Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Koepel gevangenis
Breda, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Cipierswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Nassaustraat 12, 4811 DD Breda
- Place
- Breda
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.59108, 4.78781
- Part of complex
- 519108
- Monument number
- 526082
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De voormalige DIENSTWONING voor een gevangenisbewaarder is samen met de vijf naastgelegen identieke dienstwoningen ontworpen in 1883 door J. F. Metzelaar bij de strafgevangenis.
Als voorbeeld gebruikte Metzelaar zijn ontwerpplannen voor de woningen voor de strafgevangenis te Arnhem. Aan de noordzijde van het terrein, buiten de ringmuur staan zes bewaarderswoningen. Op 20 februari 1883 zijn de huizen (tezamen met de strafgevangenis en de directiewoningen) aanbesteed. Zij zijn gebouwd door de aannemers A.S. Schaafsma en J. Schaafsma uit Harlingen. In juni 1886 zijn de woningen, die speciaal bedoeld waren voor het gehuwde gevangenispersoneel, opgeleverd. De oostzijde van de woning is in de zestiger jaren gedeeltelijk opgetrokken en voorzien van een nieuwe ingangspartij.
Omschrijving
De eenlaagse vrijstaande woning met zolder-etage heeft een T-vormige plattegrond onder overstekend zadeldak met houten windveren, de nok is noord-zuid gericht. De frontgevel is symmetrisch van opzet. De gevel heeft twaalf speklagen uit gele baksteen, steeds twee lagen dik. Op de beganegrond een groot venster, bestaande uit twee zesruitsschuifvensters. Hardstenen lekdorpels. Vensterpartij overspannen door segmentboog. Tussen begane grond en etage op vloerhoogte drie balkankers. Op de etage een zesruitsschuifvenster.
Het dakoverstek met vijf consoles aan voor- en achterzijde. De oostgevel is asymmetrisch. In noordgevel een zelfde zesruitsschuifvenster als op etage frontgevel. Zuidelijk deel gevel verbouwd (heden twee bouwlagen met topgevel). Aan noordzijde aanbouw ingangspartij onder dak nieuwbouw gedeelte. Speklagen en balkankers gelijk aan frontgevel.
Waardering
De dienstwoning is van algemeen belang. Het gebouw maakt deel uit van een complex met cultuurhistorische waarden: het is van belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de rechtspraak en de visie van de overheid op de omgang met gedetineerden in de late negentiende eeuw; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de typologische ontwikkeling van uitdrukking van de ontwikkeling van de rechtspraak en de visie van de overheid op de omgang met gedetineerden in de late negentiende eeuw; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de typologische ontwikkeling van de gevangenis met nevengebouwen, in het bijzonder de uitwerking van hetpanopticale type; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de technische ontwikkeling van de constructies in ijzer en hout.
Het heeft architectuurhistorische waarden: het is van belang voor de geschiedenis van de architectuur en bouwtechniek vanwege de toepassing van voor de tijd geavanceerde technische mogelijkheden; het is van bijzonder belang in het oeuvre van de architecten J.F. en W.C. Metzelaar; het is van belang wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp; het is van belang wegens de bijzondere samenhang tussen exterieur- en interieuronderdelen.
Het heeft ensemblewaarden: het is van belang als essentieel onderdeel van een groter geheel, de singelbebouwing en de stadsuitleg van Breda, die cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van nationaal belang is; het heeft bijzondere betekenis wegens de situering, verbonden met de ontwikkeling van de stad en heeft tevens betekenis voor het aanzien van de stad.
Gaafheid/herkenbaarheid: het is van belang wegens de architectonische gaafheid van ex- en interieur; het is van belang wegens de architectonische kwaliteit en de samenhang van de samenstellende onderdelen (hoofd- en bijgebouwen, hekwerken, e.d.).
Zeldzaamheid: het is van belang als onderdeel van een belangwekkende en samenhangende typologische reeks van gebouwen die hiërarchisch gezien uiteenlopen van gevangenis en gerechtsgebouw tot dienstwoningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The former SERVICE DWELLING for a prison guard was designed together with five adjacent identical service dwellings in 1883 by J. F. Metzelaar at the prison.
Metzelaar used his design plans for the dwellings at the prison in Arnhem as an example. On the north side of the site, outside the perimeter wall, stand six guard dwellings. On 20 February 1883 the houses (together with the prison and the director's dwellings) were put out to tender. They were built by contractors A.S. Schaafsma and J. Schaafsma from Harlingen. In June 1886 the dwellings, which were specially intended for married prison staff, were completed. The east side of the dwelling was partially built up in the sixties and provided with a new entrance section.
Description
The single-storey detached dwelling with attic storey has a T-shaped floor plan under a projecting gabled roof with wooden wind braces, the ridge is oriented north-south. The front facade is symmetrical in design. The facade has twelve brick courses of yellow brick, always two courses thick. On the ground floor a large window, consisting of two six-pane sash windows. Hardstone drip moulds. Window section spanned by segmental arch. Between ground floor and storey at floor height three wall anchors. On the storey a six-pane sash window.
The roof projection with five consoles on the front and rear sides. The east facade is asymmetrical. In the north facade the same six-pane sash window as on the storey of the front facade. Southern part of facade rebuilt (now two storeys with stepped gable). On the north side an extension entrance section under the roof of the new building section. Brick courses and wall anchors identical to front facade.
Valuation
The service dwelling is of general importance. The building forms part of a complex with cultural-historical values: it is of importance as a particular expression of the development of the administration of justice and the government's view on the treatment of prisoners in the late nineteenth century; it is of importance as a particular expression of the typological development of the prison with ancillary buildings, in particular the implementation of the panoptical type; it is of importance as a particular expression of the technical development of constructions in iron and wood.
It has architectural-historical values: it is of importance for the history of architecture and building techniques because of the application of advanced technical possibilities for the time; it is of particular importance in the oeuvre of architects J.F. and W.C. Metzelaar; it is of importance because of the high aesthetic qualities of the design; it is of importance because of the particular coherence between exterior and interior components.
It has ensemble values: it is of importance as an essential part of a larger whole, the ring development and the urban layout of Breda, which is of national importance in cultural-historical, architectural-historical and urban planning terms; it has particular significance because of its situation, connected with the development of the city and also has significance for the appearance of the city.
Integrity/recognisability: it is of importance because of the architectural integrity of exterior and interior; it is of importance because of the architectural quality and the coherence of the constituent components (main and auxiliary buildings, gates, etc.).
Rarity: it is of importance as part of a noteworthy and coherent typological series of buildings which, hierarchically speaking, range from prison and law court building to service dwellings.
Nearby in the register
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.