TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Officiersmess, Deelen:Groot-Heidekamp Arnhem

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Militair verblijfsgebouw
Function
Officiersmess
Category
onroerend gebouwd
Built
1940 - 1941
Address
Deelen:Groot-Heidekamp Arnhem
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.02741, 5.90138
Part of complex
529576
Monument number
529587

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Gebouw 10 ligt vrijstaand langs de noordzijde van de zuidwestelijke toegangsweg tot Groot-Heidekamp, globaal temidden van de nummers 3, 11, 13 en 14. Op macroniveau is gebouw 10 onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945, op mesoniveau van een ijl complex van een deels in lineair en deels in brinkdorpachtig verband geplaatste gebouwen, en hierbinnen op microniveau van een in los lineair verband geplaatst ensemble van functionele onderkomens. Gebouw 10 is een in 1940/1941 als 'Sonderbau' tot stand gebracht ontspanningsgebouw en restaurant (Kasino) en het omvat drie duidelijk te onderscheiden gedeelten, namelijk een lange oost-west gerichte massa en een oostelijk hiervan gelegen, hoger en vrijwel vierkant volume, die zijn verbonden door middel van een lager tussenlid; en ten derde is er vanuit de lange massa bezien een noordwaarts gerichte eenheid, die eveneens verbonden is via een tussenlid. Na de oorlog zijn op meerdere plaatsen aan- en uitbouwen gerealiseerd en is ook het interieur op een aantal punten gewijzigd.

Omschrijving

Deels onderkelderd en verder grotendeels van kruipruimten voorzien, groot, eenlaags, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerd bakstenen ONTSPANNINGSGEBOUW en RESTAURANT op een samengestelde plattegrond en voor een gedeelte gedekt door zadeldaken, ten dele door schilddaken, elk in hoofdzaak belegd met grauwe gegolfde opnieuw verbeterde holle (Hollandse) pannen. Enig overstek; mastgoten rondom.

Het oost-west gerichte bouwdeel is gebouwd op een langgerekt rechthoekige, 18 traveeën brede plattegrond en wordt gedekt door een schilddak, waarin links een modern kunststof steekraampje en ongeveer in het midden een klein dakraam onder lessenaarsdak. Uit de zuidelijke langsgevel / hoofdgevel rijst links van het midden een op hoger niveau iets risalerende Vlaamse gevel met puntgevel op, gedekt door een aangekapt zadeldak. Hierin een getoogde toegangsopening met dubbele deuren en verdeeld bovenlicht en getoogd venster met dubbele in drieën verdeelde ramen. Op de begane grond links van de Vlaamse gevel een vermoedelijk later ingebracht rond venster. Verder van links naar rechts vier respectievelijk elf vensteropeningen onder hanenkam en met betonnen kalf, boven voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen, beneden het kalf voorzien van plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief. Westelijke kopgevel met rechts twee vergelijkbare vensters. Noordelijke langsgevel met rechts plaatijzeren toegangsopening onder verdeeld bovenlicht en links hiervan vijf vergelijkbare vensteropeningen, gevolgd door moderne aanbouw in de oksel met het noordwaartse tussenlid. Oostelijke kopgevel gaat over in het oostelijke tussenlid. Het interieur omvat onder meer een sterk gemoderniseerde, langgerekte eetzaal met verlaagd plafond en betegelde vloer en een moderne vergaderruimte.

Het oostelijke, met de daknok haaks op het eerste staande, op iets hellend oppervlak gelegen, geheel onderkelderde of van souterrain voorziene, hogere en met iets terug liggende bakstenen plint, op vrijwel vierkante plattegrond opgetrokken bouwdeel wordt gedekt door een aan de zuidzijde op een tuitgevel en aan de noordzijde met een derde dakschild eindigend en onderin iets uitgezwenkt zadeldak. Dit is ten dele belegd met brique/grauwe gegolfde pannen, waarin aan de oostzijde een modern kunststof steekraampje. Oostelijke langsgevel bevat op maaiveldniveau links gevelopeningen en rechts sporen van dichtgezette; op bel-etageniveau vijf vensteropeningen onder hanenkam en met betonnen kalf, boven voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen, beneden het kalf voorzien van plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief. In de kopse zuidgevel met door versnijding uitkragende schouders op kelderniveau rechts een dichtgezette gevelopening en op bel-etageniveau een tweetal met die in de oostgevel vergelijkbare vensters. Op zolderverdiepingniveau twee grote, vermoedelijk later ingebrachte vensteropeningen met moderne kozijnen onder betonnen latei, waarin links een groot glasoppervlak en rechts draairamen. In westgevel links twee met die in de oostgevel vergelijkbare vensteropeningen en rechts een toegangsopening met bovenlicht, waarboven nog een klein rond venster. De noordelijke kopgevel is geheel ingenomen door een relatief jonge aanbouw, die tevens een verbinding vormt met het belendende gebouw 10a. Interieur bevat thans officiermess.

Het tussenlid tussen deze beide delen en met de daknok in het verlengde van het oost-west gerichte bouwdeel is gedekt door een relatief laag aangekapt zadeldak. De zuidelijke gevel heeft op de begane grond een brede getoogde toegangsopening, geflankeerd door blokvormige natuurstenen kozijnen, verbonden via een in baksteen uitgevoerde segmentboog waarop in metalen letters: 'officiersmess' en verder voorzien van dubbele, houten deuren met een 'straalmotief'. Boven deze deuren een kleine vensteropening met natuurstenen omlijsting, waarbinnen een fijn verdeeld raam. De noordelijke gevel vormt de overgang naar jongere aan- en / of uitbouw en is (deels) uitgenomen.

Het noordelijke bouwdeel staat met de daknok haaks op het oost-west gerichte deel, is gebouwd op een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een relatief hoog schilddak, met schoorsteen in de top van het oostelijke dakschild en een dakraam in het noordelijke. De westgevel van het tussenlid naar het lange bouwdeel ging naadloos over in de westelijke langsgevel, maar het tussenlid is door relatief recente aan / uitbouw in beide oksels - op het aangekapte zadeldak na - aan het zicht onttrokken en de gevels zijn mogelijk (deels) uitgenomen. Westelijke langsgevel voorzien van vijf vensteropeningen onder hanenkam en met betonnen kalf, bovenin voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen, alle met beneden het kalf plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief. Kopse noordgevel en oostelijke langsgevel geheel bezet met relatief jonge aan- en uitbouwen, waardoor een verbinding is ontstaan met het belendende gebouw 10a.

Waardering

Op samengestelde plattegrond gebouwd ontspanningsgebouw annex restaurant (Kasino), van algemeen belang als vrij zeldzaam en herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de kunstmatig opgezette brinkdorpstructuur en de tot in detaillering doorgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Building 10 stands detached along the north side of the south-western access road to Groot-Heidekamp, roughly midway between numbers 3, 11, 13 and 14. At macro level, building 10 is part of a large military airfield structure from the period 1940-1945, at meso level of a sparse complex of buildings arranged partly in linear and partly in village-green fashion, and within this at micro level of an ensemble of functional accommodations arranged in loose linear arrangement. Building 10 is a recreation building and restaurant (Casino) established in 1940/1941 as a 'Sonderbau' and comprises three clearly distinguishable sections, namely a long east-west oriented mass and an eastern, higher and virtually square volume located there, which are connected by means of a lower intermediate section; and thirdly from the long mass viewed there is a northward-oriented unit, which is likewise connected via an intermediate section. After the war, extensions and alterations were carried out at multiple locations and the interior was also modified at a number of points.

Description

Partly with cellar and otherwise largely with crawl spaces, large, single-storey, with approximately 50 cm thick external brickwork built RECREATION BUILDING AND RESTAURANT on a complex ground plan and partly covered by gabled roofs, in part by hipped roofs, each principally covered with grey corrugated newly improved hollow (Dutch) tiles. Some overhang; gutters all around.

The east-west oriented building section is built on an elongated rectangular ground plan 18 bays wide and is covered by a hipped roof, in which on the left a modern plastic roof light and approximately in the middle a small roof window under a lean-to roof. From the southern long elevation / main elevation on the left of the centre rises a Flemish facade with pointed gable at a slightly higher level with some projection, covered by an attached gabled roof. Therein an arched entrance opening with double doors and divided fanlight and arched window with double windows divided into three. On the ground floor to the left of the Flemish facade a presumably later inserted round window. Further from left to right four and eleven window openings respectively under crow's foot corbelling and with concrete kerb, above provided with four-light casement windows divided with wooden glazing bars and below with double wooden two-light casement windows, below the kerb provided with sheet-metal shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif. Western gable elevation with on the right two comparable windows. Northern long elevation with on the right sheet-iron entrance opening under divided fanlight and to the left thereof five comparable window openings, followed by modern extension in the corner with the northward intermediate section. Eastern gable elevation merges into the eastern intermediate section. The interior comprises among other things a greatly modernised, elongated dining hall with lowered ceiling and tiled floor and a modern conference room.

The eastern, with the roof ridge perpendicular to the first standing, located on a slightly sloping surface, entirely with cellar or provided with basement, higher and with slightly recessed brick plinth, on virtually square ground plan constructed building section is covered by a roof ending on the south side in a spout gable and on the north side with a third roof slope and at the bottom slightly turned outward gabled roof. This is partly covered with brick/grey corrugated tiles, in which on the east side a modern plastic roof light. Eastern long elevation contains at ground level on the left gable openings and on the right traces of blocked openings; at mid-level floor five window openings under crow's foot corbelling and with concrete kerb, above provided with four-light casement windows divided with wooden glazing bars and below with double wooden two-light casement windows, below the kerb provided with sheet-metal shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif. In the gable south elevation with shoulders projecting by cutting through on basement level on the right a blocked window opening and at mid-level floor a pair of windows comparable to those in the east elevation. At attic floor level two large, presumably later inserted window openings with modern frames under concrete lintel, in which on the left a large glass surface and on the right casement windows. In west elevation on the left two window openings comparable to those in the east elevation and on the right an entrance opening with fanlight, above which a small round window. The northern gable elevation is entirely occupied by a relatively recent extension, which also forms a connection with the adjoining building 10a. The interior currently contains officers' mess.

The intermediate section between these two parts and with the roof ridge in line with the east-west oriented building section is covered by a relatively low attached gabled roof. The southern elevation has on the ground floor a wide arched entrance opening, flanked by block-shaped natural stone frames, connected via a segmental arch executed in brick on which in metal letters: 'officiersmess' and further provided with double wooden doors with a 'ray motif'. Above these doors a small window opening with natural stone surround, containing a finely divided pane. The northern elevation forms the transition to more recent extension and/or alteration and is (partly) omitted.

The northern building section stands with the roof ridge perpendicular to the east-west oriented part, is built on a rectangular ground plan and is covered by a relatively high hipped roof, with chimney at the top of the eastern roof slope and a roof window in the northern one. The west elevation of the intermediate section to the long building section transitioned seamlessly, but the intermediate section is obscured from view by relatively recent extension and/or alteration in both corners - except for the attached gabled roof - and the elevations are possibly (partly) omitted. Western long elevation provided with five window openings under crow's foot corbelling and with concrete kerb, above provided with four-light casement windows divided with wooden glazing bars and below with double wooden two-light casement windows, all with below the kerb sheet-metal shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif. Gable north elevation and eastern long elevation entirely occupied with relatively recent extensions and alterations, by which a connection has been created with the adjoining building 10a.

Valuation

Recreation building and restaurant (Casino) built on a complex ground plan, of general importance as a fairly rare and recognisable component of an army camp originating from the Second World War and established by the German occupier as part of a large military airfield, possessing architectural-historical, urban planning, military and cultural-historical and complex and ensemble values, which can be demonstrated among other things in the traditionalist building style inspired by local forms, in the components and details characteristic of the construction period, in the artificially established village-green structure and the camouflage carried through to fine detail, in the coherence of and with the overall military airfield concept and the main spatial lines and components of the camp, and in the mutual affinity of the forms applied herein.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map