Rijksmonumentenregister · Netherlands
Synagoge, Lekstraat 63
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Synagoge
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1936 - 1937
- Address
- Lekstraat 63, 1079 EM Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.34426, 4.90305
- Monument number
- 526707
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity of Amsterdam LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1935 map "Waterkaart op de schaal van 1 à 50.000 : [De Vechtstreek en de Loosdrechtse Plassen]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Op de hoek van Lekstraat en Kinderdijkstraat in 1936-1937 tot stand gekomen SYNAGOGE met bijbehorende dienstwoning, naar het winnend prijsvraagontwerp in de trant van het Nieuwe Bouwen van A. Elzas in opdracht van de Nederlandsche Israëlietische Hoofdsynagoge. De ijzerconstructie is van de N.V. Gebr. Vincent. En zowel aan de Lekstraat als aan de Kinderdijkstraat bevindt zich een tuin met een perceelscheiding in de vorm van een ijzeren hek.
De koperen kroonluchters van de voormalige grote sjoel zijn eveneens gemaakt naar een ontwerp van Elzas.
N.B. In 1984-1985 is het gebouw veranderd, waarbij de kleine sjoel werd vergroot tot een synagoge voor maximaal 160 personen en de grote sjoel werd verbouwd tot Verzetsmuseum; thans (1999) bevindt zich in de voormalige grote sjoel een veilinghuis. De galerijen en de nis voor de Arke werden hierbij behouden. Zowel aan de Lekstraat als aan de Kinderdijkstraat bevindt zich een tuin met een ijzeren hek als perceelscheiding. De lage uitbreiding achter de kleine sjoel is niet bij de bescherming inbegrepen.
Omschrijving
Op een onregelmatige U-vormige plattegrond tot stand gekomen gebouw bestaande uit twee rechthoekige bouwvolumen die door een tussenlid zijn verbonden. Het geheel is deels onderkelderd en telt twee tot drie bouwlagen onder platte daken. De dakoverstekken zijn bekleed met koper. Het grote rechthoekige hoofdgebouw heeft een beton- en ijzerconstructie en is uitwendig bekleed met natuurstenen platen. De ingang onder een luifel met eikehouten dubbele deuren bevindt zich in de korte NW-gevel aan de Lekstraatzijde, alwaar op de begane grond vijf op regelmatige afstand van elkaar geplaatste vierkante en verdiept aangebrachte stalen vensters met uitkragende omlijsting. Op de verder blinde gevel een Hebreeuwse tekst in metalen letters (I Koningen 6:13). Onder het dakoverstek een cirkelvormige opening bedoeld voor het uithangen van een vlag. De ZW-gevel aan de Kinderdijkstraat is zeven vensterassen breed met geheel rechts een lagere uitbouw met een smalle vensterstrook boven een nooduitgang. Op de begane grond zeven vierkante vensters met vlakke uitspringende omlijsting. De bovenste verdieping heeft zeven hoge, gekoppelde en stalen vensters met verticale roedenverdelingen. De noordoostelijke lange zijgevel met eveneens een verticale vensterstrook onder het dakoverstek. Achterzijde met twee lagere uitbouwen. De linker is de uitbouw van de Heilige Arke; de rechter uitbouw herbergde in oorsprong de 'kamer voor de gewijde kleden'. Het bijgebouw met de kleine sjoel en de dienstwoning en het tussenlid zijn opgetrokken in gele baksteen. In het tussenlid bevindt zich de manneningang; links daarnaast de vrouweningang, beide onder een luifel. Boven de ingangen twee vensterstroken met verticale roedenverdeling. Terugliggende dienstwoning met ovaalvormige glazen uitbouw met toegang tot dakterras. Twee vensters aan weerszijden van de glazen uitbouw. Cilindervormig trappenhuis met toegang tot dakterras vanuit hoofdgebouw. Zijgevel van het bijgebouw met in de lage rechtertravee brede vensters op de verdiepingen. Op de begane grond de ingang tot de dienstwoning onder een luifel. Ter hoogte van de dienstwoning twee vensters met verticale roedenverdeling. Bovenliggend L-vormig dakterras met ijzeren borstwering. Aan de achterzijde van het dakterras een ronde, hoog opgemetselde pijp met lantaarn als lichttoevoer voor de vrouwengarderobe. Het balkonoverstek van het terras is met koper bedekt.
Achterzijde met op de eerste verdieping een doorlopende brede strook geblindeerde vensters. Op de tweede verdieping ter hoogte van de dienstwoning over de gehele gevelbreedte een balkon met ijzeren borstwering. Balkondeuren met aan weerszijden vensters.
Het interieur van de voormalige grote sjoel heeft nog de aan drie zijden omlopende vrouwengalerij met open houten hek als borstwering. De hoge wand tegenover de toegang is bekleed met marmerplaten, waarop in metalen letters een Hebreeuwse tekst (Psalmen 2:11); de nis voor de Arke is nog aanwezig. De koperen kroonluchters in de middenzaal zijn oorspronkelijk.
De kleine sjoel heeft een kleine vrouwengalerij aan de korte zijde, met dito open houten hek als borstwering. De banken van de mannenafdeling zijn aan drie zijden van de bima gerangschikt. Banken en bima zijn afkomstig van de voormalige grote sjoel.
Waardering
Synagoge (deels voormalig, deels als zodanig in gebruik) met bijbehorende onderdelen uit 1936-1937 van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde, als zeldzaam voorbeeld van een in nieuw-zakelijke trant uitgevoerd joods bedehuis en uitwendig en deels inwendig gaaf bewaard gebleven bouwwerk met bijzonder ingetogen materiaalgebruik en lichtval. Tevens van belang als hoofdwerk van architect A. Elzas.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Synagogue with associated caretaker's dwelling, built 1936-1937 on the corner of Lekstraat and Kinderdijkstraat, based on the winning competition design in the style of the Nieuwe Bouwen movement by A. Elzas, commissioned by the Nederlandsche Israëlietische Hoofdsynagoge. The iron framework is by N.V. Gebr. Vincent. Both on the Lekstraat and on the Kinderdijkstraat side there is a garden with a boundary fence in the form of iron railings.
The copper chandeliers of the former main synagogue were also made to a design by Elzas.
N.B. In 1984-1985 the building was altered, whereby the small synagogue was enlarged to a synagogue for a maximum of 160 people and the large synagogue was converted into a Resistance Museum; at present (1999) the former main synagogue houses an auction house. The galleries and the niche for the Ark were retained in this process. Both on the Lekstraat and on the Kinderdijkstraat side there is a garden with iron railings as boundary fence. The low extension behind the small synagogue is not included in the protection.
Description
Building constructed on an irregular U-shaped floor plan consisting of two rectangular building volumes connected by an intermediate section. The whole is partly cellar and consists of two to three storeys under flat roofs. The roof overhangs are clad with copper. The large rectangular main building has a concrete and iron structure and is externally clad with natural stone slabs. The entrance beneath a canopy with oak double doors is located in the short NW-gable on the Lekstraat side, where on the ground floor there are five square steel windows set at regular intervals and recessed with projecting frames. On the otherwise blank gable a Hebrew text in metal letters (I Kings 6:13). Beneath the roof overhang a circular opening intended for flying a flag. The SW-gable on the Kinderdijkstraat is seven window bays wide with a lower extension on the far right with a narrow window band above an emergency exit. On the ground floor seven square windows with flat projecting frames. The upper storey has seven tall, coupled steel windows with vertical glazing bars. The north-eastern long side gable also with a vertical window band beneath the roof overhang. Rear side with two lower extensions. The left extension is that of the Holy Ark; the right extension originally housed the 'room for the sacred vestments'. The ancillary building with the small synagogue and the caretaker's dwelling and the intermediate section are built in yellow brickwork. In the intermediate section is the men's entrance; to the left of it the women's entrance, both beneath a canopy. Above the entrances two window bands with vertical glazing bars. Recessed caretaker's dwelling with oval-shaped glazed extension with access to the roof terrace. Two windows on either side of the glazed extension. Cylindrical staircase with access to roof terrace from the main building. Side gable of the ancillary building with broad windows on the storeys in the low right bay. On the ground floor the entrance to the caretaker's dwelling beneath a canopy. At the level of the caretaker's dwelling two windows with vertical glazing bars. Overlying L-shaped roof terrace with iron parapet. On the rear side of the terrace a round, tall brick flue with lantern as light supply for the women's cloakroom. The balcony overhang of the terrace is clad with copper.
Rear side with on the first storey a continuous broad band of blindfolded windows. On the second storey at the level of the caretaker's dwelling over the entire width of the gable a balcony with iron parapet. Balcony doors with windows on either side.
The interior of the former main synagogue still has the women's gallery running around on three sides with an open wooden railing as parapet. The tall wall opposite the entrance is clad with marble slabs, upon which in metal letters is a Hebrew text (Psalm 2:11); the niche for the Ark is still present. The copper chandeliers in the central hall are original.
The small synagogue has a small women's gallery on the short side, with likewise open wooden railing as parapet. The benches of the men's section are arranged on three sides of the bima. Benches and bima come from the former main synagogue.
Valuation
Synagogue (partly former, partly in use as such) with associated components from 1936-1937 of general importance for its cultural-historical and architectural-historical value, as a rare example of a Jewish place of worship executed in the Nieuwe Zakelijkheid style, and as a building preserved outwardly and partly inwardly intact with particularly restrained use of materials and light. Also of importance as a principal work by architect A. Elzas.
Nearby in the register
- de WolkenkrabberWoonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Uiterwaardenstraat 131Werk-woonhuisunder 1 mi
- Tramremise, Kromme-Mijdrechtstraat 25Opslagunder 1 mi
- Woonhuis, Vrijheidslaan 50Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.