Rijksmonumentenregister · Netherlands
Herdenkingshof
Putten, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gedenkteken
- Function
- Gedenkteken(D6)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1947
- Address
- bij Dorpsstraat/Spoorstraat Putten
- Place
- Putten
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.26027, 5.59865
- Monument number
- 530881
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Manoeuvreerkaart der [4de Divisie] Infanterie [in 1907] op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERDENKINGSHOF aangelegd naar ontwerp van Prof. Dr. Ir. J.T.P. Bijhouwer (1898-1974) in de periode 1948-1949 in opdracht van de gemeente Putten (Gelderland) nabij de Dorpsstraat. In de hof een zandstenen BEELD 'Weduwe van Putten' naar ontwerp van de kunstenaar Mari Andriessen (1897-1979) vervaardigd in dezelfde periode.
De herdenkingshof met het beeld herinnert aan de gebeurtenissen in Putten op 1 en 2 oktober 1944 toen door de Duitse bezetters een razzia werd uitgevoerd, waarbij vrijwel de gehele mannelijke beroepsbevolking werd afgevoerd naar diverse concentratiekampen en een groot deel van het dorp werd platgebrand. De razzia was een reactie op een aanslag van het verzet op een Duitse militaire auto. Op 1 oktober 1949 is de herdenkingshof en het beeld 'de weduwe van Putten' onthuld door Koningin Juliana.
De herdenkingshof is gesitueerd op een open plek parallel aan de Dorpsstraat. De hof, omgeven door beukenhagen, wordt aan de buitenzijde omsloten door gras en bomen soms in een rij, soms willekeurig gegroepeerd. Voor het hof een driehoekig plantsoen, aan de Spoorstraat en de Dorpstraat, begrensd door een bomenrij. De vorm en de ligging van het plantsoen vervullen een belangrijke rol in de zicht-as, die loopt vanaf het beeld naar de oude kerk. Hoewel deze situering van belang is voor de beleving van de hof is deze niet meegenomen in de omvang van de objectbescherming omdat het plantsoen en de bomen niet daadwerkelijk onderdeel uitmaken van het ontwerp van Prof. Bijhouwer.
Omschrijving
Het ontwerp toont een strakke, bijna classicistische plattegrond van een rechthoek met een halfronde beëindiging, waarin een prominente plaats is toegewezen aan een beeld van de beeldhouwer Mari Andriessen.
Bijhouwer heeft het open agrarische karakter van de omgeving als uitgangspunt gehanteerd. Hij beschrijft zijn ontwerp op de ontwerptekening van september 1948 als: 'Een stille binnenhof, omgeven door beukenhagen, zoals kenmerkend voor Putten. Op de achtergrond een beeld, ervoor, tussen palmhaagjes, de zeshonderd lege plaatsen, gelegen in een verdiept terrein. Van het dorp komend, een doorkijk op het beeld, dat ook van de Rijksweg nog de aandacht vraagt.'
De palmhaagjes vormen zes vierkanten die elk zijn opgedeeld in honderd kleine vierkanten die de laatste rustplaats verbeelden van de niet teruggekeerden mannen (lege plaatsen). Aan de buitenzijde worden de zes keer honderd lege plaatsen omsloten door een strook gras, respectievelijk een pad van grind en een beukenhaag. Vanaf de hoofdentree aan de oostzijde loopt een middenpad van grind met aan weerszijden drie keer honderd lege plaatsen naar het beeld aan de westzijde. Aan de noord- en de zuidzijde bevinden zich ter hoogte van het beeld twee identieke doorgangen in de beukenhaag vormgegeven door een beukenboog.
Het beeld van Mari Andriessen verbeeldt een rouwende vrouw in klederdracht met een zakdoek in haar hand. Ze kijkt in de richting van de Oude Kerk, van waaruit de mannen werden weggevoerd. De vrouw staat op een staande rechthoekige sokkel waarin de tekst staat gegraveerd '2 oktober 1944/ gewijd aan de nagedachtenis van de zeshonderd die niet terugkeerden/ En God zal alle tranen van hunne ogen afwissen/ '.
Waardering
De herdenkingshof aangelegd naar ontwerp van Prof. Dr. Ir. J.T.P. Bijhouwer in de periode 1948-1949 en het zandstenen BEELD 'Weduwe van Putten' naar ontwerp van de kunstenaar Mari Andriessen vervaardigd in dezelfde periode is van algemeen belang:
* Vanwege de cultuurhistorische waarde als herinnering aan de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-45), een belangrijke periode in de Nederlandse geschiedenis.
* Vanwege de cultuurhistorische waarde als herinnering aan de gebeurtenis in Putten op 1 en 2 oktober 1944 als weergave van het leed in de Tweede Wereldoorlog.
* Vanwege de verwevenheid van het beeld (weduwe van Putten) met de tuinaanleg (600 rustplaatsen ) als herinnering aan de gebeurtenissen op 1 en 2 oktober 1944.
* Vanwege de tuinhistorische waarde van de aanleg door prof. Dr. Ir. J.T.P. Bijhouwer, gekenmerkt door een sobere, formele, klassieke opzet, het gebruik van van beplantingassortiment uit de omgeving zoals beuken - en palmhagen en door het gebruik van de bestaande (stedenbouwkundige) setting.
* Vanwege de kunsthistorische waarde van het zandstenen beeld vervaardigd door Mari Andriessen.
* Vanwege de gaafheid van de tuinaanleg en het beeld.
* Vanwege de aanwezige zichtas vanaf het beeld richting de oude kerk van Putten.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
COMMEMORATIVE GARDEN laid out to the design of Prof. Dr. Ir. J.T.P. Bijhouwer (1898-1974) in the period 1948-1949 on commission of the municipality of Putten (Gelderland) near the Dorpsstraat. In the garden a sandstone SCULPTURE 'Widow of Putten' to the design of the artist Mari Andriessen (1897-1979) made in the same period.
The commemorative garden with the sculpture commemorates the events in Putten on 1 and 2 October 1944 when German occupiers carried out a raid in which virtually the entire male working population was deported to various concentration camps and a large part of the village was burned down. The raid was a response to a resistance attack on a German military vehicle. On 1 October 1949 the commemorative garden and the sculpture 'the widow of Putten' was unveiled by Queen Juliana.
The commemorative garden is situated on an open space parallel to the Dorpsstraat. The garden, surrounded by beech hedges, is enclosed on the outside by grass and trees sometimes in a row, sometimes grouped randomly. In front of the garden a triangular green space, at the Spoorstraat and the Dorpsstraat, bounded by a row of trees. The form and location of the green space play an important role in the sight axis, which runs from the sculpture towards the old church. Although this placement of the garden is important for the experience of the garden, it has not been included in the scope of the object protection because the green space and the trees do not actually form part of Prof. Bijhouwer's design.
Description
The design shows a rigorous, almost classicistic ground plan of a rectangle with a semicircular termination, in which a prominent place is assigned to a sculpture by the sculptor Mari Andriessen.
Bijhouwer used the open agricultural character of the surroundings as his starting point. He describes his design on the design drawing of September 1948 as: 'A quiet inner courtyard, surrounded by beech hedges, as characteristic of Putten. In the background a sculpture, in front, between palm hedges, the six hundred empty places, situated in a sunken area. Coming from the village, a view through to the sculpture, which also demands attention from the main road.'
The palm hedges form six squares, each divided into one hundred small squares which represent the last resting place of the men who did not return (empty places). On the outside, the six times one hundred empty places are enclosed by a strip of grass, respectively a path of gravel and a beech hedge. From the main entrance on the east side a central gravel path runs with three times one hundred empty places on either side to the sculpture on the west side. On the north and south sides, at the height of the sculpture, there are two identical passages in the beech hedge shaped by a beech arch.
Mari Andriessen's sculpture depicts a mourning woman in folk dress with a handkerchief in her hand. She looks in the direction of the Old Church, from where the men were taken away. The woman stands on an upright rectangular plinth in which the text is engraved '2 October 1944/ dedicated to the memory of the six hundred who did not return/ And God shall wipe away all tears from their eyes/ '.
Valuation
The commemorative garden laid out to the design of Prof. Dr. Ir. J.T.P. Bijhouwer in the period 1948-1949 and the sandstone SCULPTURE 'Widow of Putten' to the design of the artist Mari Andriessen made in the same period is of general interest:
* Because of the cultural-historical value as a reminder of the events during the Second World War (1940-45), an important period in Dutch history.
* Because of the cultural-historical value as a reminder of the event in Putten on 1 and 2 October 1944 as a representation of the suffering in the Second World War.
* Because of the interweaving of the sculpture (widow of Putten) with the garden layout (600 resting places) as a reminder of the events on 1 and 2 October 1944.
* Because of the garden-historical value of the layout by prof. Dr. Ir. J.T.P. Bijhouwer, characterised by a sober, formal, classical design, the use of plant assortment from the surroundings such as beech and palm hedges and by the use of the existing (urban planning) setting.
* Because of the artistic-historical value of the sandstone sculpture made by Mari Andriessen.
* Because of the intactness of the garden layout and the sculpture.
* Because of the present sight axis from the sculpture towards the old church of Putten.
Nearby in the register
- Boerderij, Putterbrink 1Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Putterbrink 2Boerderijunder 1 mi
- Slagerswinkel, Dorpsstraat 13Winkelunder 1 mi
- Molen, Halvinkhuizerweg 1Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.