Rijksmonumentenregister · Netherlands
't Spijker
Brakel, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen kastelen enz.
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Dreef 1, 5306 BB Brakel (Zaltbommel 25)
- Place
- Brakel
- Municipality
- Zaltbommel
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81889, 5.09681
- Part of complex
- 528825
- Monument number
- 528830
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Onderdeel 5
Omschrijving
'T SPIJKER. Ten zuidwesten van de Hervormde kerk gelegen, middeleeuws gebouw binnen een omgrachting, in oorsprong voorraadschuur van het slot Brakel. binnen een omgrachting. Het gebouw is al in 1318 van het kasteel gescheiden als een vrij eigen en niet leenroerig goed. Volgens overlevering zou het tot 1616 het verblijf geweest zijn van een CommanderijCommanderie van de ridders van St. Jan. In die tijd zou de brugverbinding met de kerk tot stand gebracht zijn (zie hiervoor onderdeel 6). In 1837 is het huis weer bij de buitenplaats gevoegd. Het gebouw op rechthoekige plattegrond, waarvan de oost- en zuidmuur uit een smalle gracht oprijzen, bestaat uit een hoger oostelijk deel uit de 14de eeuw met een smalle 15de- of vroeg 16de-eeuwse travee aan de oostkant en een spiltrap in de noordoostelijke hoek alsmede een lager westelijk deel, in fases tot stand gekomen in de 17de en 18de eeuw. Het oostelijk deel bestaat uit twee verdiepingen en een zolderverdieping, gedekt door een tussen twee trapgevels (de oostelijke gewijzigd in puntgevel) besloten zadeldak, waarop een dakruiter met een peer, gevormd door een omgekeerd aarden vat, afkomstig uit Nantes. In de noordmuur van dit deel zijn gelijkvloers twee grote spitsbogige nissen uitgespaard; in de oostelijke nis is een ingang aangebracht; in de westelijke bevindt zich een venster. Hierboven zijn in 1838 enige uit Heusden afkomstige sierankers aangebracht. In de zuidgevel van het oostelijk deel twee kelderlichten met tralies en een schietgat, spitsboogvensters met luiken ter hoogte van de begane grond en een 18de-eeuws venster met onderluiken op de verdieping. In de oostelijke gevel (linkerzijgevel) vier getoogde venstertjes boven elkaar, waarvan het bovenste in de 19de eeuw twee smalle vensters heeft vervangen. Het westelijk deel van het huis heeft een aantal ongelijkvormige roedevensters. Aan de noordzijde van de lagere westelijke aanbouw bevindt zich in de benedenverdieping een van siertraliewerk voorziene nis (XIX), waarin een voetstuk van een beeld, en hierboven een (later beschilderde) gedenkplaat met het opschrift: 'Non inferiora secutus', omlijst door twee Ionische zuiltjes, waarop een segmentvormig fronton. Inwendig bevindt zich in het oostelijke gedeelte een grote met een bakstenen tongewelf overkluisde kelder die nog uit de 14de eeuw kan dateren. Het hierboven gelegen vertrek, de hal, heeft een zoldering met moer- en kinderbinten met muurstijlen en gebogen korbelen, voorzien van een peerkraalprofiel (XV). De zoldering doorsnijdt de twee spitse bogen tegen de voorgevel en is dus later ingebracht. Tegen de aangebouwde travee een gestucte kachelnis met spitse boog (na 1837) en twee deuren met omtimmering, eveneens na 1837. De smalle travee bevat de stenen spiltrap met gemetselde treden (onderste deel met houten treden belegd) die voert langs vier boven elkaar liggende smalle vertrekjes of cellen tot aan de zolder. In deze cellen die achtereenvolgens op de 16de of 17de-eeuwse deur de later aangebrachte namen S. Petrus, S Maria en S Johannes dragen, bevinden zich vensters in drie waarvan gebrandschilderde wapenruitjes na 1837 zijn aangebracht. Naast de hal ligt een groot benedenvertrek dat in de 17de of 18de eeuw is aangebouwd. Hierin drie van een 17de-eeuwse eikenhouten omtimmering voorziene deuren. Een gangetje aan de zuidkant is bij een verbouwing in de 19de eeuw verwijderd. Begin 20ste eeuw is het roedevenster in de zuidgevel gemaakt. De langs de spiltrap toegankelijke verdieping boven de twee grote benedenvertrekken gelegen, bestaat eveneens uit twee vertrekken. In het eerste boven de hal, de zgn leenkamer, moer-en kinderbinten met muurstijlen en korbelen op sleutelstukken (XV) met peerkraalprofiel en een schouw. Het andere vertrek heeft een betimmering (ca 1800) met vier muurkasten.Gelijkvloers liggen hierboven twee vertrekken in een waarvan een grotendeels vernieuwde eiken betimmering met twee deurportieken (omlijstingen?) en een eenvoudige gesneden eiken schouw (XVIIB) afkomstig uit een huis uit Zaltbommel. Tegen de noordmuur van het gebouw staan in de voortuin drie gebeeldhouwde kraagstenen waarvan een met het jaartal 1635, afkomstig van het raadhuis te Heusden.
Waardering
'T SPIJKER, deel uitmakend van de historische buitenplaats Brakel, is van bijzonder cultuurhistorisch en architectonisch belang:
- wegens de ouderdom
- wegens de verschillende bouwfasen vanaf de 14de tot en met de 19de eeuw die elk hun eigen karakter bewaard hebben
- wegens een aantal met name genoemde interieuronderdelen
- wegens de plaats die het Spijker inneemt in de regionale geschiedenis
- wegens de ensemblewaarde als onderdeel van de buiteplaats Brakel
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Component 5
Description
'T SPIJKER. Located to the southwest of the Hervormde Church, a medieval building within a moated enclosure, originally a storage shed of Brakel castle. Within a moated enclosure. The building was already separated from the castle in 1318 as a free property and not subject to feudal dues. According to tradition, until 1616 it would have been the residence of a Commandery of the Knights of St. John. At that time the bridge connection with the church is said to have been established (see component 6 for this). In 1837 the house was again added to the estate. The building has a rectangular ground plan, from which the east and south walls rise from a narrow moat, and consists of a higher eastern part from the 14th century with a narrow 15th or early 16th-century bay on the east side and a spiral staircase in the northeastern corner as well as a lower western part, created in phases during the 17th and 18th centuries. The eastern part consists of two storeys and an attic storey, covered by a gabled roof enclosed between two stepped gables (the eastern modified into a pointed gable), on which a roof turret with a pear, formed by an inverted earthenware pot from Nantes. In the north wall of this part, on the ground floor level, two large pointed arch recesses are spared; an entrance has been made in the eastern recess; in the western one is a window. Above this, in 1838, some ornamental wall anchors from Heusden were added. In the south gable of the eastern part, two cellar lights with grilles and a gun loop, pointed arch windows with shutters at ground floor level and an 18th-century window with underlukes on the upper storey. In the eastern gable (left side gable) four mullioned windows above each other, the uppermost of which replaced two narrow windows in the 19th century. The western part of the house has a number of dissimilar glazed windows. On the north side of the lower western extension, on the ground floor, there is a recess provided with ornamental grille work (19th century), containing a pedestal of a statue, and above it a (later painted) commemorative plaque with the inscription: 'Non inferiora secutus', framed by two Ionic columns, on which a segmental pediment. Internally, in the eastern part there is a large cellar vaulted with a brick barrel vault which may date from the 14th century. The room above this, the hall, has a ceiling with principal and subsidiary beams with wall studs and curved corbels, provided with a pear-drop moulding (15th century). The ceiling cuts through the two pointed arches against the front facade and is therefore a later insertion. Against the adjoining bay a stuccoed fireplace recess with pointed arch (after 1837) and two doors with framework, also after 1837. The narrow bay contains the stone spiral staircase with brick steps (lower part with wooden steps laid on top) which leads past four small rooms or cells stacked above each other up to the attic. In these cells which successively bear the later-added names S. Petrus, S Maria and S Johannes on the 16th or 17th-century door, there are windows in three of which stained-glass heraldic panes have been added after 1837. Next to the hall lies a large ground-floor room which was added in the 17th or 18th century. In this three doors provided with 17th-century oak wood framework. A small corridor on the south side was removed during alterations in the 19th century. Early 20th century saw the glazed window in the south gable being made. The upper storey above the two large ground-floor rooms, accessible along the spiral staircase, also consists of two rooms. In the first above the hall, the so-called leaseholders' room, principal and subsidiary beams with wall studs and corbels on keystones (15th century) with pear-drop moulding and a fireplace. The other room has wainscoting (circa 1800) with four wall cupboards. At ground level above these are two rooms in one of which a largely renewed oak wainscoting with two door casings (framings?) and a simply carved oak fireplace (second half of 18th century) from a house from Zaltbommel. Against the north wall of the building stand in the front garden three carved corbel stones, one of which bears the date 1635, from the town hall in Heusden.
Assessment
'T SPIJKER, part of the historic country estate Brakel, is of particular cultural-historical and architectural significance:
- because of its age
- because of the various building phases from the 14th through the 19th century which have each retained their own character
- because of a number of specifically named interior components
- because of the place which the Spijker occupies in regional history
- because of its ensemble value as part of the estate Brakel
Nearby in the register
- Tuin, park en plantsoen, Dreef bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Dreef bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kerktoren, Marktplein 4Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Marktplein 4Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.