Rijksmonumentenregister · Netherlands
Van Heutszmonument
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gedenkteken
- Function
- Gedenkteken(D6)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932 - 1935
- Address
- Apollolaan bij 180, 1077 BH Amsterdam
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.35029, 4.86559
- Monument number
- 527837
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity of Amsterdam Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1934 map "Algemeen uitbreidingsplan van Amsterdam : [plankaart]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Een op 15 juni 1935 onthuld GEDENKTEKEN voor de gouverneur generaal van het voormalig Nederlands-Indië, J.B. van Heutsz. Het staat bekend als het Van Heutsz-monument. Initiatief en opdracht werd gegeven door het op 23 juli 1924 opgerichte Van Heutsz-comité (Commissie tot Huldiging van de Nagedachtenis van Generaal J.B. van Heutsz). In 1928 besloot de gemeenteraad dat het monument op het plantsoen tussen het Olympiaplein en de brug van het Amsterdams Lyceum zou komen te liggen. In 1932 werd een prijsvraag uitgeschreven voor vier beeldhouwers. Uiteindelijk werden de beeldhouwer F.J. van Hall en de architect G. Friedhoff gekozen.
Omschrijving
Het gedenkteken is gelegen op een aan een lange zijde afgeplat ovaal plantsoen met grasperken, trottoir en verdere bestrating. Het gedenkteken is met omringende aardwerken langgerekt en grotendeels NO/ZW georiënteerd. Het ondiepe waterbassin is in het midden aan de noordzijde geplaatst. Het grotendeels uit metselwerk opgebouwde gedenkteken is sterk symmetrisch en bestaat uit een hoog middendeel met bassin en uit twee identieke vleugels. Twee hoge gemetselde en rechthoekige pilonen met dekplaat worden aan de bovenzijde verbonden door een poort en een boog met radiale goudkleurige zonnestralen. De beide pilonen herinneren aan de eenheid van Nederland en Indië. Aan de voet van de pilonen staat aan de noordzijde op een laag basement een hoge sokkel. De sokkel heeft een betonnen kern en is bekleed met platen travertin. Aan de voorzijde bevinden zich nog de bouten waaraan destijds de letters van de naam 'VAN HEUTSZ'. Op de sokkel verder verschillende gebeeldhouwde haut-reliëfs met afbeeldingen van mensen en dieren en produkten uit de archipel. Aan de voorzijde een reliëf met het motief van de sluipende leeuw. Aan de achterzijde van de sokkel bevond zich op de met bronzen doken bevestigde platen van travertin een inmiddels verwijderde bronzen plaquette waarop: 'Eerbiedige hulde aan het roemrijke op 26 juli 1950 ontbonden Koninklijke Nederlands-Indische Leger' en 'Kon. Ver. Ons Leger.' Aan de voorzijde bevond zich het (eveneens verwijderde) bronzen portretmedaillon van Van Heutsz. Op de sokkel het kalkstenen beeld van een vrouw. Zij is gekleed in een sarong en heeft een banderolle in haar hand. Aan haar voeten aan de linkerzijde een leeuw met het stadswapen; aan de rechterzijde een leeuw met rechterpoot op schild met zwaard, het wapen van Batavia. In de sokkel bevond zich oorspronkelijk de waterkelder en de pompruimte voor de fonteinen. Aan de voorzijde wordt de sokkel omgeven door het grote en ondiepe en halfrond afgesloten bassin. Rondom een gemetselde waterkering met afdekking. Op de aansluiting met het metselwerk van het gedenkteken een tweetal kwartronde hekken. In het opgaande metselwerk enkele natuurstenen uitkragingen. De vleugels aan weerszijden van de pilonen hebben een afsluiting op klossen en hebben elk een arcade met zes ellipsbogen. Aan de uiteinden van de vleugels buigt het gemetselde muurwerk terug in de richting van het bassin en vormt zo een beschutting met terrassen en bankwerk. Enkele treden als overbrugging van de niveauverschillen. Op de zwikken tussen de bogen bevinden zich aan de voorzijde van de beide vleugels vijf beeldengroepen in haut-reliëf met voorstellingen uit het leven op de verschillende eilanden van de archipel. De eerste bogen aan weerszijden van het bassin vormen een doorgang naar de achter- of zuidzijde van het gedenkteken. Hierin enkele treden, een gemetselde borstwering en laag muurwerk met afdekking en laag hekwerk. Aan de achterzijde is het maaiveld van het plantsoen lager dan aan de voorzijde. De beide vleugels hebben aan de achterzijde een lage gemetselde muur die achter de bogen en het omgebogen muurwerk doorloopt. Tussen het hoge en het lage muurwerk bevindt zich een smalle ruimte voor beplanting.
Waardering
Uit 1932-1935 daterend gedenkteken van algemeen belang vanwege architectuur-, kunst- en cultuurhistorische waarde als voor de bouwtijd kenmerkende herinnering aan de koloniale betrekkingen tussen Nederland en Nederlands-Indië. Tevens van stedenbouwkundige waarde wegens de beeldbepalende situering tegenover één van de poorten van het Plan Zuid van Berlage aan het Noorder Amstelkanaal op de overgang naar het Olympiaplein. Voorts van algemeen belang vanwege de typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A MEMORIAL unveiled on 15 June 1935 to the Governor-General of the former Dutch East Indies, J.B. van Heutsz. It is known as the Van Heutsz monument. The initiative and commission were given by the Van Heutsz Committee, established on 23 July 1924 (Commission for the Honouring of the Memory of General J.B. van Heutsz). In 1928 the municipal council decided that the monument would be located on the public garden between Olympiaplein and the bridge of the Amsterdams Lyceum. In 1932 a design competition was announced for four sculptors. Ultimately, sculptor F.J. van Hall and architect G. Friedhoff were chosen.
Description
The memorial is located on a public garden flattened on one long side with an oval plan, grass areas, pavement and further paving. The memorial is surrounded by earthworks and oriented largely NE/SW. The shallow water basin is placed in the centre at the north side. The memorial, largely built of masonry, is strongly symmetrical and consists of a high central section with basin and two identical wings. Two high rendered and rectangular pylons with coping are connected at the top by a gateway and an arch with radial gilded sun rays. Both pylons are reminiscent of the unity of the Netherlands and the East Indies. At the base of the pylons stands, on the north side, on a low base, a high pedestal. The pedestal has a concrete core and is clad with travertine slabs. At the front are the bolts to which the letters of the name 'VAN HEUTSZ' were formerly attached. On the pedestal further various sculptured haut-reliefs depicting people, animals and products from the archipelago. At the front a relief with the motif of the creeping lion. On the back of the pedestal, on slabs of travertine fixed with bronze cramps, was a now-removed bronze plaquette bearing: 'Respectful tribute to the glorious Royal Netherlands East Indies Army dissolved on 26 July 1950' and 'Royal Association Our Army.' At the front was the (likewise removed) bronze portrait medallion of Van Heutsz. On the pedestal the limestone statue of a woman. She is dressed in a sarong and holds a banderolle in her hand. At her feet on the left side a lion with the city coat of arms; on the right side a lion with right paw on shield with sword, the coat of arms of Batavia. Originally in the pedestal was the water cellar and pump room for the fountains. At the front the pedestal is surrounded by the large and shallow and semicircular basin. Around it a rendered water barrier with covering. At the junction with the masonry of the memorial a pair of quarter-round railings. In the rendered masonry several natural stone corbels. The wings on either side of the pylons have a finish on blocks and each have an arcade with six elliptical arches. At the ends of the wings the rendered brickwork bends back in the direction of the basin and thus forms a shelter with terraces and bench seating. Several steps bridge the level differences. On the spandrels between the arches, at the front of both wings, are five sculptured groups in haut-relief depicting scenes from life on the different islands of the archipelago. The first arches on either side of the basin form a passage to the rear or south side of the memorial. Here some steps, a rendered parapet and low masonry with coping and low railing. On the rear side the ground level of the public garden is lower than at the front. Both wings have a low rendered wall on the rear which runs behind the arches and the bent brickwork. Between the high and low masonry is a narrow space for planting.
Valuation
A memorial dating from 1932-1935 of general importance for its architectural, artistic and cultural-historical value as a reminder, characteristic of its period of construction, of the colonial relations between the Netherlands and the Dutch East Indies. Also of urban design importance because of its visually defining location opposite one of the gates of Berlage's Plan South on the North Amstel Canal at the transition to Olympiaplein. Further of general importance because of its typological rarity.
Nearby in the register
- Lyceumbrug 410Brugunder 1 mi
- Het Amsterdams LyceumOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Woonhuis, Apollolaan 178Woonhuisunder 1 mi
- WesthoveWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.