Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Delenseweg bij 85
Deelen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1940
- Address
- Delenseweg bij 85, 6877 AE Deelen (Ede 25)
- Place
- Deelen
- Municipality
- Ede
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.06527, 5.89634
- Part of complex
- 529738
- Monument number
- 529759
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gebouw 22 ligt vrijstaand aan de oostzijde van de dwarsweg over het terrein van Kop van Deelen, tussen de gebouwen 13, 14 en 14a, met aan de westzijde een vrijwel onbelemmerd schootsveld over het vliegterrein. Werd mogelijk gebouwd voor de 'Nahverteidigung': een bunker voor verdediging op korte afstand. Gebouw 22 kwam in 1940 tot stand en is op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945. Op mesoniveau onderdeel van een ijl complex van in esdorpachtige structuur geplaatste gebouwen. Op microniveau onderdeel van een los gegroepeerde cluster van enige in lineair verband geplaatste gebouwen met uiteenlopende functies.
Omschrijving
Op souterrainniveau uitgevoerde eenlaagse gewapend betonnen BUNKER, vermoedelijk voor nabijverdediging, die is gebouwd op een in hoofdzaak rechthoekige plattegrond en die wordt gedekt door een bijna vlak en monolithisch gewapend betonnen dak. De grootste lengte van de bunker is evenwijdig aan de dwarsweg en strekt zich uit van noordwest naar zuidoost. Rechts in de zuidwestelijke gevel een iets door de rooilijn uitstekende massa. Links, iets boven maaiveldniveau een laag en breed, door versnijdingen in de muurdikte uitgespaard kijk- en schietgat en een klein vierkant vakje. De linker of noordwestgevel is vlak uitgevoerd en blind, terwijl de overigens eveneens blinde noordoostgevel een aantal vergelijkbare kleine vierkante 'vakjes' bevat, die mogelijk relicten zijn van ventilatiekanalen of gassluissytemen. Alle gevels en het dak vertonen sporen van bekleding met dakleer. De rechtergevel is voorzien van een uitgebouwde, betonnen portiek met enkele neerwaartse traptreden naar souterrainniveau. De portiek kan tegenwoordig worden afgesloten met een later aangebracht, ijzeren hekwerk en leidt naar een losstaande plaatstalen, naar buiten draaiende deur rechts. In het verlengde van de trap een vergelijkbare kijk- en schietopening met daarboven in rode blokletters geschilderd 'Verboden te roken en vuur te gebruiken'. Het interieur omvat op souterrainniveau een rechthoekige, ongeveer 2,5 m hoge ruimte, met centraal een betonnen paddestoelkolom en in twee wanden neerklapbare stalen kleppen, corresponderend met de beide genoemde schietgaten. Naast deze kennelijke gevechtsruimte een smalle ruimte die bereikbaar is via een houten deur met rechts naast de deur een gekleurde krijttekening van een staande schilderende man, en profil weergegeven. In beide ruimten enige relicten van buisradiatoren van een oud centraal verwarmingssysteem met zogenoemde 'gestanste ribbenbuizen' als convectors. De bunker bevat mogelijk nog meer ruimten, maar deze waren vermoedelijk niet vanuit de huidige ingang toegankelijk.
Waardering
BUNKER voor verdedigingsdoeleinden, van algemeen belang als zeldzaam en relatief gaaf onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische, situationele en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de in kunstmatige esdorpstructuur uitgevoerde camouflage, uit de specifieke ligging met onbeperkt uitzicht en schootsveld over het gehele vliegterrein, en uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Building 22 stands detached on the east side of the crossroad over the terrain of Kop van Deelen, between buildings 13, 14 and 14a, with on the west side an almost unobstructed field of fire over the airfield. It was possibly built for the 'Nahverteidigung': a bunker for short-range defence. Building 22 was constructed in 1940 and at macro level forms part of a large military airfield structure from the period 1940-1945. At meso level part of a sparse complex of buildings arranged in village-like structure. At micro level part of a loosely grouped cluster of several buildings arranged in linear relationship with varying functions.
Description
A single-storey reinforced concrete BUNKER executed at basement level, presumably for short-range defence, which is built on a substantially rectangular ground plan and which is covered by an almost flat and monolithic reinforced concrete roof. The greatest length of the bunker is parallel to the crossroad and extends from northwest to southeast. On the right in the southwest gable a mass projecting slightly beyond the building line. On the left, slightly above ground level a low and broad loophole and gun port spared by cuts in the wall thickness and a small square opening. The left or northwest gable is executed flat and blind, whilst the likewise blind northeast gable contains a number of similar small square 'openings', which may be relics of ventilation channels or gas lock systems. All gables and the roof show traces of roof felt covering. The right gable is fitted with a built-out concrete portico with several descending steps to basement level. The portico can nowadays be closed off with a later-added iron railwork and leads to a detached sheet steel, outward-opening door on the right. In line with the stairs a similar loophole and gun port with above it in red block letters painted 'No smoking and no use of fire'. The interior comprises at basement level a rectangular space approximately 2.5 m high, with centrally a concrete mushroom column and in two walls fold-down steel flaps, corresponding with the two aforementioned gun ports. Next to this apparent combat room a narrow space which is accessible via a wooden door with to the right of the door a coloured chalk drawing of a standing painting man, shown in profile. In both rooms some relics of tube radiators from an old central heating system with so-called 'perforated ribbed tubes' as convectors. The bunker may possibly contain more rooms, but these were presumably not accessible from the current entrance.
Valuation
BUNKER for defensive purposes, of general importance as a rare and relatively intact component of an army camp stemming from the Second World War and established by the German occupiers as part of a large military airfield, on account of: urban planning, military and cultural-historical, situational and complex and ensemble values, which may be evident inter alia from the camouflage executed in artificial village-like structure, from the specific location with unrestricted view and field of fire over the entire airfield, and from the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the encampment.
Nearby in the register
- Legeringsgebouw, Delenseweg bij 85Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Legeringsgebouw, Delenseweg bij 85Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.