Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Deelen/Vrijland-Noord Arnhem
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1941
- Address
- Deelen/Vrijland-Noord Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04388, 5.89928
- Part of complex
- 529714
- Monument number
- 529721
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gebouw 4 ligt vrijstaand in het noordoostelijk kwadrant van de T-kruising van de oostelijke noord-zuid lopende en de noordelijke oost-west lopende weg op Vrijland-Noord. Het gebouw bestaat uit twee duidelijk van elkaar te onderscheiden bouwvolumes, waarvan het noordelijke en hoogste gedeelte wordt gekenmerkt door een breed overstek boven een laad- en losplaats en het lagere zuidelijke deel door twee getoogde inrijdeuren in de zuidgevel. De daknok strekt zich uit van noord naar zuid zowel voor wat het hoofdvolume betreft als voor het nevenvolume. Gebouw 4 is een in 1941 als 'Sonderbau' tot stand gekomen expeditiegebouw en is op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de jaren 1940-1945, op mesoniveau van een ijl complex van in een rechthoekig-geometrische structuur geplaatste gebouwen, en hierin op microniveau van enige in directe aansluiting op die ruimtelijke structuur in lineair verband geplaatste panden.
Omschrijving
Eenlaags, deels van souterrain voorzien en met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerd, bakstenen EXPEDITIEGEBOUW op samengestelde plattegrond, voor wat beide volumes betreft gedekt door (aangekapte) schilddaken. Het hoge volume is belegd met gegolfde grauwe betonnen dakpannen, behalve aan de noordzijde; het noordelijk schild van het hoofdvolume en het zuidelijk en oostelijk dakschild van het nevenvolume zijn belegd met (gemengde) opnieuw verbeterde holle (Hollandse) pannen; het westelijk dakschild van het nevenvolume is belegd met betonnen pannen. Rondom voorzien van een rollaag op het niveau van de loswal, behalve de westgevel van het hoofdvolume. Mastgoten rondom.
Van het hoofdvolume is de westelijke langsgevel / hoofdgevel uitgevoerd met een zich over de volle breedte uitstrekkende, ongeveer één meter hoge betonnen loswal, waarop - met bakstenen neuten - een zestal groen geschilderde vierkante houten standvinken is geplaatst, die een circa anderhalve meter overstekend dak dragen. De loswal is links toegankelijk via een relatief recent aangebrachte ijzeren trap (waaronder de oude is te zien) en rechts via een hellingbaan. Onder de overkapping van links naar rechts één, twee en weer twee vensteropeningen onder rollaag, elk met achtruits valraam en hiertussen - naast elkaar links - twee relatief recent dichtgemetselde toegangsopeningen en rechts een brede toegangsopening. De oostelijke langsgevel bevat op souterrainniveau drie vensters onder rollaag met plaatijzeren draairamen met roeden, en hierboven een achttal vensteropeningen onder rollaag en met achtruits valraam, waarvan de rechter vier met houten kalf en bakstenen lekdorpel, waarin boven deze vierruits valramen en onder dubbele houten naar binnen openende tweeruits draairamen. De noordelijke kopgevel bevat een vijftal met deze laatste vergelijkbare vensteropeningen en op souterrainniveau twee met de in de oostgevel vergelijkbare vensters. Het interieur bevat op loswalniveau een vrijwel onverdeelde ruimte onder een gewapend betonnen plafond, dat wordt gedragen door een drietal gewapend betonnen kolommen en dito liggers. Grijs geschilderde lambrisering en verder wit gesausde wanden en plafond. Op souterrainniveau een eveneens door gewapend betonnen kolommen en liggers gedragen plafond / vloer, maar hun dichtheid is hier groter en het verband hechter. Verder deels voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen, zoals binnenramen, trap, ribbelradiatoren en dikke 'diefijzers'.
Het iets lager uitgevoerde nevenvolume is op de hoek van de zuidelijke en de oostelijke gevel voorzien van twee bakstenen steunberen en bevat in de zuidelijke kopgevel rechts twee vrij grote getoogde toegangsopeningen onder rollaag, waarin dubbele plaatijzeren deuren; links hiervan een derde, iets in het gevelvlak terugliggende, getoogde toegangsopening onder hanenkam en voorzien van een houten deur. Links en rechts hiervan een vensteropening onder rollaag, met door roeden verdeeld achtruits valraam. Langs de voet van de westelijke langsgevel de hellingbaan naar de loswal en hierboven een drietal vergelijkbare vensters. De oostelijke langsgevel bevat links de bouwsporen van een grote dichtgemetselde toegangsopening; rechts hiervan een door middel van een ijzeren rooster beveiligd venster en vervolgens een getoogde toegangsopening met houten deur. De deur in de oostelijke langsgevel geeft via hellingbaan toegang tot souterrain.
Waardering
EXPEDITIEGEBOUW, van algemeen belang als herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de kunstmatig opgezette en sterk bij de vooraf bestaande ruimtelijke inrichting aansluitende geometrische nederzettingsstructuur en de hierbinnen tot in detaillering doorgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Building 4 is situated freestanding in the north-eastern quadrant of the T-junction of the easterly north-south running and the northerly east-west running road on Vrijland-Noord. The building consists of two clearly distinguishable building volumes, of which the northern and highest section is characterized by a broad overhang above a loading and unloading area and the lower southern part by two arched loading doors in the south gable. The roof ridge extends from north to south both for the main volume and for the secondary volume. Building 4 is an expedition building constructed in 1941 as a 'Sonderbau' and at macro level forms part of a large military airfield structure from the years 1940-1945, at meso level of a sparse complex of buildings placed in a rectangular-geometric structure, and at micro level within this of some buildings placed in direct connection with that spatial structure in linear arrangement.
Description
Single-storey, partly provided with basement and executed with approximately 50 cm thick external brickwork, brick EXPEDITION BUILDING on a composite plan, both volumes covered by (truncated) hipped roofs. The tall volume is laid with corrugated grey concrete roof tiles, except on the north side; the northern roof slope of the main volume and the southern and eastern roof slopes of the secondary volume are laid with (mixed) renewed hollow (Dutch) tiles; the western roof slope of the secondary volume is laid with concrete tiles. Provided all around with a roof gutter at the level of the loading platform, except the west gable of the main volume. Box gutters all around.
Of the main volume, the western long gable / main gable is executed with a concrete loading platform stretching across the full width, approximately one metre high, upon which - with brick capitals - six green-painted square wooden roof supports are placed, carrying an overhang of approximately one and a half metres. The loading platform is accessible on the left via a relatively recently installed iron staircase (below which the old one can be seen) and on the right via a sloping ramp. Under the canopy from left to right one, two and again two window openings under roof gutter, each with a bottom-hung sash window and between these - next to each other on the left - two relatively recently bricked-up access openings and on the right a wide access opening. The eastern long gable contains on basement level three windows under roof gutter with sheet-iron casement windows with glazing bars, and above these eight window openings under roof gutter with bottom-hung sash windows, of which the right four with wooden calf and brick weathering shelf, in which above these four-pane sash windows and below double wooden inward-opening two-pane casement windows. The northern gable contains five window openings comparable to these last mentioned and on basement level two windows comparable to those in the east gable. The interior contains on loading platform level an almost undivided space under a reinforced concrete ceiling, supported by three reinforced concrete columns and likewise beams. Grey-painted wainscoting and further white-washed walls and ceiling. On basement level likewise a ceiling / floor supported by reinforced concrete columns and beams, but their density is greater here and the connection more rigid. Furthermore partly components characteristic of the building period, such as inner windows, staircase, ribbed radiators and thick 'wall tie rods'.
The slightly lower executed secondary volume is provided at the corner of the southern and eastern gable with two brick buttresses and contains in the southern gable on the right two fairly large arched access openings under roof gutter, in which double sheet-iron doors; to the left of these a third, slightly set back arched access opening under a cock's comb and provided with a wooden door. To the left and right of these a window opening under roof gutter, with bottom-hung sash window divided by glazing bars. Along the foot of the western long gable the sloping ramp to the loading platform and above this three similar windows. The eastern long gable contains on the left the building traces of a large bricked-up access opening; to the right of this a window secured by means of an iron grille and subsequently an arched access opening with wooden door. The door in the eastern long gable provides access to the basement via a sloping ramp.
Valuation
EXPEDITION BUILDING, of general importance as a recognizable component of a military camp dating from the Second World War and set up by the German occupier as part of a large military airfield, due to: architectural-historical, urban planning, military and cultural-historical and complex and ensemble values, which can be evident inter alia from the traditionalist building style inspired by local forms, from the components and details characteristic of the building period, from the artificially created and strongly aligned geometric settlement structure and the camouflage carried through to the level of detail within it, from the coherence of and with the complete military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp, and from the mutual relationship of the forms applied in this.
Nearby in the register
- Bijgebouwen, Deelen/Vrijland-Noord ArnhemBijgebouwenunder 1 mi
- Legeringsgebouw, Deelen/Vrijland-Noord ArnhemMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Legeringsgebouw, Deelen/Vrijland-Noord ArnhemMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bijgebouwen, Deelen/Vrijland-Noord ArnhemBijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.