Rijksmonumentenregister · Netherlands
Handel en kantoor, Stadhoudersplantsoen 12
's-Gravenhage, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1953 - 1955
- Address
- Stadhoudersplantsoen 12, 2517 JL 's-Gravenhage (and others)
- Place
- 's-Gravenhage
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08818, 4.28329
- Monument number
- 530833
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Nationaal Archief, the NetherlandsUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Plattegrond van Den Haag en Scheveningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Geheel onderkelderd KANTOORGEBOUW met CONCIERGEWONING en GROENSTROOK met lage OMMURING voor het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten (HPA), gebouwd tussen 1953 en 1955. Dit is het laatste werk van de Haagse architect J.W.E. Buijs (van het architectenbureau Buijs en Lürsen) waarin hij samenwerkte met architect W. Verschoor en diens zoon W.H. Verschoor. Het kantoorpand van het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten werd gebouwd in de tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter ontruimde en als Sperrgebiet ingerichte weststrook van Den Haag. Het pand voor het HPA maakte daarmee deel uit van het door W.M. Dudok ontworpen wederopbouwplan. Het gebouw wordt door een weg gescheiden van de brede groenstructuur van het Stadhoudersplantsoen met daarin de licht meanderende Haagse Beek. Aan de westzijde van het pand is een CONCIERGEWONING aangebouwd. Ter plaatse van het eveneens door Buijs ontworpen vroegere kantoor voor het Nederlandsch Rundveestamboek, ten zuidwesten van het HPA-gebouw, bevindt zich thans een ander pand. Het kantoorgebouw voor het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten is in 1970 verbouwd, waarbij onder andere diverse raampartijen zijn vervangen. Het interieur is deels gewijzigd. Het pand is thans (2009) nog altijd in gebruik door het Productschap Akkerbouw.
Omschrijving
Het KANTOORGEBOUW wordt van de openbare weg gescheiden door een GROENSTROOK, die wordt omsloten door een laag gemetseld MUURTJE met daarop een eenvoudige stalen balustrade. Het pand is opgetrokken op een langgerekte plattegrond. Het plat afgedekte gebouw met in- en uitspringende volumes is opgetrokken in betonskeletbouw, met een traveemaat van 1,70 meter, en heeft een deels bakstenen en deels schokbetonnen bekleding. In het via afzonderlijke dienstingangen ontsloten souterrain (huisnummer 14 in het midden van de voorgevel en huisnummer 16 in de rechterzijgevel), zijn atoomschuilkelders ondergebracht. Aan de oostzijde van het pand bevindt zich een representatief kopvolume, waarin zich op de begane grond de hoofdentree (huisnummer 12) en ter hoogte van de verdieping de grote vergaderzaal bevinden. Hierin zijn tevens het hoofdtrappenhuis en de twee liften ondergebracht. Ten westen van het volume met de hoofdentree bevindt zich de lange kantoorvleugel die, boven de kelder, zes bouwlagen omvat. De teruggerooide dakverdieping was in oorsprong bestemd als kantine en heeft twee gebogen kopzijden die toegang geven tot de dakterrassen. Het eerder beschreven hoofdtrappenhuis in het kopvolume is zodanig gepositioneerd dat tijdens avondbijeenkomsten de kantineruimten bereikt konden worden zonder dat er toegang werd verschaft tot de rest van het gebouw. De kantoorvertrekken worden vanuit een lange, centrale gang ontsloten, en waren door middel van tussenwanden in omvang te variëren. Aan de zuidzijde (achtergevel) is ten westen van het midden het diensttrappenhuis uitgebouwd. Ter westzijde van het HPA-gebouw is een CONCIERGEWONING aangebouwd (huisnummer 18), die via de oorspronkelijke rijwielstalling in het souterrain met het kantoorgebouw was verbonden. De kubistische conciërgewoning is uitgevoerd in schoon metselwerk. Deze telt twee bouwlagen en is plat afgedekt.
Het afzonderlijk vormgegeven kopvolume aan de oostzijde van het gebouw bevat de monumentale hoofdentree met een brede bordestrap en een draaideur in de noordelijke gevel. Op de hoofdverdieping van de kopgevel bevinden zich dubbelhoge ramen van de zich over twee verdiepingen uitstrekkende grote vergaderzaal. Deze zijn gelegen boven een viertal ronde kolommen. De twee bovenverdiepingen bevatten in deze gevel elk een reeks van zeven vensters, die in oorsprong van staal waren. Het geheel is als een uitspringend volume omkaderd. De repeterende vensterpartijen in de kantoorvertrekken in de lange vleugel zijn eveneens in een uitspringend volume ondergebracht. Oorspronkelijk bevonden zich hier draai-kiepramen in houten kozijnen. Aan de noordzijde (voorgevel) bevat elk van de vijf kantoorlagen 42 vensters. Aan de zuidzijde (achtergevel) is ten westen van het midden een diensttrappenhuis uitgebouwd. Ter weerszijden zijn hier dezelfde typen vensterreeksen aangebracht als aan de noordzijde.
Het kantoorgebouw voor het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten is een kenmerkend voorbeeld van de synthese-architectuur die architecten als Buijs, Dudok, Verschoor en Wils tot stand hebben gebracht. De verschillende volumes drukken direct de oorspronkelijke functie binnen het gebouw uit, waarbij het opzettelijk asymmetrisch in het volume gesitueerde hoofdtrappenhuis fungeert als een verbindingselement tussen het monumentale kopvolume aan de oostzijde de langgerekte kantoorvleugel daarnaast. Opvallend is verder de monumentale toepassing van het destijds innovatieve schokbeton.
Typerend voor het vroeg-naoorlogse samengaan van beeldende kunst en bouwkunst is de verfraaiing van het gebouw met monumentale kunstwerken, waarvan de figuratieve voorstellingen alle verwijzen naar de activiteiten van het HPA. In de voorgevel bevindt zich boven de hoofdentree een plastiek van Albert Termote, Ceres te paard voorstellend. In de monumentale entreehal bevinden zich ter weerszijden van de trap naar het hoofdtrappenhuis twee kleurige wandschilderingen van de Haagse Verve-kunstenaar Frans Vollmer, die de Landbouw (links: Ceres en de akkerbouwproducten) en de Industrie (rechts: de bedrijfstakken voor teelt, industrie en transport) verbeelden. Deze werden ter gelegenheid van de opening van het gebouw geschonken door het personeel. In de grote vergaderzaal bevond zich oorspronkelijk een wandschildering naar ontwerp van Anton Rovers, die eveneens de landbouw verbeeldde. Mogelijk bevindt deze zich nog achter de recent toegevoegde voorzetwand.
Waardering
Het KANTOORGEBOUW van het Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten met CONCIERGEWONING en GROENSTROOK met lage OMMURING is van algemeen belang als zijnde een toonbeeld van de vroeg-naoorlogse synthesearchitectuur. Functionele uitgangspunten en moderne bouwmaterialen en bouwmethoden worden gecombineerd met relatief traditionele opvattingen van representativiteit en een eigentijdse monumentale kunsttoepassing naar ontwerp van gerenommeerde Haagse kunstenaars. Vanwege de situering binnen het door W.M. Dudok ontworpen wederopbouwplan voor Den Haag en de relatie met het plantsoen tegenover het gebouw, bezit het HPA-gebouw stedenbouwkundige waarde. Het kantoorpand heeft tevens symboolwaarde voor de opkomst van de productschappen, voor de wederopbouw van Den Haag én voor de toenmalige politieke aandacht voor Nederland als landbouwnatie.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Fully basement office building with caretaker's dwelling and green strip with low boundary wall for the Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten (HPA), built between 1953 and 1955. This is the final work of The Hague architect J.W.E. Buijs (of the architectural firm Buijs and Lürsen) in which he collaborated with architect W. Verschoor and his son W.H. Verschoor. The office building of the Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten was built in the western strip of The Hague which was evacuated by the occupying power during the Second World War and designated as a Sperrgebiet. The building for the HPA thus formed part of the reconstruction plan designed by W.M. Dudok. The building is separated by a road from the broad green structure of the Stadhoudersplantsoen, in which the gently meandering Haagse Beek is located. On the west side of the building a caretaker's dwelling has been added. At the location of the earlier office for the Nederlandsch Rundveestamboek, also designed by Buijs, located to the southwest of the HPA building, there is now a different building. The office building for the Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten was renovated in 1970, during which various window sections were replaced among other things. The interior was partly altered. The building is still in use (2009) by the Productschap Akkerbouw.
Description
The office building is separated from the public road by a green strip, which is enclosed by a low masonry wall with a simple steel balustrade on top. The building is constructed on an elongated floor plan. The flat-roofed building with projecting and recessed volumes is constructed in reinforced concrete frame, with a bay width of 1.70 metres, and has partly brick and partly aggregate concrete cladding. In the basement (accessed via separate service entrances (house number 14 in the middle of the front facade and house number 16 in the right side facade), which is accessed via separate service entrances, atomic shelter cellars are housed. On the east side of the building there is a representative end volume, which contains on the ground floor the main entrance (house number 12) and at the level of the upper floor the large meeting hall. The main staircase and the two lifts are also housed in this volume. To the west of the volume with the main entrance is the long office wing which, above the basement, comprises six storeys. The set-back roof storey was originally intended as a canteen and has two curved end sides that provide access to the roof terraces. The main staircase in the end volume described above is positioned in such a way that during evening gatherings the canteen spaces could be reached without access being granted to the rest of the building. The office rooms are accessed from a long, central corridor, and were able to vary in size by means of partition walls. On the south side (rear facade) to the west of the centre the service staircase is built out. On the west side of the HPA building a caretaker's dwelling has been added (house number 18), which was connected to the office building via the original bicycle shed in the basement. The cubist caretaker's dwelling is executed in fair-faced masonry. It comprises two storeys and is flat-roofed.
The separately designed end volume on the east side of the building contains the monumental main entrance with a broad front steps and a revolving door in the north facade. On the main floor of the end gable are double-height windows of the large meeting hall extending over two storeys. These are located above four round columns. The two upper storeys contain in this gable each a row of seven windows, which were originally of steel. The whole is framed as a projecting volume. The repeating window sections in the office rooms in the long wing are also housed in a projecting volume. Originally there were casement windows in wooden frames here. On the north side (front facade) each of the five office storeys contains 42 windows. On the south side (rear facade) to the west of the centre a service staircase is built out. On either side the same types of window rows are arranged as on the north side.
The office building for the Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten is a characteristic example of the synthesis architecture that architects such as Buijs, Dudok, Verschoor and Wils brought about. The different volumes directly express the original function within the building, with the main staircase, deliberately positioned asymmetrically in volume, functioning as a connecting element between the monumental end volume on the east side and the elongated office wing beside it. Also noteworthy is the monumental use of the then innovative aggregate concrete.
Characteristic of the early post-war combination of visual art and architecture is the embellishment of the building with monumental artworks, whose figurative representations all refer to the activities of the HPA. In the front facade above the main entrance is a sculpture by Albert Termote, depicting Ceres on horseback. In the monumental entrance hall on either side of the stair leading to the main staircase are two colourful wall paintings by The Hague Verve artist Frans Vollmer, depicting Agriculture (left: Ceres and agricultural products) and Industry (right: the sectors for cultivation, industry and transport). These were donated by the staff on the occasion of the opening of the building. In the large meeting hall there was originally a wall painting designed by Anton Rovers, which also depicted agriculture. It is possible that this is still located behind the recently added false wall.
Valuation
The office building of the Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten with caretaker's dwelling and green strip with low boundary wall is of general importance as being an example of early post-war synthesis architecture. Functional starting points and modern building materials and construction methods are combined with relatively traditional notions of representativeness and contemporary monumental artistic application designed by renowned The Hague artists. Because of its location within the reconstruction plan for The Hague designed by W.M. Dudok and the relationship with the park opposite the building, the HPA building has urban planning value. The office building also has symbolic value for the rise of the productschappen, for the reconstruction of The Hague and for the political attention of the time towards the Netherlands as an agricultural nation.
Nearby in the register
- ZorgvlietAppartementengebouwunder 1 mi
- SimpangWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, R. J. Schimmelpennincklaan 3Woonhuisunder 1 mi
- Huize MellardWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.