TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Jeruzalemkerk

Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built
1928 - 1929
Address
Jan Maijenstraat 14, Locatie: De Baarsjes, 1056 SG Amsterdam (and others)
Place
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.37136, 4.85199
Monument number
527155

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

In 1928-1929 tot stand gekomen KERK, genaamd Jeruzalemkerk, met de voorgevel aan het plein aan de Jan Mayenstraat en met aangrenzende bebouwing aan de NO-hoek en NW-hoek, respectievelijk aan de James Cookstraat en de Torresstraat, met gezamenlijk zeven afzonderlijke ETAGEWONINGEN alsmede een inpandige CONSISTORIE met ruimte voor diakenen, predikant, collectanten en een spreekkamer. Kerk en woningen zijn onlosmakelijke onderdelen van één ontwerp. De kerk wordt aan drie zijden omgeven door een HEK op gemetselde voeting. Hierin aan de voorzijde drie en aan de beide zijkanten één toegang. In opdracht van de Nederlands hervormde gemeente van Sloterdijk gebouwd naar een ontwerp van de architect F.B. Jantzen F.G.zn - die ook het ontwerp voor de glas-in-loodramen heeft geleverd - in de stijl van de verstrakte Amsterdamse School met invloeden van Frank Lloyd Wright. Het ORGEL heeft een orgelfront naar een ontwerp van de orgelbouwer. Bij het ontwerp van het gebouw is gebruik gemaakt van (getallen)symboliek. De hoofdvormen van het bouwvolume, de terrasvorming en de liturgische dispositie verwijzen naar de tempelbouw. De steensoorten hebben in materiaal en kleur verschillende symbolische betekenissen; ook de lampen, betimmeringen en leuningen dragen in kleurstelling, vorm en materiaalkeuze symbolische verwijzingen. De afmetingen en maatverhoudingen van de Jeruzalemkerk zijn volgens symbolische getallenschemata gecomponeerd.

Omschrijving

Op samengesteld rechthoekig grondplan tot stand gekomen kerk met aangrenzende bebouwing waarin vijf bouwlagen boven het maaiveld. Het geheel bestaat uit kubische verspringende bouwvolumes onder een samenstel van platte daken. Gemetselde gevels in oranjerode en donkerbruine baksteen in Noors verband met een decoratief gebruik van Beiers graniet. De gevels rusten op een door een granieten gevellijst afgesloten sokkel van paarse klinkers. De kerk is noord-zuid georiënteerd en heeft een zuidelijke voorgevel met stoep met drie treden en drie gelijke toegangen in de sokkel. Boven de sokkel is de kerk als een gesloten blok iets teruggezet. Boven de centrale toegang een tekst in metalen letters 'JERUZALEMKERK' waarboven drie hoge en smalle drievoudige vensters met gemetselde afgeschuinde benedendorpel, gemetselde tussenstijlen en een korte en gedrongen klokkentoren met verspringingen in het metselwerk en met galmgaten. Rechte gevelbeëindiging met eenvoudige lijst. De beide zijgevels hebben een toegang onder een platte luifel in uitbouw met kleine vierkante en hoge en smalle meervoudig gelede vensters. De tweede uitbouw is hoger en dieper en heeft een vensterpartij met zeven vensters met geleding en met tussenliggende geprononceerde gemetselde middenstijlen die tot boven de gevelbeëindiging reiken en met zeven vierkante benedenlichten met granieten tussenstijlen. Verder gemetselde gevellijsten. De aangrenzende vijflaagse bebouwing aan de NO- en NW-hoek heeft aan de zijde van de Jan Mayenstraat een toegang onder luifel op de begane grond en tweede toegang onder luifel en met hoge stoep met trap naar de tussenverdieping in trappenhuis. Deze zijgevels hebben verder een risalering met op de hoek geplaatste vensters met geleding, een venster met bouwglas op de begane grond en twee drievoudige vensters op de vierde verdieping. De voorgevels aan respectievelijk de James Cookstraat en de Torresstraat hebben per bouwlaag twee vensters. Op de begane grond hoge en meervoudig gelede vensters; op de eerste, tweede en derde verdieping venster met verticale roedenverdeling; op de vierde verdieping een drievoudig geleed en een venster/hijsluik onder hijsbalk. Opliggend metselwerk naast en boven de vensters van de derde verdieping. Bij de aanhechting met de overige bebouwing van de gevelwand een vanaf een console op de begane grond opgaande risalerende schoorsteen. Ook op de hoek met de aanhechting met het kerkgebouw een schoorsteen met rookgaten en afdekking.

Interieur: De indeling van de kerkruimte is kruisvormig, waarbij het middenschip domineert. De opstelling van de banken is geheel georiënteerd op de kansel. Het doopvont bevindt zich bij het midden van de achterwand. De avondmaalstafel is in de middenas van de kerk verhoogd opgesteld. De donker-mahonie (occumé) betimmeringen, de preekstoel, de banken en de stoelen zijn uitgevoerd in de trant van de verstrakte Amsterdamse School. Drieklaviers orgel met vrij pedaal en 43 stemmen met electrische tractuur, in 1930 gebouwd door de firma Furtwängler & Hammer uit Hannover. Het instrument kan gezien worden als een karakteristieke, en nog gaaf bewaard gebleven, representant van de 'Orgelreform' - beweging waarbij de 16de-eeuwse klankidealen geformuleerd door M. Praetorius in diens Syntagma Musicum als uitgangspunt werden genomen. De architectuur van het instrument is onlosmakelijk met de architectuur van de ruimte verbonden en vormt daarmee een grote eenheid. De ramen zijn volledig met glas-in-lood gevuld. De wand- en hanglampen van brons en glas zijn oorspronkelijk. Boven de hoofdingang symboliseert de grote opgaande raampartij het Verloren Paradijs met de engel met het vlammende zwaard en met de Heilige Geest in de gedaante van een duif (respectievelijk Paradijsvloek en Paradijsbelofte). De zeven ramen onder de gaanderijen hebben het Scheppingsverhaal als motief, terwijl de grote ramen daarboven de Stad Gods uit de Openbaring van Johannes weergeven: de stad met de twaalf poorten. In de trappenhuizen is de offerande in de voorhof van de tempel uitgebeeld. Ter zijde van de kansel zijn nog Melchizedek en Maleachi afgebeeld. Het avondmaalszilver dateert van 1932 en is ontworpen door Alex Meijer uit Schoonhoven.

Waardering

Jeruzalemkerk met aangrenzende etagewoningen en consistorie en hek uit 1928-1929 van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische en typologische waarde als een in- en uitwendig gaaf bewaard voorbeeld van een in expressionistische trant uitgevoerde Nederlands Hervormde kerk met betrekkelijk zeldzame toepassing van overwegend kubische vormen en bijbehorende kerkinrichting uit de bouwtijd. Het orgel van Furtwängler & Hammer uit 1930 is een gaaf bewaard gebleven representant van de 'Orgelreform'-beweging. Tevens van belang als beeldbepalend element aan een symmetrisch aangelegd plein en wegens de ensemblewaarde in verband met stilistisch verwante omringende bebouwing.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

A CHURCH built in 1928-1929, named Jeruzalemkerk, with the front facade facing the square on Jan Mayenstraat and with adjoining buildings at the NE corner and NW corner, respectively on James Cookstraat and Torresstraat, containing together seven separate RESIDENTIAL STOREYS as well as an integrated VESTRY with space for deacons, minister, collectors and a consultation room. Church and dwellings are inseparable components of one design. The church is surrounded on three sides by a FENCE on a masonry base. In this fence three entrances on the front and one on each side. Built on commission of the Dutch Reformed congregation of Sloterdijk according to a design by architect F.B. Jantzen F.G.zn - who also provided the design for the stained-glass windows - in the style of the restrained Amsterdam School with influences from Frank Lloyd Wright. The ORGAN has an organ front designed by the organ builder. In the design of the building use was made of (numerical) symbolism. The main forms of the building volume, the terraced formation and the liturgical disposition refer to temple construction. The stone types have different symbolic meanings in material and colour; also the lamps, woodwork and railings carry symbolic references in colour scheme, form and material choice. The dimensions and proportions of the Jeruzalemkerk are composed according to symbolic numerical schemes.

Description

A church built on a composite rectangular ground plan with adjoining buildings containing five storeys above street level. The whole consists of cubic recessed building volumes under a collection of flat roofs. Masonry facades in orange-red and dark-brown brick in Norwegian bond with decorative use of Bavarian granite. The facades rest on a purple clinker brick plinth terminated by a granite facade moulding. The church is oriented north-south and has a southern front facade with a stoop with three steps and three equal entrances in the plinth. Above the plinth the church is set back slightly as a closed block. Above the central entrance a text in metal letters 'JERUZALEMKERK' surmounted by three tall and narrow triple windows with masonry angled lower sill, masonry intermediate mullions and a short and squat bell tower with offsets in the brickwork and with sound holes. Straight gable termination with simple moulding. Both side facades have an entrance under a flat canopy in a projection with small square and tall and narrow multiply glazed windows. The second projection is higher and deeper and has a window group with seven windows with glazing and with intervening pronounced masonry central mullions that extend above the gable termination and with seven square lower lights with granite intermediate mullions. Further masonry facade mouldings. The adjoining five-storey building at the NE and NW corner has at the side of Jan Mayenstraat an entrance under a canopy on the ground floor and a second entrance under a canopy and with tall stoop with staircase to the mezzanine in the stairwell. These side facades further have a risalit with windows placed on the corner with glazing, a window with obscured glass on the ground floor and two triple windows on the fourth storey. The front facades respectively on James Cookstraat and Torresstraat have per storey two windows. On the ground floor tall and multiply glazed windows; on the first, second and third storeys window with vertical glazing bars; on the fourth storey a triple glazed and a window/hoist opening under hoist beam. Applied brickwork next to and above the windows of the third storey. At the junction with the remainder of the building facade a chimney rising from a console on the ground floor. Also on the corner with the junction with the church building a chimney with flue openings and capping.

Interior: The arrangement of the church space is cruciform, with the central nave dominating. The arrangement of the pews is entirely oriented towards the pulpit. The font is located at the middle of the rear wall. The communion table is raised in the central axis of the church. The dark mahogany (occumé) woodwork, the pulpit, the pews and the chairs are executed in the manner of the restrained Amsterdam School. Three-manual organ with free pedal and 43 stops with electric action, built in 1930 by the firm Furtwängler & Hammer from Hannover. The instrument may be seen as a characteristic and well-preserved representative of the 'Organ Reform' movement whereby the 16th-century sound ideals formulated by M. Praetorius in his Syntagma Musicum served as the starting point. The architecture of the instrument is inseparably linked with the architecture of the space and forms thereby a great unity. The windows are completely filled with stained glass. The wall and hanging lamps of bronze and glass are original. Above the main entrance the large rising window group symbolises the Lost Paradise with the angel with the flaming sword and with the Holy Spirit in the form of a dove (respectively the Curse of Paradise and the Promise of Paradise). The seven windows under the galleries have the Creation narrative as motif, while the large windows above represent the City of God from the Revelation of John: the city with the twelve gates. In the staircases the offering in the forecourt of the temple is depicted. To the side of the pulpit Melchizedek and Malachi are still depicted. The communion silver dates from 1932 and was designed by Alex Meijer from Schoonhoven.

Valuation

Jeruzalemkerk with adjoining residential storeys and vestry and fence from 1928-1929 of general interest by virtue of its architectural and cultural-historical and typological value as an internally and externally well-preserved example of a Dutch Reformed church executed in expressionist manner with relatively rare application of predominantly cubic forms and associated church furnishings from the construction period. The organ by Furtwängler & Hammer from 1930 is a well-preserved representative of the 'Organ Reform' movement. Also of interest as a character-defining element on a symmetrically laid out square and by virtue of its ensemble value in relation to stylistically related surrounding buildings.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map