Rijksmonumentenregister · Netherlands
Weerdesteyn
Langbroek, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Weerdesteijnselaan bij 1, 3947 ND Langbroek (Wijk bij Duurstede 26)
- Place
- Langbroek
- Municipality
- Wijk bij Duurstede
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01069, 5.30127
- Part of complex
- 530549
- Monument number
- 530551
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2:
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG WEERDESTEYN. De geschiedenis van de terreinaanleg van Weerdesteyn gaat waarschijnlijk terug tot omstreeks 1300, toen de woontoren werd gebouwd. Aangenomen kan worden dat gelijkertijd een gracht om de toren is aangelegd, zoals thans. De huidige aanleg van een gedeeltelijk 3-dubbele 4-zijdige grachtenstelsel met afgeronde hoeken rondom de toren en de situering van de toren op een min of meer rechthoekige voorburcht dateert uit de 15de eeuw of eerder en vertegenwoordigte een grote zeldzaamheidswaarde. Wellicht werd het stelsel aangelegd tussen 1516 en 1538. In 1516 kwam de toren met omgeving in het bezit van de familie Grauwert, die het complex tot 1676 in eigendom houdt. In 1538 volgde de erkening van Weerdesteyn als ridderhofstad. Aan deze erkenning waren een aantal bepalingen omtrent de terreininrichting verbonden, zoals de aanwezigheid van een gracht. Het grachtenstelsel maakt deel uit van een veel ruimere structuur van waterlopen, die voor de ontginning van het voormalige moerassige gebied zijn aangelegd. Deze structuur vormt het raster van waterlopen, waarin de specifieke indeling van de terreinen van de ridderhofstad zijn gevat. De breedte van de historische tuin- en parkaanleg van Weerdesteyn beslaat ongeveer drie kavels waarstussen rechte waterlopen, die zich over de gehele lengte van het rechthoekige landgoed uitstrekken. De twee buitenste kavels zijn ongeveer even breed, de middelste kavel is een stuk smaller dan de kavel aan weerszijden. Ter afscheiding van het min of meer vierkante terrein van de ridderhofstad van het aan weerszijden grenzende landgoedgedeelte, werden twee zeer smalle rechthoekige kavels aangelegd, die voornoemde 3 kavels doorsnijden en zich over de breedte ervan uitstrekken. Op de smalle kavel aan de NO-zijde was in ieder geval aan het begin van de 19de eeuw een laan gesitueerd (Oorspronkelijke Aanwijzende tafel, 1820) en ook nog omstreeks 1900 (Bonnekaart, verkend in 1885, gedeeltelijk herzien in 1900). Op de kavel zijn nog enkele laanbomen aanwezig. Verondersteld kan worden dat ook het pendant van deze kavel aan de ZW-zijde oorspronkelijke een laan gelegen was, zeker was dit zo omstreeks 1900, waarop beide smalle kavels van laanbomen zijn voorzien. Aan de ZO-zijde wordt de kavel van de ridderhofstad begrensd door de aan weerszijden door een rechte waterloop geflankeerde (aan het NO-einde ontbreekt thans een stukje) oprijlaan met enkele rij laanbomen aan weerszijden, die zich over de gehele lengte van het landgoed uitstrekt. Tot in 1965 was de laan met iepen beplant. Aan de andere zijde, de NW-zijde, ligt evenwijdig aan de oprijlaan de rechte waterallee (toponiem: "de Scheepssloot"), die van de Langbroekerwetering tot aan de huisplaats voert. Op het Kadastraal Minuutplan is te zien dat in dat in 1820 de Langbroekerdijk ter plekke van deze waterallee overbrugd was. Pas in 1968, toen de Langbroekerdijk werd verbreed, verdween deze brug. Pal langs de NW-zijde van deze waterallee ligt, over de gehele lengte van de allee, een smalle kavel, waarvan de betekenis niet helder is. Wellicht diende deze kavel als jaagpad. Haaks op de oprijlaan ligt de rechte aan weerszijden door een waterloop geflankeerde dwarslaan, die vanouds van laanbomen is voorzien (Kadastraal Minuutplan 1820 en Bonnekaart uit 1885-1900) en die naar de ZW-kant van de voorburcht voert. Op een gewassen pentekening uit ca. 1665 is te zien dat tussen de woontoren en het in 1642 opgetrokken poortgebouw een rechthoekig perceel met 4 velden met kruisvormig padenpatroon ertussen aanwezig was. In de jaren '70 van de 19de eeuw liet de toenmalige eigenaar C.C.A. baron de Wijkerslooth de Weerdesteijn op de huisplaats verscheidene parkbomen planten, zoals kastanje, plataan en beuk. Sinds deze ingreep hebben zich in het park geen ingrijpende wijzigingen meer voorgedaan.
Waardering De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende bij de historische buitenplaats Weerdesteyn, is van algemeen belang
- als zeer zeldzaam voorbeeld van een buitenplaats met 16de-eeuwse voorburcht met gedeeltelijk driedubbele omgrachting met afgeronde hoeken;
- vanwege de karakteristieke waarschijnlijk 17de-eeuwse indeling van het terrein van de ridderhofstad in een fijnmazig stramien van rechthoekige open en beboste kavels met lanen waartussen waterlopen;
- vanwege de gaafheid;
- vanwege de hoge ouderdoom en ensemble waarde in relatie tot de overige onderdelen
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2:
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT WEERDESTEYN. The history of the grounds layout of Weerdesteyn probably goes back to around 1300, when the residential tower was built. It can be assumed that at the same time a moat around the tower was laid out, as is now the case. The current layout of a partially three-fold four-sided moat system with rounded corners surrounding the tower and the siting of the tower on a more or less rectangular outer ward dates from the 15th century or earlier and represents a high rarity value. The system was possibly laid out between 1516 and 1538. In 1516 the tower and surroundings came into the possession of the Grauwert family, which held the complex in ownership until 1676. In 1538 Weerdesteyn was recognized as a knight's residence. A number of provisions concerning the arrangement of the grounds were attached to this recognition, such as the presence of a moat. The moat system forms part of a much wider structure of watercourses, which were laid out for the development of the former marshy area. This structure forms the grid of watercourses, in which the specific layout of the grounds of the knight's residence is set. The width of the historic garden and park layout of Weerdesteyn spans approximately three plots separated by straight watercourses, which extend over the entire length of the rectangular estate. The two outer plots are approximately equal in width, the middle plot is considerably narrower than the plots on either side. To separate the more or less square grounds of the knight's residence from the estate parts adjoining on either side, two very narrow rectangular plots were laid out, which intersect the aforementioned 3 plots and extend across their width. On the narrow plot on the NE side, at least in the early 19th century, a lane was located (Original Index Plan, 1820) and also around 1900 (Bonnekaart, surveyed in 1885, partially revised in 1900). Some avenue trees are still present on the plot. It can be assumed that the counterpart of this plot on the SW side was also originally a lane, certainly this was the case around 1900, whereby both narrow plots are provided with avenue trees. On the SE side, the knight's residence plot is bounded by the drive-up lane flanked on either side by a straight watercourse (at the NE end a section is now missing) with a single row of avenue trees on either side, which extends over the entire length of the estate. Until 1965 the lane was planted with elms. On the other side, the NW side, parallel to the drive-up lane lies the straight water allee (place name: "de Scheepssloot"), which runs from the Langbroekerwetering to the homestead. On the Cadastral Minute Plan it can be seen that in 1820 the Langbroekerdijk at the location of this water allee was bridged. Only in 1968, when the Langbroekerdijk was widened, did this bridge disappear. Right along the NW side of this water allee lies, over the entire length of the allee, a narrow plot, the meaning of which is unclear. This plot may have served as a tow path. At right angles to the drive-up lane lies the straight transverse lane flanked on either side by a watercourse, which has traditionally been provided with avenue trees (Cadastral Minute Plan 1820 and Bonnekaart from 1885-1900) and which leads to the SW side of the outer ward. On a washed pen drawing from around 1665 it can be seen that between the residential tower and the gatehouse built in 1642 there was a rectangular plot with 4 fields with a cross-shaped path pattern between them. In the 1870s the then owner C.C.A. baron de Wijkerslooth de Weerdesteijn had various park trees planted on the homestead, such as chestnut, plane and beech. Since this intervention, no major changes have taken place in the park.
Valuation The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the historic country estate Weerdesteyn, is of general importance
- as a very rare example of a country estate with 16th-century outer ward with partially three-fold moat with rounded corners;
- because of the characteristic probably 17th-century layout of the knight's residence grounds in a fine-meshed grid of rectangular open and wooded plots with lanes between which watercourses run;
- because of its integrity;
- because of its high age and ensemble value in relation to the other components
Nearby in the register
- WeerdesteynBoerderijunder 1 mi
- WeerdesteynBoerderijunder 1 mi
- Archeologie, Weerdenstein Langbroek (Wijk bij Duurstede 26)Archeologieunder 1 mi
- WeerdesteynKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.