Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ruurlo
Ruurlo, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Vordenseweg bij 9, 7261 LZ Ruurlo (Berkelland 25)
- Place
- Ruurlo
- Municipality
- Berkelland
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.07999, 6.43879
- Part of complex
- 529501
- Monument number
- 529503
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2:
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG Het omgrachte Huis Ruurlo vormt het centrum van een uitgestrekte parkaanleg met binnen- en buitenpark, dat deels uit bos en deels uit agrarische gronden met boerderijen bestaat. Het deels in formele (oprijlaan), maar met name in landschapsstijl aangelegde park wordt doorsneden door de Baakse beek. Deze beek voedt van oudsher de grachten, die in de 19de eeuw grotendeels tot landschappelijke vijverpartijen vergraven werden. De ontmantelde watermolen ten zuidwesten van het huis herinnert nog aan de economische bedrijvigheid, die met de beek verbonden was. Het door de buitengracht begrensde terrein van het rondom het huis gelegen binnenpark is in de 19de eeuw ingericht als een landschappelijk park, waarbij de gracht rond het huis werd vergraven tot een beeldbepalende landschappelijke vijverpartij en de vrijgekomen grond werd benut voor het aanbrengen van glooiende verhogingen in het terrein. Het park kreeg in verschillende fasen vorm naar ontwerpen van de tuinarchitecten J.P. Posth (1801), J.D. Zocher jr. en L.P. Zocher (1868) en C.E.A. Petzold (1880). De eerste aanzet tot verlandschappelijking kwam van Posth. De Zochers en Petzold hebben zich vooral met het terrein voor het huis bezig gehouden. Huis en waterpartijen met parkweide rondom vormen het centrum van de compositie. Het omringende landschap van het buitenpark werd vanaf de eerste helft van de 19de eeuw bewust bij de aanleg betrokken. Direct ten noorden van de in de 18de eeuw gedeeltelijk en in de 19de eeuw tot de huidige lengte aangelegde, recht op de ingangsgevel van het huis geprojecteerde oprijlaan (deels dubbel eik) werd in de eerste helft van de 19de eeuw in het buitenpark een uitgestrekte wandeling met slingerbossen en doorzichten op met golvend vormgegeven bosranden omgeven weilanden aangelegd. De Topografische en Militaire kaart uit 1846 geeft aan dat een bomenrij tussen binnen- en buitenpark het doorzicht vanuit het binnenpark op dit buitenpark en vice versa toentertijd belemmerde. Waarschijnlijk werd onder leiding van Petzold de visuele relatie van het binnen- en buitenpark aan deze zijde versterkt, door het verwijderen van de bomenrij en door de aanplant van solitairen en boomgroepen op het weiland ten noordwesten van het huis. Laatstgenoemde aanplant zorgde voor een krachtige perspectiefwerking van de doorzichten, zoals te zien is op de luchtfoto van Ruurlo uit 1925 en 1937, en zoals tegenwoordig, zij het in verschraalde vorm, ook kan worden waargenomen Op deze foto's alsmede op de Bonnekaart uit 1918 is ook het doorzicht in zuidelijke richting vanuit het huis en binnenpark over het weiland naar boerderij Pasman zichtbaar, dat op dezelfde manier van een krachtige perspectiefwerking was voorzien. Dit doorzicht was in 1878-1886 (Bonnekaart) nog niet aanwezig en is thans door een recent geplante bomenlaan ter hoogte van de aftakking van de Baakse Beek verstoord geraakt. Laatstgenoemde aftakking even ten zuiden van de aanzet van de oprijlaan (zijde huis) was in 1918 nog niet aanwezig, maar wel in 1935 (Bonnekaarten). De aftakking voert langs de westzijde van de moestuin en het ten zuiden hiervan gelegen rabattenbos (eerste helft van de 19de eeuw) en vormt hier de grens van de beschermde parkaanleg. Tenminste tot 1937 (luchtfoto) stond er in de noordelijke arm van het park een oranjerie (1865) met ten zuiden daarvan een formeel perk met spiegelboogvormige beëindiging (luchtfoto's 1925 en 1937). De oranjerie is in de loop van de 20ste eeuw verdwenen. In verband met de herbestemming tot gemeentehuis zijn er in dit deel van het park, dat oorspronkelijk als een soort schiereiland werd omsloten door grachten, twee parkeerplaatsen aangelegd, die bereikbaar zijn via een nieuw geslagen brug in het uiterste noorden van de aanleg. Een tweede nieuwe brug verbindt de parkeerplaatsen met het zuidwestelijker gelegen voorplein. De oorspronkelijke beslotenheid van dit deel van het park is door de aanleg van parkeerplaatsen en de daarmee samenhangende ingrijpende wijziging van de infrastructuur verloren gegaan. Het omgrachte voorplein was voor de restauratie van 1982-1983 onlosmakelijk met de landschappelijke aanleg verbonden. Zowel het plein, dat als een eiland in de vergraven gracht ligt, als de oprit waren in golvende lijnen vormgegeven. De oprit sloot aan de westzijde van het voorplein via een curve aan op de kaarsrechte monumentale oprijlaan, de Vordenseweg . De toegangsbrug tussen de Vordenseweg en de westzijde van het voorplein is na de restauratie buiten gebruik gesteld en is thans niet meer aanwezig Sindsdien wordt gebruik gemaakt van de nieuwe brug aan de oostzijde, die de verbinding vormt met de parkeerplaatsen in het noordelijk deel van het park. Via deze brug komt men niet voor, maar naast het huis uit. Door de neoformele inrichting van het voorplein, de gewijzigde toegangsroute en de klinkerbestrating is de samenhang tussen plein en park verbroken. In samenhang met de bovenbeschreven herinrichting werd de representatieve hoofdingang aan de westzijde buiten gebruik gesteld en werd de deur naar het binnenplaatsje aan de achterzijde (oost) als voornaamste ingang in gebruik genomen. Om het plaatsje bereikbaar te maken werd in de as van het huis een nieuwe brug geslagen, naar voorbeeld van een tekening van Cornelis Pronk uit 1732. Ten zuiden van het hoofdgebouw ligt een voormalige omgrachte moestuin met boomgaard, welke tot in de 20ste eeuw in gebruik is geweest (Top. kaarten). De tuin is anno 2001 sterk verwilderd, maar nog herkenbaar aan het slotenstelsel, restanten van een oude haag en enkele fruitbomen. In het noordelijke deel van de voormalige nutstuinen staat een schuur/stal uit de tweede helft van de 19de eeuw. In het westelijk deel van de aanleg ligt de grootste heggendoolhof ter wereld. De doolhof werd in 1885 aangelegd in opdracht van Sophia Wilhelmina van Heeckeren van Kell en bestaat uit met gras begroeide wallen langs brede paden waarop groene beukenhagen zijn aangeplant. Centraal in de aanleg staat een uitkijktoren. Omstreeks de tijd van de aanleg van het doolhof kregen de tussen de doolhof en de oprijlaan gelegen twee weilanden hun huidige met hout omlijstte vorm en aanplant met enkele solitairen (eik).
Rond 1900 was de parkaanleg nog veel groter dan het thans al relatief grote park. Versnippering in eigendom, aanleg van wegen en bouw van woningen hebben de samenhang en herkenbaarheid van deze oorspronkelijke aanleg verstoort. De bescherming richt zich op de kern van het oorspronkelijke park, waar de samenhang nog herkenbaar en beleefbaar is. Onder de bescherming valt de gehele oprijlaan (Vordenseweg), de hierboven omschreven aanleg ten noorden en zuiden van de oprijlaan inclusief de aanleg van het doolhof, het binnenpark, de moestuin en het rabattenbos en het doorzicht vanuit het binnenpark over het weiland in zuidelijke richting naar de boerderij Pasman. Alle wijzigingen die het park na 1984, toen de laatste particuliere eigenaar de buitenplaats aan de gemeente Ruurlo verkocht, heeft ondergaan, vallen buiten de bescherming.
Waardering De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de historische buitenplaats Ruurlo is van algemeen cultuurhistorisch en tuinhistorisch belang:
- Wegens het dubbele grachtenstelsel, dat een kenmerkend onderdeel is van de oorspronkelijke aanleg en dat in de eerste helft van de 19de eeuw ten dele verlandschappelijkt werd tot een beeldbepalende waterpartij;
- Wegens de bewust als lange formele toegangs- annex zichtlaan loodrecht op het kasteel geprojecteerde Vordenseweg;
- Wegens de nog herkenbare moestuin met hagen, sloten en fruitbomen en een bijbehorende 19de eeuwse schuur/stal;
- Wegens de bewuste integratie van bossen, landbouwgronden en weilanden in de landschappelijke aanleg en de onderlinge verbinding van park en omgeving door middel van zichtassen en gezichten;
- Wegens de medewerking gedurende de 19de eeuw van J. P. Posth, J.D. Zochter jr., L.P. Zocher en C.E.A. Petzold aan de tuin- en parkaanleg;
- Wegens de gaaf bewaarde doolhof als zeldzaam voorbeeld van een 19de-eeuwse doolhof en als grootste bewaard gebleven doolhof ter wereld (voor zover bekend);
- Wegens de functioneel-ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats
- Wegens de beeldbepalende, landschappelijke en cultuurhistorische waarde van het landgoed voor de omgeving van Ruurlo.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description component 2:
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT The moated Huis Ruurlo forms the centre of an extensive park layout with inner and outer park, consisting partly of woodland and partly of agricultural land with farmhouses. The park, laid out partly in formal style (drive) but particularly in landscape style, is intersected by the Baakse brook. This brook has traditionally fed the moats, which in the 19th century were largely excavated into landscape-style pond features. The dismantled watermill to the southwest of the house is a reminder of the economic activity that was connected with the brook. The terrain bounded by the outer moat of the inner park surrounding the house was laid out in the 19th century as a landscape park, whereby the moat around the house was excavated into a visually defining landscape pond feature and the excavated soil was used to create gently sloping terrain elevations. The park was formed in various phases according to designs by landscape architects J.P. Posth (1801), J.D. Zocher jr. and L.P. Zocher (1868) and C.E.A. Petzold (1880). The first impetus to landscape it came from Posth. The Zochers and Petzold focused particularly on the terrain in front of the house. House and water features with park meadow surrounding form the centre of the composition. The surrounding landscape of the outer park was consciously incorporated from the first half of the 19th century onwards. Directly north of the drive (partly with double oaks) laid out in the 18th century in part and in the 19th century to its present length, projected straight at the entrance facade of the house, a long walk with winding woods and views of meadows surrounded by undulating woodland edges was laid out in the outer park in the first half of the 19th century. The Topographic and Military map of 1846 indicates that a row of trees between inner and outer park obstructed the view from the inner park onto this outer park and vice versa at that time. Probably under the direction of Petzold the visual relationship between inner and outer park was strengthened on this side by removing the row of trees and by planting solitary trees and tree groups on the meadow to the northwest of the house. The latter planting created a powerful perspective effect of the views, as can be seen in the aerial photographs of Ruurlo from 1925 and 1937, and as can nowadays, albeit in diminished form, still be observed. In these photographs as well as on the Bonnekaart of 1918 the view in the southerly direction from the house and inner park over the meadow to farmhouse Pasman is also visible, which was provided with a powerful perspective effect in the same way. This view was not present in 1878-1886 (Bonnekaart) and is now disrupted by a recently planted avenue of trees at the point where the Baakse brook branches off. The latter branch just south of the start of the drive (house side) was not present in 1918 but was present in 1935 (Bonnekaartten). The branch runs along the west side of the vegetable garden and the ribbon wood lying to the south of it (first half of the 19th century) and forms the boundary of the protected park layout here. At least until 1937 (aerial photograph) there stood in the northern arm of the park an orangery (1865) with to the south of it a formal bed with mirror-arch shaped termination (aerial photographs 1925 and 1937). The orangery disappeared in the course of the 20th century. In connection with the conversion to a municipal building, two car parks were laid out in this part of the park, which originally was enclosed as a kind of peninsula by moats, accessible via a newly constructed bridge at the northernmost end of the layout. A second new bridge connects the car parks to the forecourt lying further to the southwest. The original enclosure of this part of the park was lost through the laying out of car parks and the accompanying major modification of the infrastructure. The moated forecourt was, before the restoration of 1982-1983, inseparably connected with the landscape layout. Both the courtyard, lying as an island in the excavated moat, and the access road were formed in undulating lines. The access road connected on the west side of the forecourt via a curve to the straight monumental drive, the Vordenseweg. The access bridge between the Vordenseweg and the west side of the forecourt was put out of use after the restoration and is no longer present. Since then use has been made of the new bridge on the east side, which forms the connection with the car parks in the northern part of the park. Via this bridge one does not approach, but arrives alongside the house. Through the neo-formal layout of the forecourt, the altered access route and the brick paving the connection between courtyard and park has been broken. In conjunction with the above-described reorganisation, the representative main entrance on the west side was put out of use and the door to the courtyard on the rear (east) side was taken into use as the principal entrance. To make the courtyard accessible a new bridge was constructed in the axis of the house, following the pattern of a drawing by Cornelis Pronk from 1732. To the south of the main building lies a former moated vegetable garden with orchard, which was in use until the 20th century (Top. maps). The garden is in 2001 greatly overgrown, but still recognisable by the ditch system, remains of an old hedge and some fruit trees. In the northern part of the former utility gardens stands a barn/stable from the second half of the 19th century. In the western part of the layout lies the largest hedge maze in the world. The maze was laid out in 1885 on the instructions of Sophia Wilhelmina van Heeckeren van Kell and consists of grass-covered banks along broad paths on which green beech hedges have been planted. Central to the layout stands a viewing tower. Around the time of the laying out of the maze the two meadows lying between the maze and the drive received their present wood-framed form and planting with several solitary trees (oak).
Around 1900 the park layout was much larger than the presently already relatively large park. Fragmentation in ownership, construction of roads and building of houses have disrupted the coherence and recognisability of this original layout. The protection is directed towards the core of the original park, where the coherence is still recognisable and experienceable. The entire drive (Vordenseweg), the layout described above to the north and south of the drive including the layout of the maze, the inner park, the vegetable garden and the ribbon wood and the view from the inner park over the meadow in a southerly direction towards farmhouse Pasman fall under the protection. All modifications that the park has undergone after 1984, when the last private owner sold the country estate to the municipality of Ruurlo, fall outside the protection.
Valuation The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the historic country estate Ruurlo is of general cultural-historical and garden-historical significance:
- Because of the double moat system, which is a characteristic component of the original layout and which was in the first half of the 19th century partly landscaped into a visually defining water feature;
- Because of the consciously projected long formal access and sight avenue perpendicular to the castle Vordenseweg;
- Because of the still recognisable vegetable garden with hedges, ditches and fruit trees and an associated 19th-century barn/stable;
- Because of the conscious integration of woods, agricultural land and meadows in the landscape layout and the mutual connection of park and surroundings by means of sight axes and views;
- Because of the collaboration during the 19th century of J. P. Posth, J.D. Zocher jr., L.P. Zocher and C.E.A. Petzold in the garden and park layout;
- Because of the well-preserved maze as a rare example of a 19th-century maze and as the largest surviving maze in the world (so far as is known);
- Because of the functional-spatial coherence with the other components of the country estate
- Because of the visually defining, landscape and cultural-historical value of the estate for the surroundings of Ruurlo.
Nearby in the register
- 't MuldershuisBoerderijunder 1 mi
- Houtloods, Molenbos 3Opslagunder 1 mi
- Koeienstal, Vordenseweg 7Boerderijunder 1 mi
- Koetsierswoning, Molenbos 5Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.