction for the Velser Tunnel. In the centre of the ventilation building, arranged one behind the other in a north-south direction, are the other 4 chimneys. These chimneys are each 15 m high and provide air supply to the tunnel. At ground level, ventilators are installed in the chimneys. Below ground level, the chimneys transform into concrete ventilation shafts. The chimneys are composed of round prefabricated concrete discs and a brick shell. To facilitate maintenance and limit costs, the decision was made to clad the chimneys with mottled glazed bricks. The fluted ten-sided form with sides of 1 m stems from an earlier design in which it was assumed that the chimneys would be constructed entirely in concrete. Each chimney terminates in a chimney head that widens towards the top. These chimney heads are each surrounded by 50 openings framed by a white prefabricated concrete square surround. A concrete plate covers the chimney at the top. At ground level, between the chimneys is the single-storey ventilator hall which ensures that the ventilators installed at ground level are sheltered and accessible. The ventilator hall is built on a T-shaped floor plan and has a flat roof with overhang. On the south side, against the long side of the ventilator hall, two elongated single-storey building volumes with flat roofs have been placed, which are slightly lower than the ventilator hall. The above-ground part of the ventilation building is provided with a concrete frame. The facades of the ventilator hall are composed of stacked elongated concrete window panels. The remaining facades are built in the same mottled glazed brick as the chimneys and are surrounded by large four-pane windows. The building is topped with concrete roof plates. The underground parts of the ventilation building are constructed in reinforced concrete. The underground storeys contain service rooms. The storeys are connected to each other by various steel stairs and a lift.
The Velser Tunnel with the carriageways and ventilation channels is not subject to protection. The protection concerns only the ventilation buildings with chimneys and the ventilation shafts up to the connection with the motor tunnel.
Valuation
The VENTILATION BUILDING of the Velser Tunnel on the north bank of the North Sea Canal is of general importance as an essential exemplar of early Post-War Reconstruction from 1940 because of:
- Its cultural-historical value as an expression of post-war development of the ever-increasing motorised road traffic and the necessity to construct new and safe infrastructure for this traffic. The ventilation building also has cultural-historical significance due to the innovative value of the construction process of this ventilation building through the application of prefabricated concrete elements.
- Its architectural-historical value because of the high aesthetic quality of the design of this civil engineering structure. Because of this, the ventilation building is regarded as an exemplar of the manner in which utilitarian building was elevated to architecture during the Post-War Reconstruction period.
- Its situational value because of both the visual and functional relationship with the ventilation building on the south bank. The ventilation building also has situational value because of its visually defining location along the North Sea Canal and above the motorway running beneath the North Sea Canal. Through this, the ventilation building forms a landmark in the landscape.
- The integrity of its exterior.
- Its typological and functional rarity, as the Netherlands has only a limited number of ventilation buildings.
Nearby in the register
- Ventilatietoren, v/h Oude Pontweg 1 Velsen-Noord (Velsen 27)Industrieunder 1 mi
- Woonhuis, Meervlietstraat 34Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Middendorpstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Middendorpstraat 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.